Hier de resultaten van de permanente portefeuille en zijn activa voor het eerste kwartaal 2010:
In tegenstelling tot mijn verwachtingen kregen we in maart een nieuwe rally in aandelen met +9,5% terwijl goud en obligaties even pauze namen. Hierdoor wist de permanente portefeuille op slechts 1 maand +2,6% toe te voegen aan uw kapitaal. Dat dit in maart dankzij aandelen is slaagt toch wel alle records. Een maand terug was er paniek over Griekenland en de golf aan zorgen blijft het nieuws halen. Dat in dergelijk klimaat aandelen sterk herstellen spreekt boekdelen over de onvoorspelbaarheid van de markten.
"Yesterday is history, tomorrow is a mystery, today is a gift, that's why it's called the present."
En wij hebben ons cadeautje niet gemist door ook tijdens de Griekenland paniek braafjes in aandelen te blijven terwijl de beste investeerders er al een tijd zijn uitgesprongen. Nu hoor je mij niet zeggen dat aandelen een goede investering zijn op dit moment. Ik geloof dat dit de grootste sucker rally sinds de jaren 30 is. Maar toch ben ik blij dat ik weiger mijn kapitaal volgens mijn voorspellingen te investeren of ik had in maart geen +2,6% behaald.
Nu moeten de aandelen bulls niet te snel juichen. Aandelen hebben in maart gewoon goed gemaakt wat ze in januari en februari verloren waren. Uiteindelijk hebben aandelen tot nu toe nauwelijks iets gedaan in 2010. De echte ster in 2010 is weeral goud dat je kapitaal heeft doen stijgen op 3 maand met +7,3% nadat het in 2009, 2008, 2007, 2006 en 2005 steeds schitterende resultaten gaf:
Roland Vandamme zit dus nog steeds goed met zijn voorspelling over goud en hij voorspelt dat deze goud rally nog zeer vele jaren te gaan heeft! Echter, ook de lange termijn staatsobligaties, het stiefkind van Vandamme en vele andere goede investeerders, heeft zijn steentje toch weer bijgedragen in 2010 met +5,6%. Al diegenen die vandaag aandelen en overheidsobligaties liggen shorten zullen het geweten hebben!
"The market can stay irrational longer than you can stay solvent" - John Maynard Keynes
Keynes had zeker gelijk wat dat betreft! Echter, als er 1 econoom is die de mensheid terug naar de middeleeuwen heeft gekatapulteerd is het wel John Maynard Keynes. Met zijn theorie dat de overheid en centrale bank de rol heeft de markten 'te stabiliseren' ( lees: tegenwerken) door een streng monetair beleid te voeren tijdens goede tijden (weinig uitgeven, schulden afbetalen, weinig bijprinten, geld duur houden door hoge intrestvoeten te vragen) en een 'los monetair beleid' te voeren tijdens slechte tijden (veel uitgeven, veel schulden maken, veel bijprinten en geld goedkoop maken door lage intrestvoeten) heeft hij politici en bureaucraten het ultieme excuus gegeven van massaal aan valsmunterij te gaan doen en de overheidsfinanciën volledig te laten ontsporen zonder zich schuldig te hoeven voelen. Een opportunistische denkfout die hem heeft gepromoveerd tot 'topeconoom' in onze staatsgecontroleerde economie. Filips de Schone, de valsmunter van Middeleeuws Vlaanderen, zou dergelijke theorieën ook graag hebben zien passeren om zijn geweten wat te sussen. Chapeau trouwens voor Tuur Demeester zijn artikel over Filips de Schone, hij schrijft wel meer interessante artikels op beurs.com.
Cash uitgeleend op korte termijn aan de overheid begint terug meer rente op te leveren, wat wijst op het herpakken van de inflatie, maar cash heeft toch nog steeds een historisch laag rendement van 0,04% in maart wat aantoont dat we volgens de cash markten nog steeds in een sterk deflatoir klimaat zitten en er helemaal geen reden tot vreugde is. Het rendement van +5,6% voor de lange termijn staatsobligaties op slechts 3 maand is sterk en enkel mogelijk doordat de intrestvoeten daar wel in dalende lijn zijn. Opletten dus voor zij die geloven dat de inflatie terug 'alive and kicking' is. Met het stand houden van aandelen en het stijgen van goud zou je dat durven denken maar de cash en obligatie markten zeggen nog steeds net het omgekeerde!
