maandag 27 juli 2009

Amerikaanse of Europese Permanente Portefeuille?


De Amerikaanse permanente portefeuille heeft sinds 1999 geen enkel negatief jaar gekend en gemiddeld 6,9% per jaar opgebracht, terwijl de Europese portefeuille 3 negatieve jaren heeft gekend en gemiddeld 5,4% heeft opgebracht. Toch heeft de Europese portefeuille een stabieler en hoger rendement gegeven voor de Europeaan.

Hier de opbrengsten van de Amerikaanse versus de Europese permanente portefeuille sinds 1999:


Je ziet dat de resultaten van de Amerikaanse permanente portefeuille in dollars bekeken uitmuntend zijn. Terwijl er een dotcom en kredietcrisis is voorbij geraasd heeft de portefeuille geen enkel negatief jaar gekend en een mooi rendement van gemiddeld 6,9% per jaar. De Amerikaan met een Amerikaanse permanente portefeuille kan terecht tevreden zijn en heeft een zeer stabiel en degelijk rendement gekend.

Maar stel dat je als Europeaan de Amerikaanse permanente portefeuille had hoe waren dan je resultaten? Wel, je doet uiteraard elke keer op het einde van het jaar de conversie naar Euro's om te kijken wat je werkelijk rendement is geweest van je Amerikaanse PP ( PP = permanente portefeuille).

In 1999, met de beurs in dotcom boom tijden komt het je goed uit. Amerika brengt de hele wereld in exctase met een 'new era' van internetbedrijven en het geld stroomt naar de dollar terwijl men argwanend kijkt naar de splinternieuwe Euro munt dat conservatief Europa begin dat jaar heeft geintroduceerd. De dollar stijgt met maar liefst 17% dat jaar. De Amerikaanse PP heeft 4,2% maar omdat de dollar zoveel meer waard is geworden heb je in Euro's een rendement van 21,9% terwijl de Europese PP 'maar' 10,2% gaf.

Ook in 2000 en 2001 heb je een aanzienlijk beter rendement met de Amerikaanse PP met 10,9% in plaats van 6% en het jaar erop 6,6% in plaats van -0,6% doordat de dollar blijft verder stijgen in waarde. Je begint te denken dat je een genie was een Amerikaanse PP te nemen in plaats van een Europese PP maar in 2002 keert je geluk.

De dollar zakt weg in het midden van de dotcom crisis in 2002 en verliest -15% in waarde. De Amerikaanse permanente portefeuille had zijn werk goed gedaan voor een Amerikaan en gaf nog steeds +7%, maar als Europeaan kijk je aan tegen een verlies van -9,4% in plaats van slechts -1,8% verlies voor de Europese permanente portefeuille.

Ook in 2003, het eerste jaar van herstel na de dotcom crisis wanneer de Amerikaan met zijn PP +14% haalt heb jij door een waardedaling van de dollar met nog eens -17%, een verlies van -5,9% met je Amerikaanse PP terwijl de Europese PP je +6% had gegeven.

In 2004 wanneer de dotcom crisis volledig achter de rug is en de Europese PP een mooie 7,4% winst geeft en ook de Amerikaan met zijn PP +6,6% haalt zit jij met een verlies van -1,3% omdat de dollar weer gezakt is in waarde, deze keer -7%.

In 2005 is het payback time. De dollar stijgt terug met 16% in waarde, of anders bekeken de Euro zakt weg in waarde met 16%. De Europese PP geeft een rendement van 17,9% wat aantoont dat je koopkracht ook vrij goed beschermd is wanneer de Euro veel waarde verliest. De Amerikaan heeft naast een veel sterkere munt een rendement van 8% met zijn PP en jij hebt met de Amerikaanse PP +25,7% in Euro's uitgedrukt, een voltreffer van formaat.

