Hier de videoreactie van Willem Middelkoop op mijn lezing over de permanente portefeuille en mijn kritiek op banken:
Ik ben akkoord met Willem dat tijdens de crisis van Japan goud is gedaald omdat de wereld er in de jaren 90 anders voorstond dan Japan. Enkel in Japan was er in de jaren 90 een enorme crisis waarbij banken omvielen. Het Westen zat feest te vieren in dotcom aandelen en had geen interesse in goud. Japan was te klein om een positieve invloed te hebben op goud.
Vandaag liggen banken om te vallen in heel het Westen. Bovendien is de dollar betrokken en dat is een wereldmunt. Dus deze keer is de crisis veel groter en de invloed op goud dus ook. Het is dan ook zeer onwaarschijnlijk dat we een Japan scenario gaan krijgen waarbij aandelen én goud totaal instorten. Veel waarschijnlijker is dat aandelen én staatsobligaties totaal zullen instorten en goud de redder wordt.
Toch, de permanente portefeuille neemt geen risico en dekt zich in tegen elk scenario. En ook een marktvoorspeller dient volgens mij te erkennen dat, hoe klein de kans ook, een Japan scenario ook mogelijk is. Immers de crisis is vooral in het Westen. Maar het Westen is eigenlijk zeer klein aan het worden ten opzichte van de wereld. Het gaat over ongeveer 1 miljard mensen.
China, India, Arabië, Oost-Europa, Afrika, Zuid-Amerika, die hebben nauwelijks een krediet crisis. Daar vallen nauwelijks banken. Met andere woorden 5 miljard mensen leven wel degelijk in een andere wereld. Een wereld waar de economie wél groeit.
Al is de kans klein, het is mogelijk dat enkel het Westen in de crisis blijft zitten maar al de rest het komende decennia een sterke welvaart periode doorgaat. Het is mogelijk dat hun fiat munt ten opzichte van de dollar en de euro stijgt. Dat de overheden daar in plaats van ook geld bij te printen beslissen het niet te doen en hun munten hierdoor serieus opwaarderen ten opzichte van de onze.
In dat scenario zullen zij veel minder behoefte hebben te vluchten naar goud. Integendeel, net zoals in het Westen gebeurd is sinds de jaren 50 kan het omgekeerde er gebeuren. Het belang van goud kan er afnemen.
Dit zou ons in een werkelijk Japan scenario storten waar onze aandelen het slecht doen, onze cash 0% blijft opbrengen door al het geprint maar ook goud daalt en, hoe absurd ook, enkel staatsobligaties lange termijn stijgen door het wegzakken van de intrestvoet van 4% vandaag naar 1%, zoals in Japan gebeurd is! Dat zou zeer pijnlijk zijn voor ons. Ik geef dat scenario slechts één kans op 10, maar de kans bestaat.
Willem Middelkoop geeft in een latere lezing ook zijn ideale portefeuille dat hij adviseert:
- 25% aandelen
- 25% vastgoed
- 25% fysiek goud
- 25% cash
In de jaren 90 daalt vastgoed in Japan van 220 naar 110. -50% op 10 jaar tijd! Dus de obligaties die 7% per jaar of 98% op 10 jaar opbrachten vervangt hij met een activa die niet 100% is gestegen maar ook -50% is gedaald. Indien we een Japan scenario krijgen zullen al diegenen die zijn advies volgen niet zoals de permanente portefeuille 0,5% per jaar hebben maar een verlies van -3% per jaar hebben. Zullen hun koopkracht niet zien slinken met slechts -5% op 10 jaar maar met -35% op 10 jaar.
Indien je Middelkoop zijn ideale portefeuille volgt kan je dus best ook een weesgegroetje erbij doen dat Japan niet bij ons gebeurt of je zal klaar zijn!
Zijn ideale portefeuille is dus geen permanente portefeuille die je in elk scenario zal beschermen maar een speculatieve portefeuille die je in een bepaald scenario rijk zal maken en in een ander scenario arm zal maken.
Middelkoop claimt ook niet dat zijn portefeuille je koopkracht zal bewaren in elk scenario. Hij erkent dat hij marktvoorspeller is en weigert activa te kopen waar hij niet in gelooft. Ook Marc Faber had als reactie op de permanente portefeuille: "I like it but would get rid of the bonds".
Het concept van de permanente portefeuille, u beschermen tegen elk klimaat, dringt dus moeilijk door bij vele grote namen.
De permanente portefeuille afdoen als 'This time is different' is niet sterk. Wat ik zou willen zien is: In welk scenario zou de permanente portefeuille er dan niet in slagen uw koopkracht te beschermen? Zolang ik dit scenario niet heb ontdekt geloof ik dat de permanente portefeuille een schitterende oplossing is voor zij die niet wensen te speculeren en geloven dat "Anything can happen. Nothing has to happen". Want laten we toegeven, dat is de realiteit.
Wel ben ik akkoord met investeerders, speculanten en marktvoorspellers dat bepaalde activa overgewaardeerd zijn en andere ondergewaardeerd. Voor mensen die hier geld aan willen verdienen is het de job van de goeroe om te tonen wat is overgewaardeerd en wat ondergewaardeerd.
Ik vind dat Willem er dan meestal opzit met zijn verhaal over fysiek goud maar met zijn ideale portefeuille slaagt hij de bal toch wel mis! Obligaties vervangen met vastgoed is de ene bubbel vervangen met een andere.
Het is waarschijnlijk typisch aan de babyboomer generatie dat ze moeilijk afscheid kunnen nemen van hun vastgoed maar Willem zou toch beter moeten weten. Vastgoed is zeer hoog gewaardeerd en zal waarschijnlijk serieus corrigeren. Zelfs indien er een hyperinflatie zou komen zoals hij lijkt te verwachten zal vastgoed enorm dalen in koopkracht waarde. Vraag maar aan Zimbabwe vastgoed speculanten!
Dus mijn advies blijft staan: neem een echte permanente portefeuille voor het kapitaal dat je niet wil riskeren. En indien je geld wil verdienen kan je een variabele portefeuille erbij aanleggen. Voor de variabele portefeuille Middelkoop zijn GDfund kiezen of nog beter Middelkoop zijn fysiek goud kopen (amsterdamgold), lijkt me een goede zet.
