vrijdag 8 januari 2010

Permanente Portefeuille +13% voor 2009


Trek de fles maar open want het was een goed jaar voor de permanente portefeuille. Obligaties daalden wel met -2% in 2009 en ook cash had een historisch lage rente van 0,7% maar goud steeg een knappe +25,7% en aandelen hadden in 2009 het beste rendement met +27,3%.

Hier de rendementen voor 2009 tot en met december:

Figuur 1: Rendementen 2009 Europese Permanente Portefeuille


In december zijn aandelen nog een stevige 5,7% hoger gegaan terwijl goud met +1,5% het wat rustiger deed. Hierdoor zijn aandelen met 27,3% dus meer gestegen in 2009 als goud met 25,7%.

Waar vorig jaar lange termijn staatsobligaties het beste rendement hadden met +18% (figuur 3) hadden ze dit jaar het slechtste rendement met -1,8% verlies. Weet dat dit interesten inbegrepen is. Gezien lange termijn staatsobligaties ongeveer 4% interest opleverden dit jaar ben je die dus volledig kwijt + nog iets meer.

Ook in 2009 werkte de permanente portefeuille zoals verwacht: wanneer iets veel daalde was er altijd een andere activa om die schade te herstellen. In januari en februari van 2009 zie je dat aandelen het heel slecht doen maar goud een goede tegenwicht biedt waardoor de verliezen beperkt blijven. Van maart tot juli deed goud het slecht maar nu zijn aandelen de drijvende kracht voor je rendementen. Vanaf juli doen zowel goud als aandelen het goed en begint de winst pas echt. Tot juli heeft de permanente portefeuille slechts een 2% rendement maar de 2e jaarhelft van 2009 komt daar nog eens 11% bij.

13% is een goed resultaat dat je koopkracht meer dan in stand houdt. Zij die willen kunnen balanceren maar indien je transactiekosten wil beperken kan je gerust wachten. Op de eerste tabel kan je zien dat aandelen en goud elk 28% van de portefeuille vertegenwoordigen dus je zou elk 3% kunnen verkopen en er obligaties en cash mee kunnen kopen die nu elk maar 22% vertegenwoordigen. Zo heb je weer van elk 25%. Maar je kan ook wachten tot het verschil groter wordt. Van 28% kan je wachten tot 35% alvorens te balanceren.

De permanente portefeuille in Amerika had geen -1,8% verlies zoals bij ons op de obligaties maar een enorme -21,8% verlies op de obligaties (Figuur 2). Goud en aandelen stegen ongeveer evenveel als bij ons (25%) waardoor het rendement van de permanente portefeuille er slechts 7,8% is dit jaar en geen 13% zoals bij ons.  Vorig jaar in 2008 hadden ze dan weer ook +0,9% en geen -2,7% zoals bij ons dankzij een veel grotere waardetoename van de obligaties met +33,4% versus +18% bij ons voor de obligaties. Hun interestvoeten zijn volatieler als de onze waardoor de waardes van de obligaties ook sterker schommelen.

Figuur 2: 2000-2009 Amerikaanse Permanente Portefeuille


We zijn ook een decennium afgesloten, hier de decennium resultaten van de Europese permanente portefeuille alsook bedrijfsobligaties, vastgoed en een typische 'neutrale' portefeuille met 50% aandelen en 50% bedrijfsobligaties (50/50):

Figuur 3: 2000-2009 Europese Permanente Portefeuille

Na 10 jaar investeren heb je met aandelen -18% minder euro's. Gezien alles gemiddeld zo een 50% duurder is geworden sinds 2000 (Belgische frank, gulden prijzen versus euro prijzen vandaag) ben je dus de helft van je koopkracht verloren met aandelen. Ook cash met slechts een groei van 35% van je kapitaal in 10 jaar waardoor je minder kan kopen als 10 jaar terug. Lange termijn staatsobligaties hadden wel een goed rendement van 7,1% per jaar, waardoor kapitaal verdubbeld is en koopkracht met 25% is toegenomen. Goud slaagde erin gemiddeld 10,6% rendement te hebben de laatste 10 jaar waardoor je kapitaal bijna 3 keer meer is en je dubbel zoveel kan kopen als 10 jaar terug.

De permanente portefeuille heeft met zijn 5,5% per jaar sinds 2000 voldaan aan zijn opdracht: behoud van je koopkracht. Noteer dat dit brutorendementen zijn zonder rekening te houden met belastingen en het jaarlijks balanceren. Als je die kosten inrekent trek je ongeveer 1,2% af en zit je met netto dus 4,3% per jaar. Dat is een stijging van niet 70% zoals de tabel weergeeft maar 50% na kosten betaald te hebben. Dankzij die 50% stijging kan je ongeveer evenveel kopen als 10 jaar terug.

Vastgoed is een enorme 171% gestegen sinds 2000. Noteer dat ik bij de waardestijging zoals gepubliceerd door stadim.be ook 1,5% netto huur inkomsten heb bijgerekend per jaar. Het hoge rendement komt niet dankzij die 1,5% per jaar huur rendement maar wel van de waardestijging van gemiddeld 9% per jaar sinds 2000. 171% is een toprendement dat evenhoog ligt als goud de laatste 10 jaar met 174%. Voor de komende 10 jaar verwacht ik hier heel andere resultaten! In het artikel Vastgoed vs Goud maak ik de case dat goud nog serieus zal stijgen ten opzichte van vastgoed.

Bedrijfsobligaties hebben het ook goed gedaan de laatste 10 jaar. Merk op dat de crisis van 2008 de verliezen bij bedrijfsobligaties eigenlijk beperkt bleven en er zelf een winst werd geboekt van 2% in 2008. Bedrijfsobligaties hebben de laatste 10 jaar met 70% brutorendement een zelfde resultaat als de permanente portefeuille.

Echter de typische conservatieve neutrale portefeuille met 50% aandelen en 50% bedrijfsobligaties heeft het de laatste 10 jaar slecht gedaan met een rendement van slechts 1,7% per jaar, of een groei van slechts 17% van je kapitaal. Je bent 20% koopkracht verloren..

Indien de komende 10 jaar een Japanse deflatie wordt zoals de jaren 90, of een jaren 70 inflatie periode, zal je met een 50/50 portefeuille weer gezien zijn en minder rendement hebben als de permanente portefeuille. Enkel indien we in een periode van welvaart krijgen de komende 10 jaar waar aandelen en bedrijfsobligaties het goed doen zal je met een 50/50 aandelen/bedrijfsobligaties, maar ook de 75/25 en 25/75 varianten het beter doen als de permanente portefeuille. Dat is 1 kans op 4.

Mijn moto voor 2010 en het komende decennia is dus, voor het geld dat je echt niet mag verliezen, heb je permanente portefeuille, don't worry, be happy!

Voor het geld dat je je kan permitteren te verliezen kan je goede investeringen proberen. Sommige goeroes zijn er subliem in en hebben veel betere rendementen dan de permanente portefeuille ooit kan halen. Roland Vandamme zijn rendement voor 2009 was weer schitterend met +37,61% nadat hij in 2008 slechts -7% verloren was. Zijn totaalrendement is nu 494% sinds 10 jaar en 3 maanden terug (29 september 1999). Je kan zijn portefeuille gewoon kopiëren indien je je abonneert op zijn nieuwsbrief. Voor zij die nog geen goud hebben een aanrader! Hij krijgt je wel in het goud!

Ook het Gold Discovery Fund van Willem Middelkoop waar je vanaf 50.000 euro kan in investeren heeft het uitmuntend gedaan met +87% rendement in 2009. In 2008 zijn ze pas begonnen, toen hadden ze een verlies rond de -25% maar ze waren slechts midden van het jaar begonnen. Het is een duur fonds met 2% beheerskosten en 20% van de winst maar +87% voor 2009 is toch een resultaat om u tegen te zeggen waardoor ze hun geld tot nu toe waard zijn.

Ik kan ook het boek aanraden van Willem Middelkoop, Overleef de kredietcrisis. Het boek is knap samengesteld. Een 20 tal interessante vragen die kort en degelijk beantwoord worden.

Marc De Mesel
Hoe Je Koopkracht Behouden:
http://www.marcdemesel.be

80 comments:

  1. Mooie analyser, Marc! Champagne! :-)
    BeantwoordenVerwijderen
  2. Beste Marc,

    Ik zat al een paar dagen uit te kijken naar je samenvatting van het PP in 2009. Nogmaals hartelijk dank voor het vele werk dat je hebt verzet om deze informatie via je blog wereldkundig te maken!

    Het is wel logisch dat het wat rustiger is op deze blog, nu je volledig belegd bent in het PP.
    Toch zie ik ook dat je een Variabel Portfolio hebt aangelegd en met name in goud-fondsen. Je zou je kunnen afvragen of de inhoud van je Variabele Portfolio wel op deze blog thuis horen, maar die keuze is natuurlijk aan jou. Het lokt namelijk reacties uit die niet direct met het PP van Harry Browne en het beschermen van je kapitaal te maken hebben. Aan de andere kant blijven de ontwikkelingen in de financiële wereld een mooi aanleiding om daar verslag van te doen en de consequenties voor jouw Variabel Portfolio uit te leggen. Aan het PP verander je natuurlijk niets :-)

    Persoonlijk ben ik nu bezig met het samenstellen van een VP en ik merk dat ik weer voor ernstige dilemma's sta. Van welk scenario ga ik eigenlijk uit? Deflatie van schulden en inflatie van grondstoffen? Groei in de BIC-landen en krimp in de EU en de VS? Welke producten passen daar bij? Maak ik zelf een combinatie van fondsen (Carmignac Patrimoine, MAN AHL Diversified Markets, Skagen Global, Skagen Kon-tiki) of volg ik enkele guru's, zoals Middelkoop of Vandamme of iemand anders. En in welke verhoudingen? En wanneer ga ik herbalanceren of verkopen?

    Kan jij jouw strategie vertellen? Of volg jij daadwerkelijk blind Middelkoop en Vandamme?

    Gember
    BeantwoordenVerwijderen
  3. Gember, Marc,

    Ook ik ben zeer tevreden met het resultaat van de PP.
    De aangehaalde guru's ken ik niet, en ik zou ze dan ook niet volgen, zeker zij niet die 20% van de winst opeisen. Wat doen ze dan als de winst tussen 0 en 20 ligt? Krijg je dan niks?

    70% is inderdaad, bijna te mooi en weet... als het te mooi is om waar te zijn, dan is het meestal ook niet waar...

    Omdat je Carmignac Patrimoine aanhaalt, daarmee kan je volgens mij niets verkeerd doen, via Rabo ook 1% instap en daarmee basta (geen beheer, geen uitstap). Een No-brainer lijkt me. Verder laat ik me niet meer in met VP's. Ik heb zoals je weet even getwijfeld over vastgoed maar ik doe het niet, ik wil mijn koopkracht behouden. Net daarom heb ik ook voor de PP gekozen.

    Het enige alternatieve is Carmignac, maar gezien hun zeer goede prestaties over een termijn van 20 jaar weet ik dat het geen cowboys zijn, bovendien beleggen ze hun eigen vermogen in het fonds, wat elke fondsbeheerder zou moeten doen.