In 2006 en 2007 blijkt echter weer dat de Amerikaanse PP geen goede keuze was. Terwijl vastgoed zijn laatste toppen bereikt, de Amerikaan beschermd blijft met degelijke rendementen van 11% en 12% en de Europese PP rendementen aflevert van 7,2% en 4,9% heb jij -0,9% en 0,6% met je Amerikaanse PP omdat de dollar weer daalt met -11% en nog eens -11%.

In 2008 tijdens de grootste kredietcrisis in 80 jaar is je zoete wraak er terug en heb je in plaats van -1,8% met de Europese PP +7,8% gehaald dankzij je Amerikaanse PP. Op het einde van de rit heb je na 10 jaar met de Amerikaanse PP een rendement van 64% of 5,1% per jaar in Euro's uitgedrukt. De Europese PP zou je 69% gegeven hebben of 5,4% per jaar.

De rendementen zijn dus ongeveer gelijk na 10 jaar. Maar de volatiliteit lag helemaal anders. Door de Amerikaanse PP te hebben als Europeaan heb je een veel volatielere portefeuille die heel hoge rendementen kan geven van meer als 20% (1999, 2005) alsook jaren met meer als 5% verlies kan geven (2002, 2003). Nog opmerkelijker, in de goede tijden heb je soms verlies (2003, 2004, 2006) terwijl je in de slechte tijden topprestaties neerzet (2001, 2008).

Met andere woorden, de permanente portefeuille werkt niet zoals het hoort als je activa in andere werelddelen gaat innemen. Euforische rendementen in crisis tijd en deprimerende rendementen tijdens welvaart periodes. Niet goed voor de nachtrust.

De Europese PP mag dan 3 negatieve jaren hebben. Die negatieve jaren zijn beperkt tot maximum -2% verlies. Een Amerikaanse PP als Europeaan geeft je geen 0 negatieve jaren zoals bij een Amerikaan maar in Euro's bekeken 4 negatieve jaren met uitschieters van -9,7% verlies. De Europese permanente portefeuille heeft je koopkracht veel stabieler gehouden en met 5,4% per jaar je nog een beter rendement gegeven ook. Uit het verleden blijkt dus dat je als Europeaan best een Europese permanente portefeuille neemt met Europese activa.
Bijlage

Rendementen Europese permanente portefeuille en onderliggende activa:
De Europese permanente portefeuille bestaat uit:
  • 25% Aandelen: 'Vanguard Eurozone Stock Index Fund', ISIN IE0008248803, dat 85% van alle aandelen genoteerd op de beurzen in de Eurozone omvat. Dit fonds is kapitaliserend maar je dient minstens 100.000 euro in Nederland of 250.000 euro in Belgie te investeren om toegang te krijgen. Op Euronext kan je reeds met kleinere bedragen 'EASYETF EURO STOXX 50 B1' kopen , ISIN FR0010129072, die ook kapitaliserend is en de DJ EURO STOXX 50 index volgt, die de 50 grootste bedrijven uit de Eurozone omvat. Voor rendement berekeningen gebruik ik de data van de "MSCI Emu Index' dat ook door het Vanguard fonds gevolgd wordt.
  • 25% Goud: Fysiek goud. Fondsen en ander papieren goud sterk af te raden want een gouden belofte blijft een belofte. Rendementen afkomstig van de Nationale Bank van België.
  • 25% Cash: Kortlopende staatsobligaties bij voorkeur Duitse rechtstreeks bij Duitse overheid opgeslaan. Voor de rendement berekening gebruik ik de Markit iBoxx € Germany 1-3 index. Deze index bevat 12 verschillende Duitse staatsobligaties met looptijden tussen 1 en 3 jaar. De gemiddelde looptijd is 1,7 jaar. Een kapitalisatie fonds dat deze index volgt is Iboxx € Sovereigns €-Zone 1-3 TR-Index ETF, te koop via Xetra beurs in Duitsland. Te koop op Euronext heb je iShares € Government Bond 1-3 (IBGS), gemiddelde looptijd 1,9 jaar. Echter deze is uitkerend waardoor je roerende voorheffing betaalt op de halfjaarlijks dividenden. Een kapitaliserend fonds via Euronext is 'LYXOR MTS 1-3Y' met ISIN code FR0010222224, met een gemiddelde looptijd heeft van 2,13 jaar, waardoor je roerende voorheffing vermijdt.
Fondsen hebben altijd het risico van wanbeheer of fraude. Het fonds zelf kan falen of de tussenpersoon, je bank, wisselagent, kan je aandeel in het fonds frauduleus doen verdampen. Je kan om je risico te spreiden verschillende fondsen nemen via verschillende tussenpersonen zodat als 1 fonds of tussenpersoon bankroet zou gaan door slecht beheer, je nog een ander fonds hebt via een andere tussenpersoon.