Willem zijn tweede kritiek op mijn verhaal is dat grootbanken niet zullen omvallen in België of Nederland. Dat men enkel kleine banken zal laten vallen. Dit klinkt zeer mainstream! Dit is wat elke gefaalde grootbank goeroe voor 2008 lag te verkondigen. Sinds de val van Lehman Brothers durven ze het niet meer zeggen, en terecht! Maar Willem voelt zich geroepen hun rol over te nemen.
Tijdens een kredietcrisis mensen geruststellen dat hun grootbank wel zal blijven bestaan is wel straf. Op een goudcongres mag de waarheid gezegd worden: dat ook een grootbank plots wel degelijk kan verdwijnen. Dat elkeen er rekening mee dient te houden dat zijn bank plots failliet kan zijn. Dat is waarom je goud moet hebben!
Dat Willem op tv zelf niet ligt te verkondigen 'pas op: uw grootbank kan ook failliet gaan', begrijp ik. Hij zou waarschijnlijk niet veel meer uitgenodigd worden. Maar als een andere spreker hiervoor waarschuwt en hij vervolgens gaat zeggen dat ze kunnen rekenen op een bailout van de staat en ze rustig mogen blijven zitten bij hun grootbank!?!
Een goud goeroe zou beter moeten weten. De oplossing van deze crisis zijn geen bailouts maar het laten failliet gaan van zij die verlies maken. Het is wenselijk én mogelijk dat hiervoor gekozen wordt. In onze kleine landen hebben we veel te veel grootbanken. Wij kunnen die enorme verliezen niet dragen zonder onze naties te vernielen. Ik hoop maar denk ook dat de kans 1 op 2 is dat de komende jaren wij een echt grootbank faillissement gaan meemaken. 1 wordt gered, de ander niet. Be prepared, just in case!
Voor de rest mijn complimenten voor zijn werk. Willem Middelkoop heeft als één van de weinige de bankencrisis juist voorspeld. Dankzij hem hebben velen al voor 2008 goud gekocht. Ook zeer toegankelijke, aangename en plezante man. Van zijn recente lezing bij fictionaltruth ben ik zeer onder de indruk.
Er kan zowel voor jouw uitgangspunt als voor dat van Middelkoop een duidelijke argumentatie toegevoegd worden:
BeantwoordenVerwijderenObligaties in de PP:
- We gaan naar een lange deflatoire periode (onwaarschijnlijk met deficits en goedkoop ECB krediet aan de banken): obligaties zijn dan jouw beste keuze en verdienen hun plaats in de permanente portefeuille. Ik vind de correlatie tussen cash en obligaties echter te hoog om aan beide categorieën een kwart te alloceren. Eén derde voor cash+obligaties ? Aan jou om de uitsplitsing te maken en de gemiddelde looptijd van de obligaties te kiezen.
- Vastgoed in de PP: Zoals je bij de evaluatie van het huis op de Herengracht al hebt aangetoond, is residentieel vastgoed vandaag schromelijk overgewaardeerd. Een periode van deflatie, doorgaans gekoppeld aan een hoge werkloosheid brengt een collectieve verarming teweeg, die de vastgoedluchtbel laat leeglopen. Elke poging om de crisis met een flexibel monetair beleid te counteren, leidt tot een inflatiegolf. Die maakt een einde aan de periode met lage interestvoeten. Hogere rentes zijn evenzeer nefast voor de vastgoedmarkt (begin jaren 1980!)
Er is echter meer dan residentieel vastgoed: retail, industrieel en kantoorvastgoed noteert via bevaks op de beurs. De overwaardering is daar sinds 2007 behoorlijk afgenomen en de rendementen zijn toegenomen. Indien bevaks zich toeleggen op residentieel vastgoed, gaan ze voor niches (bvb verzorginstehuizen, service flats) die eerder solide perspectieven bieden. De vastgoedmarkt is dus niet één monolithisch blok: sommige segmenten zullen ook in een deflatoir scenario standhouden. In een inflatoir scenario neem je er best de schuldratio en bijhorende kredietvoorwaarden bij. (Daar zijn de jaarverslagen voor.)
Dag Marc,
BeantwoordenVerwijderenPrima weerwerk tov de opmerkingen van Willem.
Vraagje - welk is de bron voor de inflatiecijfers van je berekeningen, bij mijn weten bestaat er geen wereldwijd toegepaste definitie om "de" inflatie te berekenen. Dit bemoeilijkt de vergelijking. Zou er trouwens niet met geknoeid en gemanipuleerd worden?
Groeten,
Kaneel
Mocht de Permanente Portefeuille gebaat zijn met vastgoed, dan had de oorspronkelijke uitvinder die er wel ingestoken en aan elk van de categorieën een gewicht van 20% toegekend.
BeantwoordenVerwijderenDe PP is goed zoals die is ... behalve bij hyperinflatie. Dan ben je 50% van je waarde kwijt tegen dat het fenomeen bestreden is op voorwaarde dat je bent blijven zitten als een klokhen op haar eieren.
Het is jouw waarschuwing op het goudevent, Marc, die mij aan het denken zette over mijn persoonlijke situatie bij bankinstellingen. Ik heb maatregelen genomen om mij beter te beschermen op dat vlak.
In elk land worden de inflatiecijfers gemanipuleerd. Bij ons heet het de gezondheidsindex en zijn, naast onder meer sigaretten, ook olieproducten uit de index gehaald. De belastingen op die olieproducten worden maar gedeeltelijk verlaagd bij een daling van de olieprijs, maar worden volledig verhoogd bij een stijging. "Onze" olieprijs stijgt langzaam maar zeker. Maar je hebt een basis nodig om te kunnen werken. Dus is onvolkomen inflatieberekening is beter dan geen.
Als ik mag voorspellen, dan komt er hyperinflatie op de U.S. dollar. Om dat te vermijden, zouden zij nu moeten stoppen met geld printen en de buikriem aanhalen. Dat zit hun economie helemaal op zijn knieën. De overheid is, met de nodige zin voor overdrijving, nog de enigste sector die er floreert.
Luc lcdnlf
Eindelijk een discussie over de samenstelling van de permanente portefeuille. Dit is altijd interessant, want je kan je afvragen: waarom neem je nu juist die 4 componenten (cash, obligaties, aandelen, goud)? Je had er ook 5 kunnen voorzien, met vastgoed erbij, en je kan er nog andere componenten bijdenken/weglaten.