    JDB
    BeantwoordenVerwijderen
  4. Dag Marc & de posters hier,
    prima resultaat voor de PP! Ikzelf heb in 2009 een hoger rendement gehaald, maar besef al te goed dat de omstandigheden (en/of het geluk) mij gunstig gezind waren. Ik heb in maart fors aandelen bijgekocht, net zoals ik dat in Q1 van 2003 heb gedaan. Nog niks verkocht, tot dusver is en blijft het een mooie papieren winst.
    Maar – en belangrijker – op basis van de ideeën die ik hier en op andere fora heb opgedaan, ben ik goud in mijn port sterk gaan opwaarderen, zowel in staafjes als in munten (Kruger/Napoleon). Dit is te wijten aan het facet ‘permanent’ aan het concept van de PP. Sparen of het uitbouwen van mijn port is hoofdzakelijk in functie van de kinderen, niet voor onze eigen luxe. Wij zijn een koppel tweeverdieners die het dankzij hard werken erg goed stellen, maar ik stel alles in het werk om te zorgen dat de kinderen het binnen xx jaar ook goed zullen hebben…
    Toch 2 vragen voor Marc : (1) ik vind het rendement van je deel cash laag, op een Internet-rekening had je minstens 2% gekregen? (2) wat is je opinie over zilver, hoort dit naast goud ook thuis in een PP?

    groeten,
    Kaneel
    BeantwoordenVerwijderen
  5. Kaneel,

    Marc heeft een sterke aversie voor banken, dat en internet-rekeningen gaat niet goed samen.

    Echter, als alternatief kan je, zoals ik gedaan heb, kiezen voor korte termijn staatsobligaties (1-3jaar). Deze brachten in 2009 circa 4% op. Dit is een kleine wijziging aan de PP die ook op www.crawlingroad.com door Craig wordt voorgesteld.

    JDB
    BeantwoordenVerwijderen
  6. Kaneel,

    ik bedoel als alternatief voor het cash-gedeelte.

    JDB
    BeantwoordenVerwijderen
  7. Beste Marc,

    Ook van mij een grote DANK U voor je blog die me de PP leerde kennen én een praktische handleiding gaf om de PP hier in België te implementeren. Simpel als het is zou het me toch niet gelukt zijn zonder je hulp en voorbeeld.

    Hier is onze eigen status update.

    Sinds 2 maanden zit het geld van de verkochte bouwgrond van mijn vriendin in een voorlopige PP met Nederlandse LT obligaties, MSCI Europe tracker, Argenta spaarrekening en physiek goud. Goed voor bruutweg 2% winst op 2 maanden, 1% door goud en 1% door aandelen.

    We zijn op zoek naar een huurwoning en zo gauw deze gevonden is wordt mijn huis verkocht, de opbrengst gaat dan ook in een PP, met het idee dat deze de komende jaren beter gaat presteren dan vastgoed. Want uiteindelijk moet er weer een huis gekocht worden, in onze situatie liefst binnen 7 jaar als al onze vogeltjes uitgevlogen zijn. Waar zal onze economie dan staan?

    Na veel vijven en zessen ben ik blijde verwachting van mijn Finanzagentur PIN code zodat we eindelijk jouw oplossing voor LT obligaties en cash gedeelte kunnen volgen. Dit heeft toch wel wat voeten in de aarde gehad, maar goed, eenmaal het zal lopen zitten we dan zo veilig als mogelijk is.

    Nu enkel nog afleren om elke dag te kijken hoeveel geld we gewonnen/verloren hebben en er gewoon op vertrouwen dat de koopkracht van de PP behouden blijft. Mijn plannen voor een Variabele Portefeuille heb ik opgeborgen, ik vind dat allemaal te stresserend.

    Ik wens je heel veel succes met al je plannen in 2010.

    Mvg, Baksteen.
    BeantwoordenVerwijderen
  8. Hallo,

    Sedert begin 2009 volg ik de strategie van een permanente portefeuille : 30% aandelen, 30%obligaties, 25%cash , 10% goud, 5% diverse.
    Ik heb mij sedertdien nooit zo relax gevoeld in de wetenschap dat wat er ook gebeurt ik grotendeels mijn kapitaal zal vrijwaren.
    De obligaties zijn hoofdzakelijk overheidgerelateerd (bv Europese Investeringsbank), de aandelen zijn een mix van individuele + fondsen, de cash is hoofdzakelijk spaarrekening onmiddellijk in cash opvraagbaar bij een AAA-bank (+ 100% gedekt door een goede staat), goud in muntstukken 1-1/2-1/4 ounce.
    Als de aandelen op + 35% komen dan room ik wat af en omgeeerd op minder dan 25%.
    Fantastisch deze permanente portefeuille-strategie, het geeft een grote rust.

    Rudi
    BeantwoordenVerwijderen
  9. Allereerst bedankt voor alle nuttige informatie op je blog.

    Sinds december ben ik ook begonnen een PP in te richten. Hiervoor houd ik de rendementen bij, echter voor goud kom ik op andere percentages.
    Zo daalde goud in euro 2.0 % in december. Voor heel 2009 kom ik met goud op 23.5%.

    Ik gebruik slotkoersen van elke maand. Is mijn rekenmethode niet correct?
    BeantwoordenVerwijderen
  10. even een korrektie plaatsen over dat gdf fund van willem middelkoop. die 20% commissie gaat pas in werking boven 6% rendement. en mocht er in het verleden een lager rendement zijn geweest dan schuift dat door. dus 6% is altijd netto je rendement en ze moeten het gewoon beter doen dan dat willen ze kommissie hebben. disclaimer. ik bezit dat gdf fund en ben blij met de 80+ % rendement. viola
    BeantwoordenVerwijderen
  11. @Anoniem
    G&DF van Middelkoop bestaat nog maar 1,5 jaar. Heel veel andere mining-fondsen (o.a. Blackrock) zitten op hetzelfde rendement en hebben in 2008 echt bizarre verliezen geleden. Je bent gewaarschuwd.
    BeantwoordenVerwijderen
  12. waar ik vooral op reageerde: dat is dat marc die berekening foutief aangeeft. Hij schrijft zelfs 60% rendement. gdf had een rendement van 85% tegen de vermelde blackrock 47% en staat daar mee als no1 vermeld. bron morningstar. zo lang ik positief ben voor goud zullen de mijnen meer stijgen want wat in de grond zit stijgt dan exponentieel en de labour blijft gelijk. verder weet ik dat het gdf fonds niet verplicht is 100% belegd te zijn dat is een groot voordeel t.o.v. andere fondsen dus ze verkopen soms ook als ze denken dat het tegenzit. heb zelf ook geprobeerd te beleggen in goudmijnen maar dat liep niet zo goed af. prosit op iets van nederlandsche bodem dat het zo goed gedaan heeft toch?? viola
    BeantwoordenVerwijderen
  13. Zowel BlackRock GF World Mining Fund A2 EUR als zijn benchmark had in 2009 ook zo'n 80% rendement. Dus wat dat betreft volgt ook G&DF de benchmark van de mijnindustrie.

    Ik heb het nog even nagezocht en in 2008 verloren de aandelen van die sector een bizarre 70% van hun waarde!!!

    Zie http://www.snsfundcoach.nl/alla_fonder/fondfakta/fondfakta_rendement.asp?period=10&index=0&fund_id=4392&navid=7000
    BeantwoordenVerwijderen
  14. Marc, ik heb nog enkele vragen / bedenkingen bij het plaatsen van 30-jarige staatsobligaties bij via Finanzagentur:
    -> hoe ziet het fiscale plaatje eruit : roerende voorheffing, uitwisseling van gegegevens tussen de Duitse en Belgische fiscus...
    -> je hebt terecht niet veel vertrouwen in de stabiliteit van het banksysteem maar is "de overheid" (weze het nu de Belgische of de Duitse of gelijk de welke) je vertrouwen wel waard? Wat als ze stoppen met rente te betalen? Wat als ze hun terugbetalingsverplichtingen niet nakomen? Een nieuwe wet in elkaar flansen is snel gebeurd, zie in dit kader de wet die vorige week gestemd is en die het mogelijk maakt om aandeelhouders te onteigenen 'als de nood zich daartoe stelt'
    BeantwoordenVerwijderen
  15. Gember,

    Dank je voor je reactie. Persoonlijk heb ik geen variabele portefeuille waarmee ik investeer/speculeer. Zoals je ziet op mijn portefeuille pagina zit 90% in mijn pp en 10% in een oorlogskas. De oorlogskas is geen VP maar dient enkel om mijn kapitaal ook te beschermen wanneer de pp zou kunnen falen zoals bij een hyperinflatie of een langdurige deflatie met opeenvolgende staatsfaillissementen (zie artikel 'beschermen tegen rampsceanrio's')

    Een familielid dat ik help heeft wel een VP. Voor hem volg ik inderdaad 'blind' Vandamme zijn portefeuille. Dit omdat ik vertrouwen heb in die guru dat hij beter kan investeren/speculeren als ik. Door hem ook volledig te volgen (en niet gedeeltelijk) schakel ik mijn eigen uit en moet ik me ook niet langer zorgen maken over: 'is dit wel een goede investering?', 'moet ik eruit nu?' 'moet ik erin nu? Zal ik dit van Vandamme kopen of niet?

    Ik wil me niet continue bezig houden met die vragen. De enige vraag die ik me continue blijf stellen over die VP is: is Vandamme nog goed? En zolang zijn rendementen goed zijn is hij ook goed en blijf ik zijn portefeuille exact kopiëren. Als hij morgen compleet de mist in gaat en er niet langer in slaagt de koopkracht toe te laten nemen dan dump ik hem en neem ik een andere guru die bewezen heeft niet de mist in te gaan. Ik 'chase' dus performance voor de VP want daarover gaat het: koopkracht toename op lange en korte termijn.

    Als je mijn visie vraagt over investeren/speculeren dan volg ik dus de visie van Vandamme. Koop fysiek goud en zilver en houdt! Hoe meer je hebt hoe beter. Op korte en lange termijn zal je koopkracht het meeste toenemen het komende decennia. Althans, dat denk ik.
    BeantwoordenVerwijderen
  16. @JDB

    Ben je zeker dat Patrimoine fonds via Robabank.be geen jaarlijkse beheerskosten heeft? Dat lijkt me wel straf.
    BeantwoordenVerwijderen
  17. @Kaneel

    Proficiat met je 2009 resultaten! Aandelen bijkopen in Maart 2009 of in 2003 was de juiste 'move' en toont dat je een goed investeerder/speculator bent waarvoor oprecht chapeau! Enkel zo kan je koopkracht toenemen.

    Blij te horen dat je goud meer bent gaan waarderen en verhoogt hebt in je portefeuille. Ook knap te horen dat het je lukt een kapitaal op te bouwen voor je kinderen.

    Betreffende je vragen. "(1) ik vind het rendement van je deel cash laag, op een Internet-rekening had je minstens 2% gekregen?"

    De permanente portefeuille dient voor het geld dat je absoluut niet MAG verliezen. Daarom vertrouw je de cash toe aan de meest veilige instantie, die uiteraard ook de laagste rente geeft. De duitse overheid zal minder snel failliet gaan als de internetrekening.

    JDB heeft gelijk dat Craigr die een blog heeft over de permanente portefeuille in Amerika inderdaad iets langere termijn staatsobligaties neemt voor de cash met een gemiddelde looptijd van niet 1 dag zoals bij ons maar 2 jaar. Hierdoor krijg je uiteraard meer interest. Echter, ook dit vind ik geen goede oplossing omdat de cash als functie heeft van je te beschermen tijdens een recessie waarbij zowel goud, aandelen als 30 jarige staatsobligaties tegelijk kunnen dalen wanneer de rentevoeten tijdens die recessie ook nog eens stijgende zijn. In dat scenario zal je cash direct gaan profiteren van die stijgende rentes, terwijl indien je cash voor gemiddelde 2 jaar vastzit je dan ook op je cash verlies zal boeken omdat je voor 2 jaar minder rente krijgt dan de markt.