Immers cash dat nauwelijks interest opbrengt wijst op een vlucht naar veiligheid, zo ook dalende intrestvoeten op de lange termijn staatsobligaties wijst naar deflatie, geen inflatie! Hoe in dat klimaat aandelen dan kunnen stijgen of zelfs stand houden is moeilijk te rijmen. Ik zou denken dat 1 van de 2 fout is en gok dat we het misschien gauw te weten komen! Of aandelen gaan verder omhoog en de obligatiemarkten doen 180 graden ommekeer en de rentevoeten stijgen terug waardoor obligaties dalen in waarde. Of de rentevoeten op de lange termijn staatsobligatie blijven verder zakken en de aandelenmarkt doet binnenkort 180 graden ommekeer en zakt weg.
Nu, een combinatie van beiden is ook mogelijk. De rentevoeten van de lange termijn staatsobligatie blijven langzaam verder dalen terwijl aandelen verder stijgen, dan heb je winst in zowel je aandelen als obligaties, net zoals dat in de jaren 80 en 90 het geval was. Echter, goud zou dan wel eens de zwarte piet van dienst kunnen worden en wegzinken. Dat scenario is onwaarschijnlijk denk ik maar blijft uiteraard mogelijk.
En wat veel goeroes voorspellen is een crash in aandelen terwijl de rentevoeten in plaats van omlaag nu omhoog schieten omdat men de overheid, ook de Duitse, niet langer vertrouwt op terugbetaling. In dat scenario zal je, in tegenstelling tot de crash van 2008, niet enkel op je aandelen maar ook op je staatsobligaties serieuze verliezen boeken maar zal je wel terug degelijke interest krijgen op je cash en zal je goud de schade waarschijnlijk meer dan herstellen. Indien je nog een traditionele portefeuille met enkel aandelen en obligaties hebt hoogtijd dus om een portie goud en cash te kopen zodat je degelijk beschermd bent!
Ik ben benieuwd wat er dit jaar nog gaat gebeuren en heb er al het vertrouwen in dat de permanente portefeuille zijn mannetje zal staan, wat er ook gebeurt. Ik hoop nog steeds op een serieuze deflatie omdat ik de mening ben toegedaan dat er nog steeds veel te veel malinvesteringen niet zijn weggezuiverd maar zal me niet slecht voelen indien het inflatie/devaluatie zou worden, of happy times. Bring it on!
Marc,
BeantwoordenVerwijderenDankjewel voor een schitterend artikel. Ik ben zelf zeer gelukkig dat een deel van mijn kapitaal beschermd wordt door de PP. Om mijn PP echter nog te verbeteren zou ik graag ook de Iboxx Germany 10+ TR index volgen. Weet jij, of een andere lezer hier, of er op euronext een tracker bestaat die deze index volgt?
Op de Xetra bestaan ze zeker, om kostprijsredenen zou ik echter liever een euronext tracker kiezen.
Daarnaast ben ik eveneens nog zeer tevreden dat ik een stuk van mijn kapitaal in vastgoed belegd heb, als je ziet welk rendement dit de laatste 10 jaar gehaald heeft.
Hoe kom je trouwens aan de cijfers over 2009 van Stadim? Op hun site vind ik slechts cijfers tot 2008.
JDB
Dank je voor je reactie en compliment JDB!
BeantwoordenVerwijderenStadim is inderdaad zeer bizar. Ik heb hun cijfers van 2009 teruggevonden op hun website begin 2010 en heb het toen al gepubliceerd: http://www.marcdemesel.be/2010/01/permanente-portefeuille-13-voor-2009.html
(Noteer dat ik bij de waardestijging zoals gepubliceerd door stadim.be ook 1,5% netto huur inkomsten heb bijgerekend per jaar. Het hoge rendement komt niet dankzij die 1,5% per jaar huur rendement maar wel van de waardestijging van gemiddeld 9% per jaar sinds 2000, wat inderdaad zeer hoog is.)
Een paar maand later kijk ik terug op stadim.be en hun cijfers over 2009 zijn verdwenen. Ik bel hen op om het te vragen en wordt vrij bot afgeschud.