BeantwoordenVerwijderenMaar ik wou vooral even reageren op volgende zin in het artikel. Je schreef:
"Wat ik zou willen zien is: In welk scenario zou de permanente portefeuille er dan niet in slagen uw koopkracht te beschermen?"
Een tegenvoorbeeld wordt gevormd door een 'bubble' die zich manifesteert in iets wat niet gedekt is door de portefeuille. Dan gaat elk van de 4 componenten er relatief op achteruit ten opzichte van de 'bubble'.
Concreet voorbeeld? Een voedselcrisis, van die aard dat alleen voedsel enorm in waarde stijgt, en de rest status quo blijft. Misschien dat alleen voedselgerelateerde aandelen het dan ook nog goed doen, maar daar profiteer je relatief weinig van omdat het misschien toevallig 1% uitmaakt van de permanente portfolio. Ook landbouwgrond zou kunnen floreren maar dat zit ook niet in de portefeuille.
Ik neem voedsel als voorbeeld, het zou ook energie kunnen zijn of iets anders. Maar voedsel vind ik het beste voorbeeld, omdat we er als mens zo afhankelijk van zijn en het direct aan de koopkracht gerelateerd is. Indien dit scenario zich voordoet, zal de portfolio serieus in voedsel-koopkracht afnemen.
Dit gewoon ter illustratie dat er (volgens mijn bescheiden mening) situaties denkbaar zijn die de permanente portfolio niet dekt.
Een oplossing zou kunnen zijn om de portefeuille uit te breiden met wat voedsel- en/of energiegerelateerde waarden.
Denk trouwens nooit dat zo'n crisis niet kan voorvallen, ook al lijkt het momenteel totaal gek (geef ik gerust toe) en zal men dus nu de kans als verwaarloosbaar klein beschouwen, over 10 jaar kunnen de kaarten totaal anders liggen. Crisissen in de toekomst kunnen er totaal anders uitzien dan degene uit het verleden.
@Marc
BeantwoordenVerwijderenNu nog een reactie van Willem vragen op deze post.
Gember
@Marc
BeantwoordenVerwijderenHeb de daad gelijk maar bij het woord gevoegd en de vraag tot reageren gesteld op Willems goudforum:
http://forum.goud.com/willems-wereld/9017-vraag-het-aan-willem-middelkoop-3.html#post36131
Gember
@geert
BeantwoordenVerwijderenGoede vraag, waarom juist goud, aandelen, obligaties en cash? Omdat die juist tegengesteld aan elkaar werken in verschillende economische scenario's en toch bij elkaar opgeteld vrijwel elk jaar in waarde blijven stijgen.
Juist doordat het PP is opgesteld vanuit de gedachte van de breedst mogelijke macro-economische scenario's hoef je juist niet meer na te denken over de vele kleine kansen op alle andere mogelijke scenario's.
Wat een voedselcrisis zou doen met het PP is niet te voorspellen want zoiets komt nooit alleen. Het zou wellicht kunnen gebeuren dat aandelen en obligaties crashen, maar goud zal pieken. Ook in dát scenario zal het PP je beschermen tegen grote verliezen op je vermogen.
Ja, dat is deels een kwestie van 'geloof' in deze 4 assets, maar ook vrij goed aantoonbaar, zoals Marc op dit blog al in meerdere scenario's prachtig heeft aangetoond.
Het heeft niet zoveel zin om jezelf te willen beschermen tegen alle mogelijke financiële rampscenario's, want dat zou het veel te ingewikkeld maken en misschien zelfs onmogelijk.
De kracht van het PP zit 'm in z'n eenvoud.
Gember
@Marc,
BeantwoordenVerwijderenIk zit net even het forum van Willem te lezen. Daar ligt ie toe hoe zijn 25% aandelen zijn samengesteld:
"Ik zit voor 90% van mijn beleggingen in grondstofgerelateerde zaken , waarvan 80% goud en zilver gerelateerd is.". Dus ik vermoed dat zijn niet-goud bezit bestaat uit vastgoed en bankrekening op een zonnig belastingparadijs.
Ik gun het Willem en anderen van harte om de aanstaande crisis vanaf een mooi eiland op gepaste afstand te aanschouwen. Overigens ben ik het wel met Willem's 'This time is different' eens. Maar wat mij betreft wordt de aankomende tijd zo 'different' dat we als mensen van vlees en bloed weer met onze handen en voeten in de aarde gaan staan en onze eigen voedselvoorziening en basale levensbehoeften ter hand nemen. Google eens op permacultuur en 'transition towns' en ecodorpen dan krijg je een idee hoe de nieuwe 'economie' eruit gaat zien.
Ik heb mijn PP alleen nodig om het uit te zingen tot de transition echt los barst en om op het juiste moment iets van echte waarde (land, goederen, menskracht) te kunnen aanschaffen.
Groet, Rik
Nu er toch weer iemand de verdeling van de PP in twijfel wenst te trekken, hier enkele alternatieven.
BeantwoordenVerwijderenhttp://monevator.com/2009/10/26/lazy-uk-etf-portfolios/
Na het lezen van Marc's blog voel ik me toch het beste bij Harry Browne's oplossing.
Ik hou van Marc's focus op koopkrachtbehoud. Zoals hij zelf zegt in het GoldMoney interview is het dat wat de meeste mensen zoeken, en wat ze niet krijgen van de reguliere adviseurs.
@rik,
BeantwoordenVerwijderenLaat je niet gek maken.
Ik heb ook afgelopen jaar een tijdje zo gedacht. Ben een maand geleden zelfs in Totnes geweest om te kijken hoe de bakermat van de Transition Towns nu er uit ziet. Maak je geen illusies. Het is een stadje als elk andere. Nauwelijks iets te zien van een lokale economie en er rijden genoeg auto's. Kijk om je heen en besef dat dat nog heel lang gaat duren voordat de meerderheid van de Westerse wereld zijn comfortabele positie in goed verwarmde huizen en rijke voedselvoorziening zal moeten opgeven. Daarvoor zijn we simpelweg nog te rijk en verwend. Ik sta absoluut sympathiek tegenover de gedachte achter TTs, maar de Westerse wereld is zoveel krachtiger, weerbarstiger en creatiever dan TTs je willen doen geloven. Wat dat betreft zijn TTs geniaal in eenvoud, maar ook vrij naïef. Een energie- of voedselcrisis zal er vast ooit wel (weer) komen, maar hebben we zojuist niet de ergste financiële crisis gehad en wat heeft jan-modaal er in Nederland van gemerkt? Noppes. Als je maar je i-pad kan kopen. Un-unconvenient-truth ligt al op de uitverkoopafdeling van de mediamarkt. Helaas, maar waar!