    Kan dit scenario morgen gebeuren? Jazeker! Kan dit scenario morgen 5 jaar aan een stuk duren? Jazeker! Dus de cash van je pp leen je enkel uit aan de meest kredietwaaardige partij en enkel tegen de korst mogelijke looptijden. Zo is je PP 'pure'.

    Er zijn altijd opportuniteiten om met cash veel interest te krijgen en het toch niet te verliezen. Maar het is een speculatie en het hoort thuis in je variabele portefeuille.
    BeantwoordenVerwijderen
  18. @Kaneel


    (2) wat is je opinie over zilver, hoort dit naast goud ook thuis in een PP?

    Zilver hoort NIET thuis in een PP. Dit omdat zilver:

    1. veel meer gebruikt wordt als grondstof en de prijs dan ook meer reageert als grondstof dan als edel metaal. Omdat zilver nu eenmaal de beste geleider is van warmte en electriciteit en de beste reflector is van licht en nog veel andere aantrekkelijke eigenschappen heeft (venietigt bv bacterien) wordt het massaal geconsumeert in producten allerhande. Het grootste deel van ontgonnen zilver wordt dan ook niet gekocht door edelmetaal beleggers maar door de consumptie industrie en dat heeft serieuze gevolgen!

    In 2008 is goud bijvoorbeeld gestegen tijdens de kredietpaniek terwijl zilver samen met alle andere grondstoffen COMPLEET de dieperik is ingegaan. Tijdens een deflationaire contractie kan je dus gewoon niet rekenen op zilver. Stel bijvoorbeeld dat nu in 2010 er een nieuwe paniek is en deze keer niet een paar banken maar een paar overheden vallen. Eerst de zwakste maar ook de sterkste worden op de beurs zwaar afgestraft. Dus concreet Griekenland gaat failliet maar dan toch niet danzkij een bailout maar het grieks staatspapier is wel 50% van zijn waarde verloren. Het duits staatspapier is natuurlijk ook slecht want de hele wereld vertrouwt overheden nu een pak minder dus ipv -50% verlies zoals de Griekse hebben we -20% verlies voor onze 30 jarige duitse staatsobligaties. Omdat overheden gevallen zijn is de beurs natuurlijk ook weggezakt en ook je aandelen hebben verlies. Goud heeft het schitterend gedaan natuurlijk omdat het de laatste 'safe heaven' is maar zilver? Wat zal dat doen in dergelijk scenario? Indien de consumptie terug serieus wegzakt en de industrie dus ook dan kan zilver het desondanks dat het OOK een edel metaal is en massaal gekocht wordt door beleggers toch dalen in prijs.

    2. zilver veel volatieler is en je dus minder kan rekenen op een stabiel rendement als goud

    Indien we geen deflationaire contractie zouden krijgen maar een inflatie of hyperinflatie dan is de stelling dat zilver meer zal stijgen als goud. Ik ben daarmee akkoord maar dan nog past zilver niet in de pp. Omdat zilver 'in the end' meer zal stijgen, maar zeker niet in het begin!

    Om te weten hoe zilver zich gedraagt tijdens een inflationaire periode hoef je maar te kijken naar de jaren 70. En je ziet dat zilver trager stijgt als goud. Enkel op het einde maakt het een serieuze inhaalbeweging en stijgt het even serieus uit boven goud in rendement. Zilver is inderdaad een 2000% gestegen in de jaren 70 terwijl goud een 1000%. Toch dat was maar enkele dagen en dan viel zilver terug volledig weg.

    Zilver hoort dus niet in een pp omdat het tijdens een deflationaire contractie het volledig kan laten afweten en tijdens een inflatie het wel rendement zal halen maar veel minder stabiel als goud.

    Zilver hoort volgens mij wel thuis in een Variabele portefeuille. Ik vind het 1 van de beste investeringen/speculaties. Ik denk ook dat zilver de komende 10-20 jaar meer zal stijgen als goud maar het is voor iemand met geduld die met geld speelt dat hij nooit meer nodig heeft en dus kan verliezen. Dan kan je blijven zitten als zilver weer eens volledig in elkaar stort en wachten op die paar gekke dagen die we de komende 10-20 jaar gaan zien waar iedereen terug de mond vol heeft van goud en zilver terug voor even 'the poor man's gold' wordt. Of een oorlog, ook altijd zeer bullish voor zilver gezien je het nodig hebt om al die hardware te bouwen. Dan verkoop je in die zeer smalle timeframe waar je exceptionele winsten maakt met zilver.
    BeantwoordenVerwijderen
  19. Beste Marc,
    Bedankt voor je antwoorden. Goed om weer eens wat van je te horen!
    BeantwoordenVerwijderen
  20. Michel GabrielsJan 26, 2010 04:04 AM
    Dag Marc,

    Lange tijd geleden dat we elkaar ontmoeten in Aartrijke. Ondertussen, net voor de crash van 2008, wat beginnen onderzoeken hoe mijn koopkracht niet te zien dalen! Uiteindelijk met een VP begonnen en bij de crash gelukkig geen grote verliezen gemaakt door snelle en dagelijkse opvolging. Het idee van de PP lijkt me iets waar ik me nu meer moet in verdiepen, maar dit naast het risicobeleggen met oog op meerwaarde waar ik me de laatste tijd in verdiep! Ik vond pas vandaag je Blog terug, er is veel geëvolueerd blijkbaar,de fixatie van destijds op zilver is omgeslagen naar goud, goeie zaak! Hoop je binnenkort nog es te ontmoeten!
    Groeten
    BeantwoordenVerwijderen
  21. @baksteen

    Hartelijk dank voor je compliment! Doet me plezier dat ik je heb kunnen helpen. De LT obligaties via Finanzagentur en Maxblue is inderdaad een hele klus. Blij te horen dat je er bijna door bent.

    Ik denk dat je je financien zeer wijs aan het aanpakken bent. Als je dan toch dient te verhuizen lijkt het me inderdaad verstandig van een paar jaar te wachten met de aankoop en het kapitaal in een pp te steken. Indien vastgoed dan inderdaad serieus zou dalen de komende jaren dan is jouw koopkracht niet weggesmolten maar nog steeds daar.

    Ik begrijp dat je geen Variabele portefeuille aanlegt. Indien je investeert/speculeert met geld dat je eigenlijk niet kan missen komt er toch niets goeds uit voort. Dan heb je stress en doe je de domste dingen omdat je niet kan blijven zitten indien de investering/speculatie tijdelijk de verkeerde kant uitgaat.

    Het is logisch dat je in het begin zeer veel je account bekijkt. Het is een grote stap 25% van je kapitaal in goud te steken, 25% in 30 jarige staatsobligaties, 25% in aandelen.

    Echt veilig ziet dat er niet uit odat je weet dat elkeen serieus kan schommelen in waarde. Toch zie ik geen enkele andere mogelijkheid om je kapitaal tegen elk scenario te beschermen.

    Misschien helpt het van het zo te bekijken. De beste jaren voor de pp zijn niet de jaren met +13% zoals 2009 want in zo een jaar is je koopkracht ten opzichte van de meeste beleggers niet toegenoemn want zij hebben meer als 13%. Het zijn de negatieve jaren waar de pp je de meeste koopkracht toename geeft zoals 2008 met een verlies van -3% maar de gemiddelde belegger had -30%.

    Dus eigenlijk wil je zien dat je pp in 2010 -15% heeft. Dat wil zeggen dat er een serieuze storm is gepasseerd en de meeste beleggers/investeerders waarschijnlijk -50% hebben. Je koopkracht ten opzichte van je medemens zal serieus zijn toegenomen desondanks -15%.
    BeantwoordenVerwijderen
  22. @Rudi

    Bedankt voor je reactie! Doet me plezier te horen dat de pp strategie je een goede gemoedsrust geeft.

    Wel opletten dat je de juiste activa selecteert. Ik weet dat het zeer moeilijk is afscheid te nemen van vorige investeringen. Ik zit bijvoorbeeld zelf nog met een aanzienelijk pak zilver dat ik in mijn pp heb geramd maar er eigenlijk niet thuis hoort waardoor mijn pp kan falen! Jij zit ook met obligaties die er niet thuis horen. De obligaties dienen niet zomaar overheidsgerelateerd te zijn maar dienen 30 jarige staatsobligaties te zijn, van Belgie of Nederland, of nog beter: van Duitsland.

    Indien ze geen 30 jaar lopen zullen ze niet genoeg stijgen in waarde om je verliezen bij je aandelen te dekken indien we een Japanse deflatie krijgen de komende jaren.

    Ook de aandelen, indien het losse aandelen zijn die je gewoon houdt dan tellen ze mee. Althans indien ze niet allemaal tech aandelen zijn, of allemaal grondstoffen, of allemaal financien. Die losse aandelen dienen een spreiding te zijn over de verschillende sectoren zodat wanneer er een nieuwe periode van welvaart komt je zeker mee omhoog gaat met je aandelen. Ook de aandelenfondsen wil je geen beheerde fondsen hebben! Anders is het mogelijk dat in tijden van welvaart de beurs serieus stijgt maar jouw aandelen fondsen niet omdat de beheerders het slecht gedaan hebben.

    Het is goed dat je 10% goud hebt maar dat is veel te weinig. Tijd dus om te balanceren. Verkoop wat aandelen en obligaties en koop er goud mee zodat je degelijk beschermd bent indien er hyperinflatie of serieuze deflatie komt waarbij nu ook de overheden failliet gaan. Obligaties, cash maar ook aandelen! zullen je in beide scenario's dan niet redden! Aandelen worden wel degelijk veel minder waard (in koopkracht) tijdens een hyperinflatie en 30 jarige staatsobligaties kunnen wel degelijk tijdens een enorme deflatie ook volledig waardeloos worden. 25% goud is key.
    BeantwoordenVerwijderen
  23. Dag Marc,

    bedankt voor je duidelijke uitleg over zilver; ik ben een (bescheiden) zilverpositie aan het opbouwen middels aankopen bij een Nederlandse sponsor van je blog ;-)
    Ik begrijp je argumenten waarom zilver niet in een PP thuishoort, maar ik heb voor mezelf toch 2 redenen om te kopen : de eerste is dat ik de glans van nieuw zilver bijzonder mooi vind (emotioneel). De tweede is dat fysiek zilver - net als goud - naar successie / evt. toekomstige vermogensbelasting niet in het blikveld van de grijpgrage Staat komt (dus toch nog een beetje rationeel).
    BeantwoordenVerwijderen
  24. @Roel

    Dank je voor je reactie. De koersen van goud die ik gebruik komen van de nationale bank Belgie. Dat zijn niet de slotkoersen van de maand maar de gemiddelde koers van die maand ontdek ik nu.

    Dat is inderdaad niet wat ik wenste. Je rekenmethode is correct. De slotkoersen moet je hebben. Ik zal toekomstige rendementen ook zo weergeven, met de slotkoersen.
    BeantwoordenVerwijderen
  25. @Kaneel

    Wat betreft het fiscaal plaatje indien je Duitse 30 jarige staatsobligaties koopt en opslaat rechtstreeks bij de duitse overheid, Finanzagentur.