Ik denk dat het een politiek spelletje is en ze beslist hebben van toch niet de eerste te zijn met negatieve cijfers over vastgoed in België. Misschien dat de vastgoed industrie hun grootste klant is en ze de 'good news' show niet willen vergallen.
Gelukkig zijn er andere bronnen zoals de koninklijke federatie van notarissen die een daling in 2009 bevestigen: http://www.notaris.be/nieuws-pers/nieuws-pers/de-notarisbarometer-breidt-uit:-nu-ook-de-gemiddelde-prijzen-van-woningen-beschikbaar/8/32
Die trackers daar heb ik echt geen zin meer in om terug in te verdiepen. Kan je die info niet terugvinden in de vele analyses die we er samen reeds over gedaan hebben?
@ Marc
BeantwoordenVerwijderen> Een paar maand later kijk ik terug op
> stadim.be en hun cijfers over 2009 zijn
> verdwenen. Ik bel hen op om het te vragen en
> wordt vrij bot afgeschud.
>
> Ik denk dat het een politiek spelletje
> is en ze beslist hebben van toch niet de
> eerste te zijn met negatieve cijfers over
> vastgoed in België. Misschien dat de vastgoed > industrie hun grootste klant is en ze de
> 'good news' show niet willen vergallen.
Marc, dit klinkt aannemelijk.
Het werkt serieus op mijn zenuwen dat het volgens de "experts" steeds weer "het ideale moment" is om te kopen. Mijn kennissen en collega's slikken dat allemaal en verklaren me gek omdat ik in 2008 heb verkocht (ik wou sowieso verhuizen) en op koopjes hoop.
Dat Stadim dichtklapt, lijkt me een zeer hoopgevend signaal! :-)
Marc,
BeantwoordenVerwijderenJe reactie is begrijpelijk, gezien je niet met trackers werkt. Ik doe dat wel, en zou graag in een poging meer duits papier op te nemen in de PP willen investeren op hogergenoemde index.
Ik ken voornamelijk de comstage tracker LU0444607005 die dit doet en kapitaliserend is.
Twee dingen houden me echter voorlopig tegen:
1) hij noteert op Xetra, dus hogere kosten,
2) er is absoluut geen handel in, het volume staat dag na dag op 0. Hierdoor vrees ik dat het zeer moeilijk kan worden om erin of eruit te raken bij gebrek aan een tegenpartij en dat stoort me nog het meest. Of zie ik dit verkeerd??
Op Euronext ken ik geen enkele tracker die specifiek duitse bunds volgt, enkel op xetra, waar dbx ook zoiets heeft, maar is toch nog anders en bovendien uitkerend, wat ik niet wil.
JDB
@Marc,
BeantwoordenVerwijderenHoe kom je aan 7,3% voor goud voor de eerste 3 maanden van 2010?
Ik vind bij NBB de volgende prijzen (EUR/kilo):
2009-12 24.977
2010-01 25.204
2010-02 25.739
2010-03 26.434
JOM,
@JOM
BeantwoordenVerwijderenIk gebruik steeds de laatste dag van de maand, niet het gemiddelde van de maand. Op NBB website als je niet per dag vraagt maar per maand geeft hij direct gemiddelde van die maand.
Prijzen voor goud van NBB:
laatste dag december: 24.695 €
laatste dag januari: 24.940 €
laatste dag februari: 26.295 €
laatste dag maart: 26.500 €
Dat zou 7,3% moeten zijn.
Schitterend Mark! Ook groetjes van Napoleon
BeantwoordenVerwijderenIk heb gereageerd op de reacties die al een tijd lagen te wachten op een antwoord: http://www.marcdemesel.be/2010/02/martin-de-vlieghere-over-de-financiele.html
BeantwoordenVerwijderenIk krijg ook regelmatig reacties op oudere artikels en reageer daar ook, indien je automatisch alle reacties wil volgen dan kan je je abonneren ook op de reacties via 'Nieuwe Artikels via je FeedReader', te vinden in de rechterkolom bovenaan.
@stefaan
BeantwoordenVerwijderenDank u! En mijn complimenten terug aan uw Napoleons! :-) Dat zijn legende mag verder rijzen!