Dat neemt niet weg dat we teveel zijn gaan vertrouwen op de mooie praatjes van onze supermarkt, energieboer, bankier en tandarts. Dat vertrouwen is grondig geschonden. Het internet staat bol van cynische en verontwaardigde reacties.
Gelukkig reageert ook constructieve minderheid. Men eist (door o.a. betere informatievoorziening via het internet) transparantie over huisvesting, voedsel, energie, verzekeringen, banken etc. Men wil ook eenvoudig eigen maatregelen nemen om minder afhankelijk te zijn. Het PP en TT zijn daar fantastische voorbeelden van. Puur en eerlijk. What-you-see-is-what-you-get. Evenals goede biologische boeren in de buurt vinden en groene stroom afnemen. Een boerderijtje op het platteland kopen lijkt mij persoonlijk ook niet gek, al denk ik dat je dan onderschat hoeveel geld en tijd je kwijt bent om dat rendabel te maken. Boeren hebben het niet voor niets zo lastig tegenwoordig! Als je je eigen huis, energie en voedsel wilt bouwen en produceren, lever je erg veel in van je persoonlijke welvaart. Ook daar geloof ik Harry Browne wel in. Dat zal je nog vies gaan tegenvallen! Nee, ik geloof niet dat we met z'n allen moeten teruggaan naar landbouw.
Toegegeven, het vertrouwen in kapitalisme, private sector en overheden heeft flinke deuken opgelopen, maar volgens mij is dat van alle tijden en daar tegenover staat dat men steeds meer transparantie eist en dit langzamerhand ook krijgt en dus dat de markten zullen veranderen en dat het vertrouwen ook weer opgebouwd wordt. Ik geloof zelf in een langzame evolutie in die ontwikkeling in de Westerse wereld, maar een revolutie door grote crises zie ik in de komende jaren nog niet gebeuren. In de media zal er het nodige weer flink opgeklopt worden, maar de schaapachtige massa zal het allemaal gelaten over zich heen laten komen. Jij en ik kunnen het wel eens zijn dat er een heleboel niet klopt, maar de tijden van revolutie in Nederland zijn nog ver weg. Voor de komende jaren geloof ik in transparantere en slimmere producten en diensten. Daar probeer ik mijn bescheiden bijdrage aan te leveren en verder geniet ik van de mooie dingen om me heen.
Gember
@Gember,
BeantwoordenVerwijderen"Laat je niet gek maken."
Was het niet van plan, maar wat in mijn posting doet jou vermoeden dat ik 'gek gemaakt word'. Grappig, zomaar twee van je opmerkingen vlak achter elkaar betreffende naiviteit.
"Wat dat betreft zijn TTs geniaal in eenvoud, maar ook vrij naïef."
"maar hebben we zojuist niet de ergste financiële crisis gehad"
"de tijden van revolutie in Nederland zijn nog ver weg"
Wat mij betreft komt die er ook niet. In plaats daarvan hoop en verwacht ik dat er steeds meer zombies terug transformeren in mensen van vlees en bloed,die weer gaan samenwerken en verantwoording nemen voor ons mooie aardbol.
"en verder geniet ik van de mooie dingen om me heen."
Mooie en hoopvolle dingen zie ik vooral nog in initiatieven als TT en PP. En het feit dat ik voor één van mijn projecten met een wekelijks gratis bezorgd groentepakket wordt gewaardeerd, doet me glimlachen.
Groet, Rik
@Baksteen "Nu er toch weer iemand de verdeling van de PP in twijfel wenst te trekken, hier enkele alternatieven.
BeantwoordenVerwijderenhttp://monevator.com/2009/10/26/lazy-uk-etf-portfolios/"
En dan hier hoe die alternatieven momenteel presteren, de meest performante staan bovenaan:
http://madmoneymachine.com/portfolios/
:-)
Als het geen crisis was, zag het plaatje er uiteraard helemaal anders uit.
Willem Middelkoop reageerde op mijn atikel op de kritische belegger:
BeantwoordenVerwijderenMarc,
Je goede verhaal (als gewoonlijk) vraagt om een reactie. Eigenlijk geloof ik ook niet in vastgoed (heb al mijn beleggingsappartementen tussen 2001 en 2004 verkocht) maar mijn eigen huis behouden. Een huis is meer dan een belegging en daarom zeg ik tegen mensen; vastgoed heeft u al dat is uw huis. Dit kan zo in prijs halveren maar als u erin wil blijven wonen maakt dit helemaal niets uit. En vermogen in een huis is vermogen buiten het systeem. Je geld ligt net als bij fysiek goud vast in fysieke grond en stenen. En het beschermd tegen hyperinflatie. Maar vaak zeg ik in mijn presentaties erbij dat vastgoed als belegging nu gevaarlijk is en 1/3 cash, 1/3 goud/zilver en 1/3 aandelen (veilige zoals grondstoffen zoals mijn gdfund.nl) eigenlijk de beste keus is. Wil je in je koophuis blijven wonen dan wordt de vermogensverdeling voor 90% van de beleggers al snel 25%cash, 25%vastgoed, 25% goud/zilver en 25% aandelen.
Hoop dat dit mijn positie wat verduidelijkt heeft.
Met hoogachting,
Willem Middelkoop
Ik heb ook gereageerd op zijn bericht: click hier
BeantwoordenVerwijderenDag Marc,
BeantwoordenVerwijderenIk blijf met zeer veel interesse jouw ideen ivm permanente portefeuille volgen. Proficiat hiermee.
Voor mij komt het er inderdaad op aan niet te speculeren en ermee rijk te worden maar gewoon intelligent te spreiden en aldus op all scenario,s voorbereid te zijn .
Doe voort, heel interessant wat je schrijft, ik kijk er altijd met veel belangstelling naar uit.
Dag Rudi,
BeantwoordenVerwijderenDank je voor je openhartig compliment. Je doet me plezier!
Hartelijke groet,
Marc
van mij krijg je ook verder alle lof,doe zo verder
BeantwoordenVerwijderenWat betreft landbouwgrond komt men vandaag ook niet verder dan een 2% opbrengst uit huur.