    Dat is zeer eenvoudig. Finanzagentur bestempelt je als 'Steuerauslander' wat wil zeggen dat er geen enkele belasting door Finazagentur wordt afgetrokken! Dat is zeer positief want je bent wel wettelijk verplicht van je RV te betalen aan de Belgische overheid omdat je Belgisch belastingsplichtig bent. Doordat Finanzagentur geen Duitse belastingen aftrekt heb je dus al niet het probleem van die belastingen te gaan teruginnen omdat je niet Duits belastingsplichtig bent. Ze zijn zo redelijk van je geen belastingen te laten betalen in Duitsland.

    Wel dien je dus bij je jaarlijkse belastingsaangifte je interesten op je Duitse staatsobligaties aan te geven zodat je je RV betaalt zoals het hoort. Zo ben je volledig in orde met de Belgische wet.

    Indien Duitsland dan zou doorgeven aan de Belgische fiscus dat jij daar beleggingen hebt lopen is er geeen probleem want jij hebt de Belgische fiscus braafjes de belasting betaalt via je belastingsaangifte.

    Volgend jaar dien ik ook voor het eerst dat aan te geven op mijn belastingsaangifte. Ik zal dan ook vermelden op de blog in welk vak ik dat doe.
    BeantwoordenVerwijderen
  26. @Kaneel

    De overheid is natuurlijk voor geen haar te vertrouwen. Hun financieel beleid is een totale joke en ik verwacht me dan ook aan ernstige problemen, ook bij de Duitse overheid. Ik geloof ook sterk dat de intrestvoeten serieus zullen stijgen, net zoals in Griekenland begonnen is. En ik geloof dus ook dat mijn duitse 30 jarige staatsobligaties het slechtste rendement zullen geven, i.e: serieus koopkracht zullen verliezen!

    Maar in dat scenario zal mijn 25% goud die schade wel herstellen want als de overheden vallen loopt iedereen naar goud. Wat ik verlies in die 30 jarige staatsobligaties verdien ik terug in het goud.

    Waarom ik toch 30 jarige staatsobligaties heb is voor dat ander scenario. Een scenario dat ik niet denk dat we zullen krijgen maar dat wel deglijk mogelijk is en waar ik me moet tegen beschermen. En dat is een Japanse deflatie waarin men blijft vertrouwen hebben in de overheid, desondanks massale oplopende schulden!, de intrestvoeten blijven dalen, en ook alle andere infatie activa, aandelen, vastgoed serieus dalen en zelfs goud het moeilijk heeft. Dan heb je die 30 jarige staatsobligaties broodnodig om je koopkracht te behouden.

    De permanente portefeuille is geen liefdadigheidsinstelling. Het streeft niet naar een betere wereld. Het streeft enkel naar koopkracht behoud. Ik geef mijn geld absoluut niet graag aan de overheid. Ik haat het dat 50% van de pp uitgeleend is aan de overheid. Maar zoals Harry Browne zegt: indien je in goede doelen wilt investeren, doe dat met je variabele pp.

    Je hebt nu eenmaal 25% obligaties nodig, en je wil de meest kredietwaardige hebben, en dat is nog steeds de overheid, hoeveel ik hun financieel beleid ook veracht. Je hebt 25% cash nodig en een rekening bij de overheid is nu eenmaal een stuk veiliger dan bij een bank.
    BeantwoordenVerwijderen
  27. @anoniem

    Ik heb de vraag en antwoord over het fonds voor de 30 jarige Duitse staatsobligaties beantwoord helemaal onder het artikel over de 30 jarige staatsobligaties: http://www.marcdemesel.be/2009/06/30-jarige-staatsobligaties-waarom-hoe.html

    Het fonds is inderdaad geschikt.
    BeantwoordenVerwijderen
  28. @Michel

    :-) dat is tof je terug te zien. Blij te horen dat je de crash van 2008, zelfs met een variabele portefeuille, degelijk hebt overleeft en grote verliezen hebt kunnen vermijden. Dat toont dat je talent hebt. Je investeringen in vastgoed waren destijds ook schitterend.

    Een permanente portefeuille zal je koopkracht niet doen toenemen zoals je investeringen in vastgoed dat destijds wel degelijk gedaan hebben. Het is een goede oplossing om te behouden wat je hebt maar rijk zal je er niet van worden! Daarvoor moet je investeren/speculeren en een kant kiezen zoals jij dat tot nu toe succesvol gedaan hebt.
    BeantwoordenVerwijderen
  29. Marc,

    Fijn je nog eens te horen. Verbonden aan de vraag van anoniem heb ik gezien dat comstage ook een germany tracker KT tussen 3 maand en 2 jaar aan duitse bonds e.a. geldmarktmidddelen.
    Is deze tracker geschikt voor het cash-luik (gesteld dat je craigr wil volgen)?

    Nu ik de LT-tracker van anoniem zie, is ook hier de twijfel toegeslagen... gooi ik nu best mijn LT en KT staatsobligatie trackers (op eurozone) buiten ten voordele van voorgenoemde twee of blijf ik beter zitten? In het laatste geval bekom ik met de DAX een puur duitse PP, maar is het sop de kool waard?

    Carmignac rekent beheerskosten op zich aan, echter Rabo rekent slechts 1% instap aan (max is 4%), geen uitstap en geen bewaarloon. Qua beheerskosten moet ik eens in de praktijk kijken hoe ze dit nu opgelost hebben, mogelijk zit het in de koers verwerkt, dit moet ik nog eens bekijken.

    Roland Vandamme levert mooie prestaties, het priobleem dat ik heb is dat er na 2007 geen enkel jaarresultaat meer gepubliceerd is.
    Anderzijds stel ik me de vraag of hij wel goed te volgen is... zijn nieuwsbrief is wekelijks, dus je komt eigenlijk steeds een week te laat (worst case) met je aan en verkoop wat maakt dat je resultaat als het tegenzit al helemaal anders kan zijn vermits je toch redelijk afwijkt van zijn koop en verkoop momenten.

    Groeten,

    JDB
    BeantwoordenVerwijderen
  30. @JDB en Marc,

    Uit het jaarverslag van 2008 van Carmign.Patr.:

    "Berekeningsmethode van de vaste en variabele beheerkosten:
    De vaste beheerkosten bedragen ten hoogste 1,5% (all-in) van het daggemiddelde van de beheerde
    activa voor de deelbewijzen A en 2% voor de deelbewijzen E. Ze worden geboekt bij elke nettoinventariswaarde.
    De berekening gebeurt pro rata temporis op basis van de beheerde activa.
    De variabele kosten: Als het rendement sinds het begin van het boekjaar positief is en meer bedraagt
    dan dat van de referentie-index, die voor 50% is samengesteld uit de wereldwijde index van Morgan
    Stanley voor internationale aandelen, de MSCI AC World-index (in euro) en voor 50% uit de
    wereldwijde obligatie-index Citigroup WGBI All Maturities (Eur) wordt een dagelijkse provisie van
    maximum 10% van deze meerprestatie opgebouwd. Als het rendement lager ligt dan dat van de index,
    dan zal uit die provisie maximum 10% van deze ondermaatse prestatie worden gehaald tot een
    maximaal bedrag van de totale dotatie die sinds het begin van het jaar werd samengesteld. Deze
    provisie wordt jaarlijks door de beheermaatschappij afgehouden op de laatste netto-inventariswaarde
    van de maand december."

    Conclusie: 1.5% beheerskosten, ingecalculeerd in de koers.

    Groeten,
    Julio
    BeantwoordenVerwijderen
  31. @JDB en Marc.

    Nog een aanvulling ivm Carmign. Patr.: ik koop ze steeds via Keytrade.
    Instapkost: 9.95 euro (wat het aankoopbedrag ook is ...)
    Uitstapkost: geen
    Bewaarloon: geen

    Ook nog bedankt voor de vele nuttige en zeer interessante info op de blog. Ik volg hem al enige tijd "op de achtergrond".

    Groeten,
    Julio
    BeantwoordenVerwijderen
  32. @viola

    Dank je om me te wijzen dat de rendementen van het GDfonds van Willem Middelkoop geen 60% maar 85% was voor 2009. Ik heb het nagekeken en het was inderdaad 87%. Ik heb het aangepast in het artikel.

    Ook dank erop te wijzen dat de performance fee van 20% op de winst enkel geldt nadat je minstens 6% per jaar rendement hebt.
    BeantwoordenVerwijderen
  33. @JDB

    Ook tof jou te horen! Je reacties en aanvullingen vind ik super. Je creëert leven op de blog en je maakt me scherp ;-)

    Indien je craigr wil volgen en voor de cash 1-3 jaar staatsobligaties wil nemen kan je inderdaad 'ComStage ETF iBoxx € Sovereigns Germany Capped 3m-2' of 'ComStage ETF iBoxx € Sovereigns Germany Capped 1-5 TR' nemen maar ik denk dat je als Belg beter een Eurozone PP kan hebben dan een Duitse PP. Als je een eurozone aandelen fonds hebt is het goed dat je ook eurozone obligaties hebt. Ik heb enkel Duitse obligaties maar wil op termijn toch ook wat van andere landen hebben. Maar omdat ik opslag rechtstreeks bij de overheid wil kan ik niet zomaar een fonds nemen. Concreet dien ik dus in elk land een rekening bij de overheid te openen (waar mogelijk) en dat is voorlopig het sop de kool nog niet waard voor mij.

    In jouw plaats denk ik dat ik zou blijven zitten gezien je nu meer een eurozone PP hebt als dat je zou veranderen.

    Over Roland Vandamme is mijn pleidooi dat zijn portefeuille wel degelijk goed op te volgen is, hier heb ik uitgebreid gereageerd op je vraag:
    http://www.marcdemesel.be/2009/02/gold-fever-is-coming.html
    BeantwoordenVerwijderen
  34. @julio

    Dank je voor je complimenten en waardevolle reactie! Zeer interessant te horen dat beheerskosten 1,5% zijn per jaar bij Carmignac Patrimoine. Voor een goed beheerd fonds is dat een zeer redelijk tarief. Zeker als je weet dat hun patrimoine rendementen, die knap zijn, al beheerskosten afgetrokken zijn.

    Die 10% dat ze aftrekken wanneer ze boven de index presteren en terug bijvoegen wanneer ze onder de index presteren is echter een leep trukje :-) Zo blijf je natuurlijk zekerder boven de index! :-) Maar goed, zolang ze die 10% teruggeven is het voor mij nog ok.
    BeantwoordenVerwijderen
  35. @kaneel

    Ja zilver schijnt inderdaad zo mooi :-)

    En als je dan zo een reeks staven hebt dan voel je een pak rijker dan je (voorlopig) bent dus ik begrijp het emotionele argument zeker.

    Er is ook een zeer rationeel argument te maken, als value investor is de case voor zilver sterk. In dit artikel maak ik de case voor zilver als value investment: http://www.marcdemesel.be/2009/01/zilver-een-buitenkansje.html

    Toch ook opletten met dat mooie edele metaal. Als je te verliefd wordt en te lang blijft zitten kan het ook pijn doen. Vraag maar aan de broeders Hunt die het familie imperium in een tiental jaar hebben vernietigd door nogal zwaar long te gaan in zilver, met hefboom weliswaar.
    BeantwoordenVerwijderen
  36. @kaneel

    Wat ik nog vragen wou. Wat is je ervaring met Silvermountain? Ik vond zijn website indrukwekkend (dat je realtime verkoop - en - aankoop prijzen kan aflezen) maar zijn aankoop prijzen zijn werkelijk revolutionair. Hij geeft de beste prijzen voor je zilver wat wil zeggen dat voor elke Belg en Nederlander zijn zilver plots een stuk meer waard wordt! Daarom dat ik hem heb voorgesteld te adverteren op de blog.