      Rendementen Amerikaanse permanente portefeuille en onderliggende activa:
      De Amerikaanse permanente portefeuille bestaat uit:

      34 comments:

      1. Hallo,

        Wat betreft het Vanguard fonds .
        Welke zekerheid heeft men dan bij deze dat men zijn geld terug krijgt bij verkoop?
        Daar is het risico toch ook intrinsiek hetzelfde als een belegging?
        BeantwoordenVerwijderen
      2. Bij aandelen moet je een echte grote spreiding hebben om een gemiddeld rendement van de beurs te bereiken. Bij staatsobligaties en goud is geen spreiding nodig want er is maar 1 speler voor elk.

        Om die grote spreiding zelf te realiseren kost je een pak meer dan een Vanguard fonds dat het voor 0,40% per jaar doet.

        Maar je hebt gelijk, je voegt een extra layer ertussen, wat een extra risico brengt op verlies van de belegging. Vanguard kan frauduleus mijn aandelen vernietigen.

        Vertrouwen is dus key maar het vertrouwen rendeert hier tenminste. Zelf doen zou duurder zijn. Bij goud is geen vertrouwen in tussenpartij nodig, en bij staatsobligaties ook niet. Je kan goud zelf bezitten, en de staatsobligaties rechtstreeks bij de uitgever bezitten. En hier is het zelf doen niet duurder, maar goedkoper. Je bespaart de jaarlijkse kost van een fonds als tussenpartij.
        BeantwoordenVerwijderen
      3. Marc,

        Moest ik nu de methode van de permanente portfolio willen overnemen dan zou ik deze zo goed mogelijk proberen te tracken aan de hand van trackers (ik wil er namelijk niet te veel moeite in stoppen). Ik zie dat de mensen van Crawling Road (http://crawlingroad.com/blog/2009/01/01/permanent-portfolio-results-2008-a-disaster-averted/) net hetzelde doen. Natuurlijk zou ik dan wel in Euro genoteerde trackers nemen, dat zou het resultaat zeker ten goede moeten komen. Enige probleem, ik vind niet meteen trackers of fondsen in US treasury bonds die in euro noteren en ook nog eens kapitaliseren (de RV die je betaald op de dividenden zal immers je rendement omlaag halen, daarom dat ik deze wil vermijden) Als jij er kent of kan vinden verneem ik graag de namen of Isin-codes.

        JDB
        BeantwoordenVerwijderen
      4. JDB, trackers van Amerikaanse obligaties genoteerd in Euro wil je niet hebben. Deze zijn afhankelijk van het rendement van de Amerikaanse activa die niet perse gelijk loopt als bij ons en ook nog eens onderhevig is aan de wisselkoers die nog onzekerder is. Je kan ook trackers nemen van fondsen dat in Europese staatsobligaties beleggen.