Voor een ha landbouwgrond betaald men nu al vlug een 35000 euro en is net als ander vastgoed al veel gestegen,dus ik denk dat dit ook sterk gecorreleerd is met ander vastgoed.
En landbouweconomisch mag dat allemaal niet veel meer stijgen want de opbrengsten zijn er niet,vandaag nog een artikel gelezen dat in nl als in vlaanderen 75% van de boeren het niet meer ziet zitten.
GXD
@Geert
BeantwoordenVerwijderenIk denk dat Gember gelijk heeft wanneer hij zegt dat een voedselcrisis nooit alleen komt.
De laatste voedselcrisis in het Westen was volgens mij in 1972-74. Toen is goud echter ook geëxplodeerd (1972=+48%,1973=+75%,1974:+70%).
Terwijl aandelen een totaal drama waren (1973=-14%,1974:-26%) maar de officiële inflatie sterk toenam (1973=8%,1974:12%) omwille van uiteraard de exploderende voedselprijzen, sloeg de pp er toch in degelijke rendementen neer te zetten (1972=+19%,1973=+16%,1974:+14%) waardoor uw koopkracht ten opzichte van voedsel wel wat zal geslonken zijn maar toch een pak minder zal geslonken zijn dan eender welke andere defensieve portefeuille of spaarboekje!
Mij dunkt dus dat ook tijdens een voedselcrisis de permanente portefeuille uw koopkracht behoorlijk goed beschermd heeft dankzij de 25% goud.
Indien je een voedselcrisis kan aantonen waar goud niet gestegen is in koopkracht zou me dat verbazen.
@Kaneel
BeantwoordenVerwijderenDank je voor je compliment!
De inflatie cijfers van Japan heb ik gekopieerd van de man die de pp rendementen heeft berekend (Verde, te vinden op boglehead forum). Ik neem aan dat hij de officiële inflatie cijfers heeft gebruikt. Ik heb voor Europa, Amerika en IJsland de officiële inflatiecijfers gebruikt.
Ik denk ook dat deze cijfers gemanipuleerd zijn. Volgens mij ligt de inflatie eerder rond de 7% per jaar: http://www.marcdemesel.be/2009/05/inflatie-75.html
Persoonlijk heb ik de indruk dat je de laatste kwartalen nogal veel "de man" speelt ivp "de bal", niemand specifiek maar toch.
BeantwoordenVerwijderenDit is bedoeld als opbouwende kritiek, maar focus je op MARC DE MESEL EN UW PP ipv constant taalgenoten te focussen.
Neem eventueel uw PP folio eens
En als je tijd en zin hebt
Analyseer heb tov van verschillende munten
$
euro
yen
renmibi
australische dollars
canadese dollars
en hun respectievelijke intrestvoeten op staatsbons en lokale bankketens hun rendementen
de PP mag dan wel werken met uw returns op papier in munt euro of dollar maar werkt het voor een australier of canadees
of zoals je zelf het voorbeeld 'selecteert' vastgoed en japan (waarom neem je hier geen wereldindex van)
sowieso is vastgoed opnemen tjah, kijk rond je verschilt al zoveel per regio (rijtjeshuis villa appartement landbouwgrond erbij of niet (boerderij) etc
Je bent nog jong en je weet blijkbaar niet goed te kiezen hoe en wat , ik zou bij deze dan eventueel Willem ergens kunnen gelijk geven, maar blijkbaar maakt hij nog een grotere nuance door "vastgoed 25%" (dit is nogal kort door de bocht)
cru gezegd zou je dan gewoon kunnen schrijven : beleg investeer enkel met geld dat je overhebt door inflatie stijgt alles toch (op lange termijn)
@Anoniem 30 juli 2010 04:03
BeantwoordenVerwijderenGelieve eerst iets te lezen op deze blog voor je kritiek spuit. Er zit echt wel lijn in Marc's betoog hoor. Jouw reactie komt op mij over als verward en totaal naast de kwestie.
@GXD
BeantwoordenVerwijderenBedankt voor uw compliment alsook uw feedback over landbouwgrond. Indien landbouwgrond inderdaad slechts 2% opbrengt en dit vooral komt dankzij subsidies dan is dit ook geen goede investering.
@Anoniem 30 juli 2010 04:03
BeantwoordenVerwijderenBedankt voor uw kritische reactie!
Ik noem rationele argumenten waarom ik Middelkoop zijn advies '25% vastgoed te hebben' slecht vind of zijn houding 'This time is different' gevaarlijk vind voor geld dat je absoluut niet mag verliezen. Ik speel op de bal.
Op de man spelen zou willen zeggen dat ik eens een grapje maak over zijn accent ;-)
Na mijn lezing heeft Middelkoop in 5 minuten mijn verhaal 'gerelativeerd' en liet uitschijnen dat de pp weinig waarde heeft 'voor de onzekere toekomst'.
Dit is onjuist. De pp heeft zeer veel waarde voor een 'onzekere toekomst' en kan een perfecte aanvulling zijn voor zijn klanten.
Want ook zijn klanten hebben behoefte aan wat zekerheid naast hun meer speculatieve investeringen zoals het GDfund of enkel fysiek goud.
Ik denk dat goeroes hun speculatieve fondsen beter verkocht zullen krijgen indien ze ook een degelijk defensief fonds ernaast aan zouden bieden. Hoe meer zekerheid je hebt, hoe meer risico je ergens anders durft nemen.
Voel u vrij de rendementen van de PP in andere munten te berekenen. Persoonlijk ben ik genoeg gerust gesteld te zien dat de PP in Amerika, Europa, Engeland, Japan en IJsland heeft gewerkt, en dit gedurende zeer veel verschillende klimaten. Maar meer onderzoeken zijn welkom! Vooral dan een klimaat waar de pp niet heeft gewerkt zou verrijkend zijn.
Middelkoop mag dan liever vastgoed in zijn portefeuille hebben. Ik ben dolblij met m'n 29-jarige Duitse staatsobligaties. +20% gestegen in amper 10 maanden. 't Was wel eventjes peentjes zweten voor het PP toen de aandelen aantrokken een paar weken geleden. Maar nu een double dip weer boven ons hoofd lijkt te hangen, worden goud en staatsobligaties weer extra gewaardeerd.