    Maar ik heb hem nog niet persoonlijk gebruikt voor iets te kopen of verkopen. Ben je er tevreden over? Heb je per post gehandeld of afgehaald? Zeer benieuwd wat je ervan vond.

    Hartelijke Groet,
    Marc
    BeantwoordenVerwijderen
  37. Michel GabrielsJan 27, 2010 11:03 AM
    Dag Marc,

    Inderdaad, de investeringen/speculaties, die ik momenteel kan ondernemen zijn nog steeds het resultaat van mijn 'bescheiden' succes met het vastgoed. Vraagje nu voor jou, ik heb me altijd aan je advies gehouden om edele metalen zeker een plaats te geven in een beleggingsportefeuille. Maar de 'hassle' met fysiek zag ik niet zitten en zocht naar zilvergerelateerde aandelen. Uiteindelijk koos ik voor Silver Wheaton. Heb jij hier meer info of advies i.v.m SLW aandelen?

    Super, deze blog trouwens!
    BeantwoordenVerwijderen
  38. Dag Marc,

    Reeds enkele maanden lees ik je artikels.
    Proficiat, ik vind dit fantastische literatuur.
    Sommige van je standpunten, zoals je verwachting dat wij naar een sterk deflationistische periode zullen evolueren, kon ik niet meteen volgen, maar toch was het heel interessante materie om er verder over te denken. In een taal die ook helder en voor iedereen verstaanbaar is.

    Onbewust was ik reeds opweg naar een soort "Harry Browne"-portefeuille.
    Maar de bijkomende info hierover is bijzonder interessant : bijvoorbeeld verkopen als een deel boven de 35% gaat en bijkopen als het onder de 15% zit.

    Ik denk zoals jou : wij zullen veel rustiger en gelukkiger zijn door dat zo te doen.
    Daar komt het tenslotte op neer bij beleggen : je koopkracht onder gelijke omstandigheden behouden en voorbereid zijn voor catastrofe-situaties.

    En als dit dan kan "achteroverliggend vanuit de luie zetel" , dan is dit fantastisch.

    Ik hoop dat ik je nog zal mogen lezen af en toe.

    Groeten, nogmaals proficiat en bedankt,
    BeantwoordenVerwijderen
  39. @Michel

    Bedankt voor je compliment! :-)

    Ik heb me persoonlijk nooit bezig gehouden met het bestuderen van edelmetaal bedrijven of bedrijven an sich dus heb geen mening over een bepaald bedrijf.

    Wel weet ik dat indexen van edelemetaalbedrijven zoals de XAU index op ongeveer 25 jaar vandaag slechts 80% gestegen zijn terwijl een gemiddelde aandelen index zoals de Dow Jones over diezelfde periode 800% gestegen zijn! Idem dito voor fysiek goud en zilver!

    Het is dus duidelijk dat edelemetaalbedrijven net zoals fysiek goud en zilver serieus ondergewaardeerd zijn ten opzichte van algemene aandelen of vastgoed. Ik ga meer in detail hierover in het artikel 'goudmijnbedrijven interessant': http://www.marcdemesel.be/2009/02/goudmijnaandelen-interessant.html

    Als investering/speculatie voel ik me wel veel meer op het gemak met fysiek dan met de bedrijven maar iemand die zijn tijd eraan wil besteden kan onder de bedrijven natuurlijk veel meer winnen (en verliezen).

    Een zeer goede blog indien je zelf edelemetaalbedrijven wil selecteren is van Tom Szabo, 'Today in Silver', je vindt de link onder 'mijn helden' rechts van website. Hij heeft ook een betaalde dienst waarin hij zeer goede rapporten publiceert over welke edelemetaalbedrijven bv goedkoper op de beurs genoteerd zijn dan ze cash op hun rekening hebben staan!

    Knap aan hem is dat hij in tegenstelling tot zeer veel andere edelmetaalbedrijf investeerders NIET de dieperik is ingegaan in 2008 omdat hij zeer slimme strategien toepast met opties om hem in te dekken tegen 'the unexpected'. Meer over Tom Szabo zijn 2008 succes in het artikel 'Beschermen Tegen Goud Daling': http://www.marcdemesel.be/2009/02/beschermen-tegen-goud-daling.html

    Op zijn blog zal je wel goede feedback kunnen krijgen over Silver Wheaton denk ik.
    BeantwoordenVerwijderen
  40. @Rudi

    Het hele debat rond deflatie inflatie doet me vooral beseffen hoe onzeker het allemaal is, vandaar de Harry Browne porfolio.

    Oprecht dank voor je compliment. Het doet goed te horen dat je iets aan de blog hebt.

    Hartelijke Groet,
    Marc De Mesel
    BeantwoordenVerwijderen
  41. Hallo Marc,

    Inderdaad, niemand kan echt zeggen wat er gaat gebeuren op vlak van deflatie/inflatie en inderdaad , daarom de HB portefeuille een zeer goede manier van doen is.

    Persoonlijk denk ik dat wij misschien naar een "tsunami-scenario" gaan. Bij een tsunami trekt eerst het water abnormaal ver terug in zee om daarna dan plots met groot geweld en metershoge golven toe te slaan. Het zou wel kunnen dat wij nu in een laag-water-ogenblik komen (deflatie) en dat daarna (wanneer juist is niet te voorspellen) er een bijzonder grote inflatie komt opzetten als de overheden geen andere uitweg meer zien voor hun onbetaalbare hoge staatsschulden en terzelfdertijd verminderde belastingsinkomsten.

    In de "laagwater"-fase van deflatie is het aanhouden van obligaties en cash natuurlijk bijzonder aangewezen. Eenmaal een hoge (+7%) inflatie opgang zou komen is het wel zaak om dan een belangrijk stuk van de cash-component te vervangen door extra goud & aandelen en zo tijdelijk te komen tot een 10/15/37,5/37,5 ipv 25/25/25/25.

    Een ander alternatief bij het begin van een hoge inflatieperiode is m.i. ook om dan wat omvangrijke verfraaiingswerken (zoals zonnepanelen, een veranda of nieuw badkamer) aan je woonhuis te doen met de beschikbare component cash & obligaties. Zo verminder je wat inflatiegevoelig is en terzelfdertijd verhoog je aanzienlijk je wooncomfort. Your home is your kingdom.

    Het concept "permanente portefeuille volgens Harry Browne" vind ik heel goed en heb een en ander al in exel-tabellen gegoten om zo op relatief korte termijn nu systematisch de 25/25/25/25 te benaderen. In deze tijd van recessie-deflatie is dit perfect.

    Mocht een inflatie werkelijk zwaar en langdurig beginnen toeslaan dan schuif ik wel op richting 10 (cash) 15(obligaties) 37,5(aandelen) 37,5 (goud). Zover zijn wij echter nog helemaal niet.

    Een heel nieuwe dimensie aan het concept permanente portefeuille zou erin kunnen bestaan om ook het onroerende wat men verhuurt (dus niet de eigen woning waarin men zelf woont) als vijfde component toe te voegen (als men natuurlijk de gelukkige eigenaar is van één of meerdere verhuurappartementen). Ik heb gelezen dat je daarvoor niet direct te vinden bent, maar desalnietemin denk ik dat het wel interessant is om het te doen (als men natuurlijk voldoende gefortuneerd is om ook deze component te bezitten). Uiteindelijk is het aankopen ven een verhuurappartement een soort van geïndexeerde obligatie van 3,5 % waarbij de huur = rente en de waardestijging op lange termijn = de instandhoudingskosten x 1,5
    Men zou dan kunnen komen tot een volgende "ideale" permanente portefeuille die nog meer gediversifieerd is:

    - verhuurappartement (goed voor alle omstandigheden) : 20%
    - aandelen (welvaart) : 20%
    - obligaties (deflatie) : 20%
    - goud (inflatie) : 20%
    - cash (recessie) : 20%

    Groeten,
    BeantwoordenVerwijderen
  42. @rudi

    Een verhuurappartement is soms zeer rendabel en soms verlieslatend!

    De voorbije 30 jaar was het zeer rendabel want je hebt je verhuurinkomsten die netto tussen de 1% en 3% liggen en je hebt nog eens de stijging van de waarde van het pand dat gemiddeld 7% per jaar is geweest. Dat zijn rendementen van bijna 10% per jaar. Warren Buffet heeft het maar dubbel zo goed gedaan (15-20% per jaar).

    Maar omgekeerd kan het ook! Kijk naar Japan. De laatste 20 jaar is vastgoed niet elk jaar met 7% gestegen maar wel gedaald met 3-4%. Na 20 jaar is dat een daling van 80%!!! (In het artikel 'De Grote Deflatie in Japan' vind je hun vastgoed grafieken: http://www.marcdemesel.be/2009/04/de-grote-deflatie-in-japan-1989.html )

    Dus zelfs als je netto 1-3% winst hebt van de verhuur dan gaat die volledig weg aan kapitaalverlies op je pand. Je zit dus te werken voor niets. Want laten we niet vergeten, een appartement verhuren is een job. Het vraagt energie. Een pak meer dan aandelen, goud of een obligatie hebben. Het vraagt onderhoud.

    Je wil niet denken aan dat je je appartement niet verhuurt krijgt! Want ook dat is zeker mogelijk en zelfs waarschijnlijk! Immers wie bouwt er geen appartement om te verhuren als je zo een schitterende rendementen kan halen 30 jaar lang? Maar dan staan er op den duur veel te veel, zoals vandaag! En uiteraard, weet dat OOK de huurprijzen dalen tijdens een deflatie zoals ook in Japan het geval is geweest de laatste 20 jaar en hier nu ook begonnen is.

    Een verhuurappartement doet het dus goed tijdens welvaart periodes, tijdens recessie, tijdens inflatie, maar absoluut NIET tijdens deflatie. Vastgoed zou je dus als alternatief kunnen nemen voor aandelen, maar ik zou dat niet aanraden gezien vastgoed wel degelijk minder rendement geeft tijdens welvaart als aandelen.

    Als alternatief voor goud zou ik ook niet aanraden want tijdens inflatie zal goud meer rendement hebben als vastgoed. Maar vooral, goud dient niet enkel om je te beschermen tegen inflatie maar ook tegen 'deflatie in overdrive' wanneer obligaties breken en enkel goud nog vertrouwt wordt. Op dat moment laat vastgoed het volledig afweten.

    Neen, vastgoed heb je volgens mij niet nodig om de koopkracht van je kapitaal te beschermen in elk economisch scenario. De 4 activa in de pp doen die job perfect.

    Indien je investeert in vastgoed dan zou ik het onder je variabele portefeuille klasseren. En inderdaad, mijn mening is dat je, indien mogelijk, je vastgoed investeringen best uit je variabele portefeuille kickt en vervangt met investeringen/speculaties zoals goud of edelmetaalbedrijven die het komende decennia veel meer potentieel hebben.
    BeantwoordenVerwijderen
  43. Michel GabrielsJan 28, 2010 09:05 AM
    Marc, weet jij ook meer over diamant als veilige belegging?