Marc,
BeantwoordenVerwijderenHoe staan de zaken met je fonds? reeds lang niets nieuw meer gehoord van je.
In je tabel boven is me niet helemaal duidelijk wat je precies met je kolom 50/50 bedoeld. Ik meen wel dat mocht je vastgoed mee opgenomen hebben in je PP je rendement gestegen zou zijn naar een kleine 7% of zelfs meer. Naast de stijging van vastgoed zelf moet je ook nog de huurinkomsten meetellen die maken dat het echte rendement nog hoger was. Ik ben niet plots een voorstander van vastgoed maar ik geloof niet langer in scherpe dalingen in de toekomst. Investeren in vastgoed kan prima dankzij een vastgoedbevak, waarbij je best kantoren en magazijnen achterwege laat (ook al zijn de dividenden hoger) omdat ze conjunctuurgevoeliger zijn dan retail en residentieel vastgoed.
Naast de PP lijkt het me dan ook nuttig een 10 tot 15% van je kapitaal in vastgoed te plaatsen.
De extra winsten zullen mooi meegenomen zijn, de eventuele verliezen beperkt dankzij het stabiele karakter en de huurinkomsten op je vastgoed.
Daarnaast toon je aan dat de cash dan wel niet negatief is, maar toch zeer pover scoort. Waarom zou je, als je niet afkerig bent van het bankwezen, een gedeelte van de cash niet op een simpele spaarrekening plaatsen? Er zijn nog steeds spaarrekeningen te vinden die 2,5% (bvb. 1 + 1,5%) opleveren, wat me ook gezien de gedeeltelijke fiscale vrijstelling interessant lijkt voor de PP.
JDB
Dag JDB,
BeantwoordenVerwijderenDank je voor je bericht.
De 50/50 staat voor de typische neutrale portefeuille met 50% aandelen en 50% obligaties. Een zogezegd conservatieve portefeuille die de laatste 10 jaar slechts 1,7% per jaar had terwijl de werkelijke inflatie makkelijk lag rond de 4% per jaar. Hierdoor is je koopkracht afgenomen met ongeveer 25% na 10 jaar 'neutraal' beleggen.
Tijdens de jaren 70 en tijdens de grote depressie was deze portefeuille waarschijnlijk nog een veel grotere ramp. Ook in IJsland 2008 was deze portefeuille een catastrofe.
Ik heb bij vastgoed 1,5% netto huurinkomsten bijgerekend. Ze zijn dus al inbegrepen in het rendement. Vastgoed is een welvaart activa, dat het ook tijdens recessies goed doet. Echter tijdens serieuze crisis periodes als deflatoire depressie en hyperinflatie daalt de waarde sterk.
De welvaart activa in de pp zijn aandelen en de recessie activa is cash. Je zou dus kunnen redeneren de aandelen en cash van de pp te vervangen met vastgoed. Het probleem is dat wanneer vastgoed te groot of te klein wordt het moeilijk te balanceren is. Een ander probleem is dat het moeilijk te waarderen is. En nog een ander probleem is dat het niet zomaar een financiële activa is maar het werk vraagt tenzij je inderdaad via een vastgoedbevak belegd die beursgenoteerd zijn, maar dan zit je in voornamelijk aandelen die vaak samen met de volatiele beurs stijgen en dalen.
Omwille van die redenen heeft H. Browne vastgoed niet opgenomen in de pp. Je hebt vastgoed niet nodig om te profiteren van welvaart en recessies. Dat kan je al met aandelen en cash, en dat is schaalbaar en vraagt geen werk.
Indien je toch vastgoed hebt zou ik het steken in je variabele portefeuille omdat je het zo kan zien voor wat het is: een investering/speculatie die als doel heeft uw koopkracht te doen toenemen. Persoonlijk denk ik dat het een slechte speculatie is, maar dat is dan weer mijn speculatie en ik kan inderdaad fout blijken. Toch denk ik dat je ook een vastgoed speculatie best doet met geld dat je je kan permitteren te verliezen of bereid bent te riskeren (eigen huis is iets anders, spreek hier enkel over vastgoed als investering voor verhuuropbrengsen en meerwaarden).