BeantwoordenVerwijderenCollega's en vrienden die speculeren in aandelen kijken met jaloezie naar deze koopkracht-bescherming. Het is vaak pijnlijk om te horen hoe overtuigd zij zijn over enkele maanden flinke winsten te gaan behalen met hun individuele aandelen. Het zijn goede klanten van Binck en Interactive Brokers, maar voorlopig is het geluk nog niet aan hun zijde.
Hopelijk zijn er nog andere bezoekers van Marcs blog bereid om zich te abonneren op zijn betaalde nieuwsbrief, zodat we snel weer iets horen van onze Vlaamse Harry Browne.
Gember
@Gember
BeantwoordenVerwijderenZou je ze ook nog kopen aan deze prijzen?
Ik enkel in het kader van een PP, en zelfs dan twijfel ik nog.
Ik zit momenteel cash en edelmetaal met een deel geld dat ik eigenlijk in de PP zou willen steken. Stel dit uit tot ten laatste 15/01/2011 om nog mooi te verdelen. Verwacht dat obligaties EN aandelen klappen zullen krijgen in het najaar. Dat is allemaal speculatie uiteraard en doet het rendement geen goed. De PP is bevrijdend maar moeilijk (zie ook mijn laatste reactie bij dat bericht).
Ik volg de PP rendementen nu een jaar (heb er echt geld inzitten, dat motiveert!). Tot nog toe een mooie rit naar boven, met 2 maal een verdraagbare dip (januari en juli). Beter rendement dan Carmignac Patrimoine, wat van ver een gelijkaardige filosofie aanhoudt, niet zo veilig zit (tussenpartijen), beheerskosten aanrekent en gezeik in de belastingaangifte geeft. Gewoon schitterend, die PP.
@baksteen
BeantwoordenVerwijderenHeel begrijpelijk, je reactie.
Ik zou het er uren over kunnen hebben, maar je geeft zelf eigenlijk al het antwoord. Het PP doet z'n werk gewoon heel goed.
Vergeet niet dat de staatsobligaties nu op 3% effectief rendement staan en dat dit altijd nog kan dalen naar 2% of 1%, zolang de deflatie aan blijft houden. Dit kan jaaaaaren aanhouden. De waarde van de staatsobligaties zal dan blijven toenemen, bovenop de coupons die je elk jaar krijgt. Je weet niet wat goud dan doet.
De aandelen geloof ik zelf ook niet echt in, maar dat is omdat ik alleen naar de prestaties van aandelen in het afgelopen jaar kijk en teveel onder invloed sta van de media. Die praat zichzelf alleen maar na. Ik kan het zomaar mis hebben en over een jaar blijkt dat we morgen het laagste punt hebben bereikt. Uiteindelijk moet de groei ooit daar vandaan komen. Zonder aandelen doe je niet mee als de economie weer aantrekt.
Het huidige rendement van het PP in het afgelopen jaar is op papier prachtig, maar het zegt misschien meer over de inflatie die zich in de financiele wereld aan het manifesteren is. Het is best mogelijk dat je dit rendement gewoon nodig hebt om straks je groente en je huur te kunnen betalen. Who knows.
Het PP is voor mij: You win some, you lose some. En onder de streep kom je gewoon netjes uit en ben je beschermd tegen ondenkbare scenario's.
Maar dit is geen advies. Doe wat je zelf het beste acht. Ik heb zelf ook nog een variabel portfolio, dat het maar 1% beter doet dan het PP en mij veel meer hoofdbrekens kost.
Gember
@Gember
BeantwoordenVerwijderenEen ideetje voor Marc, al de abonnees van zijn nieuwsbrief samenbrengen, zodat ze uren kunnen leuteren over de PP. Dat lijkt me wel wat.
@baksteen
BeantwoordenVerwijderenOp maandag 6 september gezamenlijk naar een presentatie van Middelkoops fonds in Zeist?
Zie http://gdfund.nl/lists/?p=subscribe
Gember
@Gember
BeantwoordenVerwijderenBedankt voor de uitnodiging, maar ik vrees dat we in een andere afdeling spelen (zijn fonds vraagt 50.000 EUR min. inleg) en ik kan me ook niet vrijmaken.
Voor het geval je rechtstreeks zou willen communiceren vroeg ik Marc mijn email-adres naar je op te sturen.
@Baksteen
BeantwoordenVerwijderenDank voor je mailadres.
Het fonds van Middelkoop zou ik me niet 1-2-3 voor aanmelden, maar dergelijke bijeenkomsten zijn altijd amusant. Veel oude mannen met zilveren haren en poen te veel. Een leuke ambiance om in het bijzijn van dergelijke speculanten over het PP te kunnen discussiëren.
Maar wellicht op een ander evenement?
Gember
Prachtige uitleg over pensioenfondsen in Nederland op RTL-Z met onze Willem:
BeantwoordenVerwijderenhttp://www.rtl.nl/components/financien/rtlz/miMedia/2010/week33/vr_kaz_20aug.avi_plain.xml
Gember
ook alinev ziet een probleem met voedselketen, bizar dat jullie het er hier ook over hebben ;-)
BeantwoordenVerwijderenter info
1 kiwi 50 cent delhaize
1 peaches, nectarine andere 69 cent carrefour
1 salade 69 cent
NORMAAL 5 jaar terug kosten 6 kiwis 1 a 2 euro en 2 euro was toen duur !!!!
broodprijs nu 1,85 euro ongeveer is dat, nemen meestal iets bruin met granen ofzo nuja wit kost ook wel 1,55 of hoger denk ik
BeantwoordenVerwijderendat is dan nog NIET bij de bakker
ik herinner me 10 jaar terug 1 euro 40 bef
dat is ook x2
vrees 2 euro + 2011 zomer
op naar 3 euro voor een brood
voor de gewone mens is het "maar" een euro meer
Het wordt tijd voor een economie waarin de natuurlijke hulpbronnen gelijkelijk worden verdeeld en iedereen zich committeert om een klein gedeelte van hun tijd ter beschikking te stellen om iedereen in zijn behoefte te voorzien. Eind goed al goed.