    Groet, Michel
    BeantwoordenVerwijderen
  44. @Marc,

    mijn 1ste bestelling bij Silvermountain is perfect verlopen : zeer goede communicatie van Dhr. van Zanten, keurig verpakte levering via DHL met volledige verzekering van het AK-bedrag. Het ging weliswaar over een kleiner bedrag, bij wijze van test. Nu een tweede (en grotere) bestelling geplaatst, die moet nog geleverd worden.

    Groeten,
    Kaneel

    PS(1) : ik leer niet enkel uit je blogs, ook uit de reacties & je replies haal ik veel waardevolle info
    PS (2) : als ik vragen stel of bedenkingen maak, moet je dat zeker niet opnemen als kritiek Marc - ik ben je dankbaar dat ik hier - 'belangeloos ende voor niets' - het begrip & het belang van een PP leren kennen/begrijpen heb. Ik stuur mijn port stapsgewijze in die richting bij, maar ben er niet zo consequent in als jij doet - ik hoop dat doemscenario's uitblijven & ben überhaupt blij dat ik tot de groep mensen behoor die nog flink kunnen sparen, een "luxe" die helaas niet voor iedereen weggelegd is...
    BeantwoordenVerwijderen
  45. @Michel

    Investeren in diamand is als investeren in kunst. Enkel de echte kenners met de juiste connecties verdienen er geld mee maar elke goede huisvader belegger scheurt er ZWAAR zijn broek aan, althans dat is mijn ervaring.

    Tenzij je er je vak en specialisatie van wil maken, waar altijd goed geld mee te verdienen is, zou ik er zeer ver weg van blijven.

    Hartelijke Groet,
    Marc
    BeantwoordenVerwijderen
  46. Marc,

    Inderdaad, met een pakket eurozone staatsobligaties heb je een goede spreiding. Maar het kan ook nadelig zijn, zie Griekenland. Zoals je zelf zei, en met jou nog een pak anderen, zijn de duitse staatsobligaties het veiligste, en dus vraag ik me af of het niet beter zou zijn, alsnog te switchen...

    Als ik kijk naar de Comstage tracker germany en mijn gemengde zit, wat betreft LT, de germany tracker een pak hoger sinds het begin van dit jaar. Gezien het huidige verlies op aandelen is dat een goede zaak.

    Mijn twijfel blijft dus nog...

    JDB
    BeantwoordenVerwijderen
  47. Julio,

    Bedankt voor de tip. Dan is Keytrade een pak interessanter dan Rabo voor Carmignac.

    Ik heb echter mijn PP reeds bij Keytrade, en ik wil daarom graag een te sterke concentratie vermijden. Het blijft natuurlijk aanlokkelijk en het overwegen waard.

    JDB
    BeantwoordenVerwijderen
  48. Marc,

    Om even concreet te zijn, sinds 1/1
    mijn LT tracker: -0,26
    de germany tracker: + 2,6

    Pijnlijk... ik denk dat het niet lang meer gaat duren vooraleer ik uit enkele posities ga springen

    JDB
    BeantwoordenVerwijderen
  49. @Michel Ik las dit net, misschien kan het u interesseren: http://jessescrossroadscafe.blogspot.com/2010/01/interesting-volatility-in-silver-market.html
    BeantwoordenVerwijderen
  50. Michel GabrielsJan 31, 2010 01:49 AM
    @Jan,
    bedankt voor de link, de volatiliteit deze week was me ook reeds opgevallen. SLW zit in mijn variabele portefeuille, zowel voor long als day-trading, tot nu toe bracht het me geen windeieren. (+110% vanaf begin 2009)

    http://www.google.com/finance?chdnp=1&chdd=1&chds=1&chdv=1&chvs=Linear&chdeh=0&chdet=1264931210719&chddm=97750&chls=IntervalBasedLine&q=NYSE:SLW&ntsp=0
    BeantwoordenVerwijderen
  51. Sorry, ik ben een financiele leek
    kort:
    voor zover ik heb begrepen, PP: cash, obligaties, aandelen = papier! wat wordt de waarde binnen 1 jaar, 2 jaar... ?
    wordt de waarde van onze valuta nu op vandaag gedevalueerd of juist niet? wat is het doel van "moneyprinting" is dit ongedekt geld? en alzo bovenstaande assets drijft;
    zie ik het verkeerd als sparen of beleggen in waardeloos papier niet loont. Heeft werken voor geld nog zin? In een doemscenario; kan goud mij redden als "papier" default?
    Blijkbaar gaat alles sneller (economisch) bergafwaarts dan ik had kunnen vermoeden, moet ik maar terug van nul beginnen zeker, je zou er echt moedeloos van worden.
    BeantwoordenVerwijderen
  52. Anoniem, in welke wereld leef jij??
    Met het "waardeloze papier" kan je nog steeds de dagelijkse benodigdheden aanschaffen. Zolang je niet meer geld nodig hebt dan dat er binnenkomt is er niets om je druk over te maken.

    Als je echt van nul wilt beginnen moet je een boerderij kopen met wat kleinvee en landbouwgrond voor groenten en fruit.
    Bij voorkeur gefinancierd d.m.v. lening (met een vaste rente), want na de veronderstelde hyperinflatie is die lening ook niets meer waard.
    Voor de lokatie raad ik je het platteland van Frankrijk aan. Genoeg betaalbare mogelijkheden en ver genoeg van de onrusten in de stedelijke omgeving. Zorg voor een waakse hond voor je veiligheid en paard met wagen voor vervoer.

    Door ruilhandel kan je aan geld komen (heb je altijd nog wat van nodig, bijvoorbeeld voor belastingen). Houd een kleine reserve contant tijdens banksluitingen.
    Een zonnecollector/zonnecellen kan je van energie voorzien.
    Begin nu vast te hamsteren en leg een voorraad lang houdbare levensmiddelen en water aan. Koop ook een waterzuiveringssysteem dat filtert verontreinigingen tot 0,2 micron.

    Tot zover mijn tips. Doe ermee wat je wilt.
    BeantwoordenVerwijderen
  53. Dag JDB

    De voorbije maand januari is het inderdaad zo dat aandelen serieus gedaald zijn (rond de 5%) en obligaties de redder in nood waren. Dat vandaag de Duitse obligaties nu een stuk sterker zijn als de Europese, die ook de Griekse vertegenwoordigen, is een feit. Morgen echter kan ook de Duitse beginnen afkavelen, even hard als de Griekse, en dan heb je dubbel verlies door nu veel geld te betalen voor de Duitse. Of morgen kan het vertrouwen terug herstellen en dan zal de Griekse terug meer stijgen als de Duitse.

    Indien je strikt Harry Browne volgt dan kies je als Belg voor een Belgische pp en blijf je daarbij. Ik heb gekozen voor een Eurozone pp wat daar al van afwijkt. En ik ben nog een stap verder gegaan en heb enkel Duitse obligaties en cash terwijl ik wel Europese aandelen heb. Dit is niet consequent en dien ik recht te zetten.

    Ik denk dus dat het belangrijkste is dat je eenmaal beslist en vervolgens blijft zitten. Je kan bijvoorbeeld vandaag 'ETF goud' kopen ipv 'fysiek goud'. Als morgen plots ETF goud minder waard wordt als fysiek goud (door vertrouwenspaniek) kan je dan beslissen dat het toch niet het juiste goud was en met verlies verkopen om fysiek goud te kopen. Dan is het te laat en kan het juist zeer slecht getimed zijn om die overstap te maken omdat vanaf dat moment ETF goud terug begint te stijgen en fysiek goud begint te dalen.

    Elkeen die vandaag ETF goud heeft voor zijn pp raad ik dus aan van fysiek goud te kopen ipv ETF goud. Ook als ETF goud zou dalen ten opzichte van fysiek goud zal ik blijven aanraden het verlies te nemen en over te springen.

    Maar voor jou situatie niet. Omdat jij al de juiste aciva hebt (Eurozone obligaties als belg ipv enkel Duitse) en ik het ben die fout zit en als Belg de verkeerde activa heb (enkel Duitse obligaties).
    BeantwoordenVerwijderen
  54. vervolg aan JDB

    Dat het rendement van Duitse obligaties hoger is als de Eurozone obligaties is puur geluk. Het had evengoed andersom kunnen zijn en de Eurozone obligaties brachten meer op (indien er een tijd van welvaart komt en je meer interest krijgt met Eurozone obligaties ipv enkel Duitse, of indien het een totale ramp wordt en alle overheidsobligaties failliet gaan waardoor je verlies op Duitse een stuk groter zal zijn dan op Eurozone obligaties).

    Echter, ik geef je 100% gelijk dat de typische Eurozone obligatie fondsen je niet wil hebben omdat ze veel te weinig Duitse bevatten en veel te veel Italiaanse! Hoe ze die obligatie indexen samenstellen weet ik niet maar je mag toch verwachten dat de Duitse obligaties dominant aanwezig zijn in een Eurozone obligatie index gezien Duitsland nu eenmaal de dominante economie is van de Eurozone?! Maar dat is dus helemaal niet het geval. Het ziet er dus naar uit dat ik mijn eigen Eurozone index zal moeten samenstellen wil mijn obligaties gaan spreiden over de Eurozone.

    Nu, op dit moment heb ik enkel Duitse en jij vraagt mij of je ook niet beter enkel Duitse zou nemen. Wie ben ik om Nee te zeggen? Uiteindelijk, de reden die ik geef om enkel Duitse te hebben, nl dat de bestaande fondsen niet ok zijn en het teveel werk is Europese spreiding te nemen met rechtstreeks bezit bij die overheden, is misschien een blaasje dat ik mezelf wijsmaak. Feit is dat ik enkel Duitse heb, al veel van de daken heb geschreeuwd dat het de sterkste zijn en de sterkste obligaties broodnodig zijn in de Europese pp om genoeg tegenwicht te bieden aan de enorm volatiele aandelen. Zelfs de Duitse zijn een stuk minder sterk dan de Amerikaanse waar Harry Browne zijn 25% verhoudingen op baseerde.
    BeantwoordenVerwijderen
  55. @ Marc

    ook mijn 2de bestelling van The Silvermountain is snel en correct geleverd; was bij mijn 1ste en 2de bestelling o.a. voortgegaan op het feit dat hij op je blog vermeld stond als adverteerder (& de goede feedback die ik ook elders gelezen had). Wat mij betreft aan te bevelen voor mensen die ook zilver willen in hun portefeuille. Al blijft goud natuurlijk zijn rechtmatige plaats opeisen in de PP!
    Volledig akkoord met je antwoord over de vraag die hier gesteld werd over diamant (tricky, enkel voor kenners weggelegd), maar wat is je mening over Palladium en Platina? Is dit volgens jou te scharen onder de noemer Zilver (i.e. voornamelijk industriële toepassingen) of is dit door zijn schaarste eerder een alternatief voor goud?

    Groeten,
    Kaneel
    BeantwoordenVerwijderen
  56. Dag anoniem,

    Ik begrijp je frustratie. Het is inderdaad niet te geloven dat:

    1. men vandaag zich niet eens meer schaamt om massaal aan valsmunterij te doen en het bijgeprint geld uit te delen aan vrienden bankiers and big companies.

    2. onze munt niet langer een echte munt is waar je waarde in kan opslaan in alle veiligheid


    Toch opletten. Het is niet omdat ze vandaag bijprinten dat er morgen serieuze inflatie is. Het is goed mogelijk dat de deflatie krachten het de komende jaren toch eerst halen van de bijprinters en geld tijdelijk wel degelijk serieus toeneemt in waarde.