Cash op spaarrekening zal meestal meer opbrengen als cash op overheidsrekening omdat het risico ook groter is. Een bank gaat sneller failliet dan een overheid. Juist daarom heb ik het liever bij de overheid, ook al brengt het minder op.
Marc,
BeantwoordenVerwijderenIk ben van mening dat je het huurrendement zwaar onderschat. Als je slechts 1,5% netto uit huur haalt ben je niet goed bezig.
Als je enkele stabiele goed beheerde vastgoedbevaks bekijkt dan zie je dat deze gedurende de laatste 10 jaar gemiddeld ruwweg een dikke 6% dividendrendement realiseren, netto en dit op jaarbasis tegenover hun koers van dat moment. Ik beschouw het dividend als de huurinkomst van een bevak.
In de praktijk, wanneer je geleidelijk instapt en jaarlijks opbouwt ligt je rendement nog hoger omdat je dan een gemiddelde prijs betaald. Door de dividendevoltie zal iemand die 10 jaar geleden een pakketje kocht alleen al dit jaar meer dan 10% netto opstrijken aan dividend alleen. Bij een gespreide instap zal je ruwweg een rendement van gemiddeld 7,5% halen, op je dividend, elk jaar opnieuw en netto. Dit wil zeggen dat je je gemiddelde rendement op vastgoed dient op te trekken naar 15% en meer per jaar. Wat wil zeggen dat de echte motor van je portefeuille net het vastgoed blijkt te zijn terwijl je cash en je aandelen zwaar en ver achterblijven en zelfs verlieslatend zijn wat de aandelen betreft.
Bovendien is de bevak fiscaal voordelig. 15% RV ipv 25%. Voor deze die meer dan 60% residentieel beleggen betaal je zelfs geen RV en is bruto gewoon netto. Bovendien is de bevak verplicht 80% van de winst uit te keren, een hoog dividend is dus verzekerd, wat reeds gebleken is de afgelopen jaren.
Ik volg je qua cash, doch een ETF op Eonia volgen of cash op een spaarrekening maakt qua risico weinig verschil volgens mij. ETF's worden beheerd door banken dus als de bank failliet gaat zal de onderliggende ETF waarschijnlijk ook wel failliet gaan. Dus dan lijkt het me beter voor de spaarrekening te gaan.
JDB
@JDB
BeantwoordenVerwijderenIk vind een investering in beursgenoteerde vastgoedbevaks geen investering in vastgoed maar een investering in aandelen. Net zoals een investering in Shell of BP geen investering is in olie maar wel in aandelen.
Indien vastgoed stijgt maar de beurs daalt zal een vastgoedbevak dalen. Indien olie stijgt maar de beurs daalt zal een oliemaatschappij dalen.
Wanneer ik spreek over een belegging in vastgoed dan spreek ik dus nooit over vastgoedbevaks maar over het zelf bezitten van vastgoed. Wanneer ik spreek over beleggen in goud bedoel ik nooit goudmijnbedrijven maar fysiek goud.
Dividenden van vastgoedbevaks zijn geen netto huurinkomsten maar dividenden. Bedrijfswinsten die behaald zijn door verhuringen maar ook door verkopingen en de winst uit waardestijging. Vooral dat laatste zou in de toekomst voor de bevaks wel eens serieus kunnen tegenvallen.
Het niveau van de dividenden is bovendien afhankelijk van de waardering van het aandeel, dat soms onder de vastgoed waarde is! Zo is een hoog dividend uiteraard ook makkelijk gerealiseerd. Wat weeral bewijst dat een vastgoedbevak geen investering is in vastgoed maar wel in aandelen.
De netto huurinkomsten ten opzichte van de waarde van het vastgoed is historisch laag in Belgie en Nederland. Je kan misschien 3% halen maar dan moet je al serieus je best doen.
Indien je een gewoon appartement verhuurd ter waarde van €200.000, dan kan je pak €700 euro krijgen per maand. Dat is €8.400 per jaar.
Trek belastingen af, onderhoud, afschrijving gebouw (om de 50 jaar platgooien en opnieuw! of zeer grondig renoveren), en je komt op een schamele €4.000, met moeite 2% echt rendement op je kapitaal en dan heb je meestal je eigen werk niet ingerekend.