BeantwoordenVerwijderenHela, handen af van mijn hulpbronnen. ;-)
BeantwoordenVerwijderenDuitse lange termijn staatsobligaties schieten in waarde omhoog. Op 111 gekocht en nu op 144. Mijn PP staat nu op meer dan +13% rendement sinds november 2009. De markten worden steeds wilder. Ben benieuwd wanneer één van de 4 assets instort in de komende tijd. Zouden het dan toch de aandelen zijn? Who knows. Mijn variabel portfolio gaat daar nog steeds van uit.
BeantwoordenVerwijderenGember
@rik
Hoe gaat het met je onine PP-tracker-widget?
Met alle cabaret in de Nederlandse en Amerikaanse media over financiële stimuleringsregelingen en bailouts, snak ik weer naar een goed potje nuchterheid uit Marcs koker.
BeantwoordenVerwijderenMarc de Mesel, Michael Shedlock, Kees de Kort, Willem Middelkoop. Deflationisten met een vrolijk verhaal, maar wel met een geloofwaardige analyse van de macro-financiële ontwikkelingen.
Wie op deze blog van Marc weet inspirerende blogs over optimistische en reële richtingen voor een gezonde oplossing? Ik vind het prachtig dat het PP een leuk rendement laat zien, maar het zegt mij meer over de onrust op de markten en bij voorkeur zie ik mensen met geloofwaardige oplossingen voor de toekomst. Persoonlijk hecht ik veel waarde aan economische activiteiten die People, Planet en Profit hoog in het vaandel hebben, zonder in het geiten-wollen-sokken-imago te verzanden, zoals duurzame energie-opwekking en lokale voedselproductie.
Maar wat is financieel duurzaam en gezond? Hoe genezen we het financiële gezwel dat in de afgelopen decennia is gekweekt?
Anyone? Weet iemand interessante bronnen? Marc, is dit een onderwerp waar jij ideeën over hebt?
Gember
Hahaha, de deflationisten hebben natuurlijk *géén* vrolijk verhaal :-)
BeantwoordenVerwijderenGember
[quote]Duitse lange termijn staatsobligaties schieten in waarde omhoog. Op 111 gekocht en nu op 144.[/quote]
BeantwoordenVerwijderenJa ik baal hier behoorlijk van. Ik stond al 6 weken geleden klaar om bonds te kopen. Maar ik vond het toch echt belangrijk om eerst het heen en weer boeken van geld naar finanzagentur goed uit te testen. Nu dat geregeld lijkt wil ik eerst nog eens kijken welke broker ik ga gebruiken. Ik las ergens dat Maxblue als vervoermiddel voor bonds naar finanzagentur toch minder geschikt is. Tenminste niet als je daar niet ook wat substantieels onderneemt. Heeft iemand ervaring met keytradebank.ch ? Ik zag laatst dat je daar ook duitse bonds kunt kopen. Denken jullie dat het de moeite is om te proberen duitse bonds daarvandaan naar finanzagentur te krijgen ?
"@rik Hoe gaat het met je onine PP-tracker-widget? "
Ik ben momenteel even heel druk met andere zaken dan PP. Ik hoop het later in de maand weer op te pakken. Het enige wat ik de komende tijd wel wil regelen is een goede, betrouwbare broker. Tips worden op prijs gesteld.
Groet, Rik
@Gember
BeantwoordenVerwijderenHm, ik kan niet zeggen dat ik veel vrolijke blogs lees. Deze kerel is wel constructief ingesteld en ziet meer in samenwerken dan in met je voorraden in een bunker kruipen:
http://www.oftwominds.com/
@Rik
BeantwoordenVerwijderenHet is inderdaad niet gemakkelijk om die Bundesanleihen snel te kopen en te verhuizen.
Persoonlijk heb ik geen ervaring met Duitse brokers, omdat ik alleen zakelijk staatsobligaties heb. Hopelijk lukt het je snel en kun je de PP-PHP-widget snel releasen! Mocht je de code beschikbaar willen stellen, dan kan ik je er bij helpen. Ik heb 10 jaar PHP ervaring.
@Jan
Dank voor de link naar die blog! Kritiek leveren is vaak niet zo moeilijk. Overtuigende oplossingen verzinnen vaak wel. En vaak zijn die oplossingen alleen realiseerbaar voor je persoonlijke situatie of je omgeving. Nog bijzonderder is het om iets te vinden dat nationale of zelfs international impact heeft. Een aardig initiatief zijn bijvoorbeeld de Transition Towns.
Gember
@Jan
BeantwoordenVerwijderenEen paar andere:
http://www.groenelus.nl/
http://nieuwnormaal.blogspot.com/
http://www.ecofriend.org/
@Gember
BeantwoordenVerwijderenTransition towns en andere oplossingen voor overleven in een onzekere toekomst komen regelmatig ter sprake in het forum van EarlyRetirementExtreme:
http://forum.earlyretirementextreme.com/
@Anoniem
Bedankt voor de links!
Dat NieuwNormaal blog is interessant.
De laatste tijd heb ik plezier beleefd aan dit blog: http://ghostnation.blogspot.com/
(feministen zullen het echter niet leuk vinden)
@Gember
BeantwoordenVerwijderenDeze bevat artikels over de permanente portefeuille! :-)
http://nieuwnormaal.blogspot.com/
@Gember
BeantwoordenVerwijderenSuper je compliment over 'geloofwaardige analyse van de macro-financiële ontwikkelingen' :-)
De permanente portefeuille zijn succes is inderdaad te danken aan de crisis. Ze rendeert ook tijdens crisis terwijl de meesten dan niet renderen en we ze dus inhalen.
Interessant te lezen dat je het streven naar een betere wereld tilt uit het geiten wollen sokken verhaal van 'duurzame energie' en 'lokale voedselproductie' want die verhalen houden volgens mij economisch geen steek.
Persoonlijk ben ik zeer blij dat de crisis er is. Het is de periode van welvaart en overvloed waar alles fout loopt en massaal slechte investeringen worden gedaan. Tijdens de crisis worden de malinvesteringen bloot gelegd en gaan ze over kop en kan het resterende kapitaal terug nuttig ingezet worden.
'Duurzame energie' is een goed voorbeeld. Zonnepanelen op het dak die enkel rendabel zijn dankzij subsidies. Subsidies die enkel mogelijk zijn in periodes van welvaart. De crisis zet het mes in de subsidies en zal het mes zetten in de zonnepanelen. Alles wat niet rendabel is gaat er vanzelf van tussen. Het kapitaal, de energie, gaat niet langer verkwist maar wordt eindelijk terug nuttig ingezet.