    Zie hiervoor mijn artikel 'Biljoen bijgeprint of biljoenen vernietigd?' http://www.marcdemesel.be/2009/03/biljoen-bijgeprint-of-biljoenen.html

    Maar wordt niet moedeloos. Voor elk probleem vind de mens een oplossing. Zo ook voor ons huidige fiat geld probleem. Waar vroeger onze munt een gouden munt was waar je op kon rekenen moet je dat nu gewoon vervangen door een permanente portefeuille. Die slaagt er ook vrij goed in je koopkracht van je gespaard geld stabiel te houden.

    Je moet gewoon beseffen dat om je koopkracht te behouden je niet hoeft te investeren/speculeren. Wel integendeel, dat is zeer gevaarlijk. Dus laat je niet verleiden door enige theorie dat beweert de toekomst in pacht te hebben voor dat geld dat je niet wenst te riskeren. Besef dat alles morgen mogelijk is en houd je aan de permanente portefeuille.

    Voor de rest kan je je verder focussen op je job of bedrijf en goed zijn in wat je doet zodat je het een en ander opzij kan leggen voor later.

    Je hoeft geen financieel genie te zijn om te kunnen sparen. Maar je moet inderdaad realistisch zijn en beseffen dat eender welke geconcentreerde positie: alles op een spaarrekening, alles in vastgoed, alles in staatsobligaties, alles in goud, altijd zeer gevaarlijk is.

    Spreid en wees bevrijd.
    BeantwoordenVerwijderen
  57. Kaneel,

    Ik weet zo goed als niets van palladium en platinum en denk dat het ook een specialisatie is al is het misschien eenvoudiger als kunst of diamand. Ik denk dat je het kan vergelijken met grondstoffen. Sommigen specialiseren zich in suiker of palmolie, kennen de markt door en door waardoor hun kans op winst vergroot. Zo ook voor palladium vermoed ik.

    Mijn mening is dat: tenzij het je echt interesseert men zich beter kan focussen op zijn job of bedrijf waar men al jaren voorsprong heeft en daar welvaart uit te halen dan een nieuwe investeringsgoeroe worden en van nul beginnen. Tenzij je natuurlijk weinig toekomst ziet in je job/bedrijf en op een andere manier geld zal moeten gaan verdienen.

    Harry Browne zei het zeer goed: "Ik ben nog nooit iemand tegengekomen die rijk is geworden van investeren, maar ik ben veel mensen tegengekomen die rijk zijn geworden van hun job of bedrijf."
    BeantwoordenVerwijderen
  58. Dag Kaneel,

    Dank je voor je feedback over The SilverMountain. Blij te horen dat de transactie goed verlopen is.

    Oh, wat blinkt het toch zo prachtig dat zilver he :-)

    Hartelijke Groet,
    Marc
    BeantwoordenVerwijderen
  59. Marc,

    Voorlopig hou ik mijn PP zoals hij is. Echter, bij het volgende balanceermoment ben ik van plan om een puur duitste staatsobligatie tracker op LT bij te nemen zodat het gewicht aan duitse LT-bonds stijgt tot ongeveer 50% t.o.v. bonds uit andere landen. In die zin zal ik dus ongeveer in dezelfde zin evolueren als jij.

    Wat betreft aandelen volg ik momenteel volledig de DAX. Hier twijfel ik om bij het volgende balanceermoment eventueel een stoxx600 toe te voegen, ingeval de duiste motor zou gaan sputteren, ben ik dan mogelijk beter beschermd. Hoewel ik me nog de vraag stel of dit wel nuttig is en een sputterend duitsland sowieso niet de gehele eurozone zal beinvloeden?!

    Bedankt voor je commentaren, ze zijn zeer leerrijk.

    JDB
    BeantwoordenVerwijderen
  60. Dag Marc,

    wanneer ga je ons nog eens verblijden met een nieuwe column? Jij hebt vast en zeker toch een mening over de gebeurtenissen van de voorbije week (problemen in de 'PIGS'-landen, beurscorrectie gecombineerd met een scherpe daling van de goudprijs) - poneer een aantal van je stellingen en de vaste posters hier zullen wel ageren en dan wordt het weer een interessante discussie

    Groeten,
    Kaneel
    BeantwoordenVerwijderen
  61. @kaneel : "de scherpe daling van de goudprijs", nou ja, in dollar alvast wel, op pakweg gold4ex.be valt van een daling van de goudprijs in euro nauwelijks iets te merken, ik zou zelfs zeggen, integendeel.
    BeantwoordenVerwijderen
  62. @vonmises : 1 kg goudstaaf is toch gedaald van ca. 25.700€ naar ca. 24.950€ hoor... Ik vond het frappant dat de beurskoersen de dieperik ingaan & goud volgde waar ik verwacht had dat de koers zou stijgen; maar ongetwijfeld heeft Marc hier een meer oordeelkondig antwoord op...
    BeantwoordenVerwijderen
  63. Beste Marc,

    Ik weet niet hoe ik je anders kan contacteren dan op deze manier.

    In je blog spreek je vaak over goud/zilver als onderdeel van een PP. Heb je ooit de impact onderzocht van diamant? Dus de diamanten steentjes, geen juwelen.
    Goud daalt meestal bij een heropleviing van de economie. Diamant heeft ook een fysieke waarde en stijgt meestal bij een aantrekkende economie, en staat nu onder druk.
    Heb jij hier kennis van? Aankoop/verkoop? Turn-around? adressen? Alvast bedankt voor je reactie en nog veel succes met de blog.

    Vriendelijke groeten,

    Hendrik
    BeantwoordenVerwijderen
  64. @ Hendrik - even naar boven scrollen; of hieronder Marc zijn quote lezen over diamant "Investeren in diamant is als investeren in kunst. Enkel de echte kenners met de juiste connecties verdienen er geld mee maar elke goede huisvader belegger scheurt er ZWAAR zijn broek aan, althans dat is mijn ervaring.

    Tenzij je er je vak en specialisatie van wil maken, waar altijd goed geld mee te verdienen is, zou ik er zeer ver weg van blijven."

    Ik sluit me aan bij Marc zijn mening

    groeten,
    Kaneel
    BeantwoordenVerwijderen
  65. @Kaneel: de komende jaren worden vermoedelijk heel moeilijk en hoewel veel mensen ervan overtuigd zijn dat goud op lange termijn veel hoger zal gaan, zijn ze het er ook over eens dat er veel volatiliteit zal zijn.

    Wat er ook van zei, de volatiliteit is een van de redenen waardoor goud nuttig is in de permanente portfolio.
    BeantwoordenVerwijderen
  66. @Jan

    de blogs van Marc hebben me het principe & de werking van de PP leren kennen & waarderen; mij moet je niet meer overtuigen ;-)

    groeten,
    Kaneel
    BeantwoordenVerwijderen
  67. Dag Kaneel,

    Mijn excuses voor de late reactie maar ik hoop dat ik je mag plezieren met mijn nieuwe column.

    Betreffende goud dat tijdens meltdowns inderdaad mee daalt, volledig akkoord. In het artikel 'Goud Tijdens Deflatie - Revised' ga ik daar uitvoerig op in. Dat heeft me ook overtuigd dat staatsobligaties en cash een belangrijk onderdeel zijn van een gespreidde portefeuille om die periodes waarbij aandelen en goud samen dalen, te overbruggen.

    Langs de andere kant is het wel zo dat het vooral de aandelen bulls zijn die natuurlijk het punt altijd opnieuw maken: goud daalt ook, kijk! Terwijl het kort daarna natuurlijk veel sneller herstelt is en telkens weer hoger gaat, in tegenstelling tot de aandelen.
    BeantwoordenVerwijderen
  68. Betreffende het @ symbool

    Indien mensen een bericht nalaten + hun email en iemand anders reageert met als eerste woorden @ en dan de exacte gebruikersnaam van die persoon eraan geplakt, dan zal het systeem automatisch een email sturen naar je dat je een reactie hebt gekregen. Echter, indien je je email niet achterlaat dan heeft dat geen zin.

    Ik merk dat bijna niemand zijn email achterlaat of met een account inlogt dus die personen aanschrijven met @ werkt dan niet.
    BeantwoordenVerwijderen
  69. Beste Hendrik,

    Ik heb geen contacten in de diamand. Je analyse is juist, diamand doet het goed tijdens welvaart en slecht tijdens depressie. Bij goud is het net andersom.

    Ik was geschrokken hoe hard de diamand sector in Antwerpen door de crisis is teruggevallen. Gewoon een complete stilstand. Met andere woorden, vele handelaars en beroepsmensen zijn failliet gegaan of gaan failliet. De wet van vraag en aanbod dicteert dat er na deze crisis een serieus tekort zal zijn en er veel geld mee te verdienen zal zijn. En om daar maximaal van te profiteren moet je voor het herstel gepositioneerd zijn. De vraag is natuurlijk, wanneer is de crisis gedaan? Dat kan vandaag al zijn of pas binnen 10 jaar. Indien je de activiteit nu begint en de crisis duurt nog 10 jaar dan zal je ook failliet gaan. Dus ik zou zeggen, dit is de tijd om de markt te bestuderen, contacten te leggen idd, maar het starten en inspringen is veiliger wanneer de trend ook your friend is en er duidelijke bewijzen zijn van definitief herstel.

    Persoonlijk denk ik, en dat is een gok!, dat de crisis helemaal nog niet voorbij is, er nog vele fasen zullen komen die ons dieper sturen en het pas binnen 10 jaar genoeg onkruid is uitgeschud om van een echt degelijk herstel te spreken. Bonvedien zal eht dan nog eens 10-20 jaar duren vooraleer er weer de hoogste torens van de wereld gebouwd worden, de beurs nieuwe records doet, vastgoed nieuwe pieken haalt en de diamand verkoop in Antwerpen hoger is als op de top in 2000-2007.

    Ik denk dus dat je beter een activiteit kan kiezen dat zal scoren tijdens de crisis want ik denk dat dat ons de volgende 10 jaar te wachten staat, maar dat is een speculatie die fout kan blijken. Dus just my 2cents.

    Ik moet er ook bij vermelden dat ik blijf verrast staan hoe vrienden die ik 2 jaar geleden heb afgeraden een vastgoedkantoor te beginnen vandaag toch enorm succesvol zijn terwijl vastgoed toch in crisis is en er wel degelijk veel vastgoedmakelaars aan magere jaren begonnen zijn. Blijkt dat hij zijn job beter doet dan de andere vastgoedmakelaars en hierdoor een marktvoordeel heeft dankzij de crisis. Dus ja, misschien is het wel waar dat wat je ook doet succesvol kan zijn, zolang je maar de betere bent in je branche. Al blijf ik ervan overtuigd dat je het jezelf eigenlijk moeilijk maakt door een sector te kiezen die krimpt, wat niet wil zeggen dat je niet succesvol kan zijn.
    BeantwoordenVerwijderen
  70. Dag JDB,

    Graag gedaan. Ik denk ook dat 50% Duitse staatsobligaties in een Eurozone portefeuille de juiste hoeveelheid is. Ik denk ook dat het met aandelen zo moet zijn, want ook daar is Duitsland serieus onder vertegenwoordigd in bijvoorbeeld het Vanguard fonds dat ik heb.
    BeantwoordenVerwijderen
  71. @marc : dat van 'vastgoed in crisis', Marc, is -tot spijt van wie het benijdt- toch met een korrel zout te nemen : ik werk 22 jaar in het notariaat en we hebben nooit zoveel transacties gehad als de voorbije 2 jaar; overigens medewerker moeten bij aanwerven ... En of de verkoopprijzen echt gedaald zijn ? : néén dus. Maar veel twintigers die zich het water aan de lippen lenen, dat wel, jonge koppels 2verdieners die tussen 2000 en 2500 euro per maand moeten afbetalen. Benieuwd waar dàt gaat eindigen.
    BeantwoordenVerwijderen
  72. Dag anoniem,

    Ik steek niet onder stoelen of banken dat ik hoop dat vastgoed zal dalen in prijs. Echter, ik wil mezelf niet voorliegen en acht het zeer goed mogelijk dat, net zoals tijdens de dotcom crisis in 2001, vastgoed al snel weer verder gaat stijgen.