'Duurzame energie' wordt verward met 'dure energie'. Dure energie heeft geen toekomst. Duurzaam wil zeggen: goedkope én propere energie. Nucleair scoort volgens mij nog altijd veel beter als windmolens of zonnepanelen. Spijtig dat de massa dit niet ziet. Ze zullen de rekening volgens mij betalen.
Lokale voedselproductie is hetzelfde verhaal, niet duurzaam, maar wél duur. Geen toekomst. Goedkoop is van cruciaal belang naast alle andere belangrijke eigenschappen.
Julian L. Simon is hierover een belangrijke leermeester voor me geweest.
Wat zijn jouw ideeën hierrond?
@Marc
BeantwoordenVerwijderenDuurzame energie en lokale voedselproductie zijn voor mij twee belangrijke oplossingsrichtingen voor de overconsumptie en vervuiling van onze aarde.
Van beide zijn prima voorbeelden te vinden die ook nog eens financieel rendabel zijn om zonder subsidies te overleven. Je moet dan niet denken aan een windmolentje op ieders dak, maar aan verspreide parken van hoog-efficiënte windturbines.
En over voedsel: In Devon (UK) heb ik genoeg winkels gezien waar lokaal voedsel wordt verkocht. Ik zou niet weten waarom dit niet op veel meer plekken kan. En het bestaat ook al in Nederland, maar zien we het niet goed. Het is decentraal op allerlei boerderijen en landwinkeltjes te vinden, maar dit is onpraktisch voor de gemiddelde consument. Laten we het omdraaien: misschien zijn we met de tijd van goedkope olie en goedkoop transport en verwarming (kassen) gewend geraakt aan de ruime en comfortabele keuze van groenten, fruit en dit alles ook nog eens altijd voorradig in de supermarkt.
Vergeet ook niet dat wanneer een product 'te goedkoop is om waar te zijn', dat dat waarschijnlijk betekent dat iets of iemand de daadwerkelijke kosten van kweek of vervuiling betaalt.
In beide gevallen (energie+landbouw) wordt hier natuurlijk door overheden gesubsidieerd. Ik ben het met je eens dat dit niet structureel mag zijn, maar alleen in de opstartfase. Dat is (zeker in de landbouw) nu niet het geval, volgens mij.
Toch moet ik je beeld bijstellen dat dit allemaal te duur zou zijn, per definitie. Ook hier wordt er efficiënt gewerkt en inefficiënt. Stroom uit Noorse waterkrachtcentrales is zeer zeer goedkoop! Stroom van een gloednieuw zonnepaneel op iemands dak doet er 10 jaar over om zich terug te verdienen en vraagt dus meer geduld. Veel groenten en fruit van de Nederlandse akker aangeboden door boeren is goedkoper dan in de supermarkt. Het vergt op dit moment alleen meer moeite om deze producten te vinden. Toch breidt ook het assortiment van grote supermarktketens zich steeds meer uit. Dit segment groeide vorige jaar +/-12%, als ik me niet vergis.
Als laatste opmerking wil ik zeggen dat milieu-vriendelijker leven een kwestie is van een andere manier van denken. Dit vergt veel educatie en doorzettingsvermogen, want het is vaak verre van simpel. Snel financieel rijker worden door investeringen in duurzaamheid is vaak ook niet het doel en ook niet haalbaar.
Ikzelf zit ook nog maar in de beginfase van mijn persoonlijke energietransitie. Ik heb geen cijfermatige onderbouwing dat duurzame energie en lokale voedselproductie de economie daadwerkelijk kan helpen. Persoonlijk denk ik dat dit pas daadwerkelijk zo is als grote groepen mensen hier in geloven en bereid zijn daar andere keuzes in te maken. Daar is de economie toch op gebaseerd? Het uitwisselen van goederen en diensten waar vraag en aanbod is? En ik zie om me heen steeds meer signalen dat dat het geval is.
Eén ding is zeker: ik vind het absoluut boeiend.
En come on... atoomenergie is natuurlijk niet duurzaam. Uranium raakt ook op en je wilt niet weten wat voor ellende de opslag van het afval betekent.
Gember
"Obligaties vervangen met vastgoed is de ene bubbel vervangen met een andere."
BeantwoordenVerwijderenMee eens! Hoewel, een kleine kanttekening op zijn plaats is. Ik denk dat het investeren in vastgoed met als doel om cash flow te genereren (dmv verhuur) ook nu nog een goede tactiek kan zijn. Zeer specifieke kennis is echter een vereiste (inclusief toegang tot krediet). Ik denk ook niet dat Middelkoop dit hiermee bedoelt. En het lijkt erop alsof nog niet alle lucht uit de zeepbel is geprikt op de woningmarkt in Nederland.
Kan je mening over het algemeen (inclusief andere onderwerpen) verder alleen maar waarderen.
@Olav
BeantwoordenVerwijderenBedankt!
Who cares about cashflow if your underlying asset is melting away?
Het is volgens mij een eenvoudige rekensom. Als je op een jaar 100 positieve cashflow hebt maar -200 verliest op de waarde van je asset dan heb je een verlies van -100.
Dit is exact wat met vastgoed gebeurt sinds 2008 in onze regio's. Trek je de werkelijke inflatie van 5% ervanaf dan zie je dat vastgoed elk jaar daalt. De cashflow maakt het niet goed, dus je verliest elk jaar.
Marc,
BeantwoordenVerwijderenIk snap niet waar je dat vandaan haalt. Bekijk eens de koers van HIB (8 % boven hoogtepunt 2007) bijvoorbeeld en tel daar nog eens de dividenden bij (sinds 2007 nog eens 4 x 5% netto dividend).
Denk daarbij nog eens aan wat de heer Di Rupo wenst door te drukken en een nieuwe instroom in vastgoed zal de realiteit zijn. De prijzen van het vastgoed zullen blijven stijgen.
Het is niet omdat jij wil dat ze dalen, dat ze dat ook effectief doen.
Wanneer ik over vastgoed spreek heb ik het altijd over de particuliere woningen. Niet over winkels of kantoren, niet over aandelen op de beurs die in vastgoed zitten. Daar ken ik niets van en ik geloof u indien dat bepaald aandeel het beter heeft gedaan dan inflatie. Echter, dit is volgens mij niet het geval met een gemiddelde particuliere woning.
BeantwoordenVerwijderen