    Echter, de cijfers die ik publiceer komen van betrouwbare bronnen en in 2009 zijn de prijzen wel degelijk GEDAALD. Daarom niet in elk notariaat, maar wel de gemiddelde prijzen!

    Hoeveel het gedaald is verschilt van bron tot bron. Volgens Stadim.be, die ik hier gebruikt heb was de daling slechts -1,7% in België.

    Maar volgens niemand minder dan uw eigen Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat zijn de prijzen in 2009 gedaald met maar liefst 8%!

    Ik citeer:
    "De prijs van huizen die in het 4de trimester van 2009 verkocht zijn, ligt op nationaal niveau zo’n 8% lager dan de prijzen die vorig jaar door Statbel gecommuniceerd werden.
    Deze daling is vooral waargenomen in Wallonië (- 8,8%), waar de gemiddelde prijs daalt van 135.544 euro naar 123.559 euro, en in Brussel (- 9,3%), waar de gemiddelde prijs daalt van 317.835 euro naar 288.335 euro. In Vlaanderen bedraagt de daling 5,8% en kost een huis gemiddeld niet meer 181.846 euro maar 171.219 euro.

    De appartementenmarkt blijkt minder te lijden onder de economische situatie. De gemiddelde prijzen nemen lichtjes toe in Vlaanderen (+ 1,1%, van 178.176 euro naar 180.084 euro) en Brussel (+ 2,6%, van 188.022 euro naar 192.872 euro), terwijl ze in Wallonië lichtjes dalen (- 1,2%, van 138.228 euro naar 136.588 euro)."

    bron: http://www.notaris.be/nieuws-pers/nieuws-pers/de-notarisbarometer-breidt-uit:-nu-ook-de-gemiddelde-prijzen-van-woningen-beschikbaar/8/32

    Dus, je mag mijn daling van -1,7% zoals gepubliceerd in dit artikel inderdaad met een korrel zout nemen!!! Het is maar liefst 4 keer erger geweest volgens de notarissen hun gegevens.
    BeantwoordenVerwijderen
  73. @Marc : ok, statistieken ga ik niet tegenspreken, maar dan moeten àlle parameters bekeken worden : het citaat "De prijs van huizen die in het 4de trimester van 2009 verkocht zijn, ligt op nationaal niveau zo’n 8% lager dan de prijzen die vorig jaar door Statbel gecommuniceerd werden." is m.i. volledig voor rekening van het hoogste segment (villa's van 500000 euro en méér), die nauwelijks verkocht geraken en dus de gemiddelde prijs van de verkochte woningen niet meer hoog kunnen houden, waardoor je de indruk krijgt dat de gemiddelde prijs 'daalt'. Ik denk dat het louter perceptie is.
    BeantwoordenVerwijderen
  74. om het nog eens uit te leggen : stel dat je 4 woningen verkoopt à 150000, à 200000, à 350000 en aan 500000. Bereken dan eens je gemiddelde = 300000. Het jaar daarop verkoop je 3 woningen, nl. à 200000, à 250000 en à 400000 (dus 3 keer nog hogere prijzen !!), maar die vierde (die van 500000) raakt niet verkocht. Wat is je gemiddelde van de 3 verkochte ? Juist, 283000, dus LAGER dan het jaar voordien, maar je hebt wel 3 woningen à HOGERE prijs verkocht.
    BeantwoordenVerwijderen
  75. anoniem,

    Ik zie je redenering maar zelfs indien enkel het hogere segment gewoon niet verkocht raakt, en zelfs indien het lagere segment wel verkocht raakt en zelfs aan hogere prijzen, dan nog kan je concluderen dat:

    1. Het hogere segment doordat het niet verkocht raakt wel enorm moet dalen in prijs. Dat zou duidelijk moeten zijn uit jouw ervaring. Die weinige dure huizen die verkocht worden, gaan die inderdaad zwaar onder de prijs? Die paar transacties tonen die dat dat dure segment serieus is gezakt in prijs?

    2. Indien het duurste segment serieus is gezakt in prijs, maar het goedkoopste gestegen is, dan is het nog correct van een gemiddelde te nemen als je een beeld wilt krijgen van het gemiddelde.

    3. Hoe fout de berekeningen ook mogen zijn, indien de technieken dezelfde gebleven zijn, waar ik van uitga, dan werden dezelfde fouten gemaakt tijdens de prijsstijgingen ook. Dus, indien door de fout, de prijsstijgingen overdreven werden, dan zullen de dalingen ook overdreven worden. Het blijft fair.

    Desalnietemin vind ik je punt wel belangrijk want inderdaad, indien het waar is dat enkel het hogere segment is gedaald, terwijl het lagere segment is gestegen dan moet je dat vermelden als je over de cijfers spreekt. Dat zeg inderdaad heel veel over de relativiteit van de daling. De gemiddelde daling is dan eigenlijk onjuist voor het lagere segment, dat een stijging had, en zwaar onderschat voor het hogere segment, waar nu enorme koopjes kunnen gedaan worden.

    Ik vraag me af of de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat meer gedetailleerde statistieken bijhoudt die inderdaad per segment opslitsen.

    stabel doet dat precies wel al hebben ze het enorm complex gemaakt. Misschien heb jij er ervaring mee? Deze onderverdeling gebruiken ze:

    Q2: 25% van de gewone woonhuizen werd voor ...€ of minder verkocht.

    Q50 MEDIAAN: 50% van de gewone woonhuizen werd voor ... € of meer verkocht, 50% ging lager.

    Q75: 75% van de gewone woonhuizen werd voor ... € of minder verkocht, 25% voor meer dan ... euro.

    Verder bestaat er ook nog een P10 en P90, nog niet gevonden welk segment hiermee bedoeld wordt.

    Hier vind je de interessante data tot en met 2008 opgesplitst per segment:

    http://economie.fgov.be/nl/modules/publications/statistiques/economie/Verkoop_onroerende_goederen.jsp

    De vraag is nu of Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat die hierop verder bouwt, maar als eerste cijfers voor 2009 uitbrengt, dezelfde onderverdeling heeft gedaan en zo ja, of je er inderdaad kan uit afleiden wat jou ervaring is, dat het goedkope segment is blijven tijgen en het enkel het duurste segment is dat gedaald is.
    BeantwoordenVerwijderen
  76. @marc : ach, misschien is het wel beter niet te verzuipen in statistieken, segmenten, ... ;-) Uit mijn ervaring (om de discussie misschien e sluiten) leer ik dat de jongste twee jaar de goedkopere woningen niet echt meer vlot verkocht worden (ook al omdat het meestal verouderde woningen zijn, die slecht scoren in de recent ingevoerde attesten zoals energieprestatiecertificaat, keuringsattest elektriciteit, enz), de villa's van 500000 en meer die raken nauwelijks nog verkocht (over een dalende prijs kan je dus niet echt spreken) (ik ken een immobiliënmakelaar in mijn regio, vooral bezig met duurderde landhuizen e.d.) die 5 jaar geleden nooit en nergens publiciteit maakte en nu bijna wekelijks in elk dag- of weekblad staat, paginagroot, omdat geen kat zijn dure speeltjes nog hoeft), en wat dus wél nog verkoopt zijn de middenklassers : 200000 à 400000, en daar kan je m.i. niet van een dalende prijs gewagen, integendeel. En plus : bouwgronden worden schaarser én duurder; nieuwbouw dan weer staat te koop en blijft nogal lang te koop staan. Wat mij wél opvalt zijn de forse leningen die jonge twintigers bij de banken loskrijgen. Je zou beginnen denken dat Ben -Q.E.- Bernanke bij de ECB/NBB werkt ;-)
    BeantwoordenVerwijderen
  77. Aansluitend bij de off-topic maar niettemin interessante discussie over vastgoed:

    1) Lies, damned lies and statistics :-)
    2) Een vleugje literatuur hier: http://www.ethesis.net/vastgoed/vastgoed.htm

    Niet perfect, wel interessant

    Mvg,

    Gert
    BeantwoordenVerwijderen
  78. Dag Gert,

    Hartelijk dank voor dat document! Echt super info. Zeer gewaardeerd!

    Met vriendelijke groeten,
    Marc
    BeantwoordenVerwijderen
  79. anoniem,

    Ik ben blij je ervaringen uit het notariaat te mogen horen. Je hebt me juist gered van een te eenzijdig artikel te schrijven over vastgoed.

    Het strafste in u verhaal is voor mij dat zelfs vandaag in 2010 de grootbanken nog steeds fortuinen uitlenen aan jonge 2 verdieners die dan tot over hun lippen in de schulden zitten.

    Indien de werkloosheid verder stijgt kan dit die tweeverdieners en de banken serieus in de problemen brengen.

    Mijn indruk van uw ervaring is dat de banken dus nog steeds veel te laks zijn in het toekennen van leningen en hierdoor 1. de vastgoed bubble in België in gang houden, waardoor prijzen onbetaalbaar blijven voor velen die niet bereid zijn een grote schuld op zich te nemen en 2. hun eigen blootstelling aan gevaarlijke kredieten blijven verhogen!

    Ik ben met u akkoord dat de oorzaak van dat laks beleid van onze grootbanken te verklaren is vanuit de easy money politiek van onze eigen NBB/ECB die de grootbanken aan spotgoedkope tarrieven geld blijft uitlenen.

    In ieder geval veel dank voor je nuanceringen.
    BeantwoordenVerwijderen
  80. @Marc

    intussen al enkele bestellingen gedaan bij The Silver Mountain & alles is zeer correct afgehandeld - dus wat mij betreft een adverteerder die zeker een plaats verdient op je blog

    groeten,
    Kaneel
    BeantwoordenVerwijderen

Disclaimer

De maker van deze website, Marc De Mesel, alsook de schrijvers van de reacties, samen de 'auteurs' genoemd, zijn geen vermogensbeheerders of beleggingsadviseurs. Geen enkele financiële transactie dient te worden gemaakt op basis van wat u hier leest. Aankoop of verkoop van besproken activa houden risico’s in en het is mogelijk dat u het geïnvesteerde kapitaal verliest. De auteurs behouden zich het recht voor om voor zichzelf te kopen en te verkopen in de zaken hierboven besproken.

De auteurs geven geen garantie dat de informatie en bronnen die ze bespreken betrouwbaar of juist zijn en aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid voor directe of indirecte schade ontstaan door het gebruik van de website en/of de inhoud van de informatie op de website, voor fouten of storingen in de elektronische informatie of het niet tijdig updaten. Links die naar andere websites worden gelegd zijn enkel informatief.

Indien enige bepaling onafdwingbaar zou zijn, of strijdig met een bepaling van dwingend recht, zal deze onafdwingbaarheid of ongeldigheid de geldigheid en afdwingbaarheid van andere bepalingen niet beïnvloeden.

Related Posts with Thumbnails