        De ishares van bij ons genoteerd op Brussel of Amsterdam dat je via Euronext/Binckbank kan kopen lijken inderdaad allemaal uitkerende fondsen te zijn. Kapitaliserende fondsen, waardoor je de roerende voorheffing vermijdt, vind je bij de tracker-ETF afdeling van Deutsche Bank in Duitsland (http://www.dbxtrackers.de), deze zijn genoteerd op Frankfurt.

        Je kan deze trackers/etf's niet kopen via Binckbank maar wel via maxblue.de, de binckbank van Duitsland. Je kan ook aandelen op Frankfurt kopen via je grootbank, bolero.be of beursvennootschap, tegen uiteraard een hogere commissie dan maxblue.de, maar het is eenvoudiger.

        Bijvoorbeeld de IBOXX € SOVEREIGNS €-ZONE 25+ TR-INDEX ETF, voor de 25% lange termijn obligaties. Voor de korte termijn obligaties kan de IBOXX € SOVEREIGNS €-ZONE 1-3 TR-INDEX ETF dienen. Deze zijn niet enkel Duitse obligaties maar een spreiding over de Eurozone.

        Enkel Duitse obligaties zou beter zijn want deze geven toch een beter rendement in crisis tijd omwille van de grootste kredietwaardigheid maar een Kapitaliserend Eurozone ETF is een ok alternatief gezien ik geen fondsen terugvind met enkel Duitse obligaties.
        BeantwoordenVerwijderen
      5. Marc,

        Dank je voor je uitleg. Omdat ik de prestatie van de europese portfolio toch eerder aan de magere kant vond ben ik eens gaan kijken naar andere europese indexen. Als je toch al duitse staatsbons neemt, waarom volg je dan ook niet de DAX,deze is in de loop der jaren sterker gestegen, dan de meeste andere europese indices. Echter, in de magere jaren slaag je er doorgaans niet in om met je LT staatsbons het verlies te dekken, eventueel heb je nog een vijfde activa nodig, bijvoorbeeld eentje op de wisselkoers EUR/USD? Ik kan er hier totaal naast zijn, een andere optie is de weging aandelen/staatsobligaties aan te passen naar bv.15/35 of 20/30, dat lijkt me veiliger, in de ergste jaren zijn de aandelen immers twee keer zo fel gezakt als de LT obligaties gestegen zijn. Wat denk je van deze alternatieve spreiding?
        Je moet het eventueel eens uittellen, maar ik denk dat een andere spreiding en keuze voor DAX (als motor van de europese economie) de prestaties van je portfolio ten goede zou kunnen komen.

        JDB
        BeantwoordenVerwijderen
      6. JDB,

        De DAX heeft hetzelfde probleem als de Bel20. Het is niet echt een grote spreiding, heeft maar 30 grootste bedrijven van Duitsland.

        Harry Browne raadt aan van een zo groot mogelijke spreiding te nemen bij aandelen zodat ook kleinere bedrijven in de index zijn opgenomen. Dat komt het rendement ten goede. In Belgie kon ik enkel de 'MSCI Belgium' vinden met een grote spreiding, maar deze is niet te koop in Euro's en wordt enkel in Amerika in Dollars aangeboden als fonds.

        In Duitsland kan je wel de MSCI Duitsland kopen in Euro's. Maar het probleem is, als ik dat doe heb ik een echte Duitse permanente portfolio en dat is niet mijn bedoeling.

        Ik wil een Europese permanente portfolio uitbouwen, die zowel interessant is voor Belgen, Nederlanders alsook alle andere Europeanen in de Eurozone.

        Je zou kunnen stellen dat de keuze van mijn obligaties nogal eenzijdig is gezien ik enkel de Duitse neem en geen mix van staatsobligaties uit de Eurozone. De reden waarom is dat het in Duitsland mogelijk is de obligatie rechtstreeks te bezitten bij de overheid zonder tussenpartij, wat niet in alle Eurozone landen mogelijk is.

        Het is waar dat de lange termijn staatsobligaties niet genoeg rendement gegeven hebben in 2008 om de verliezen in de aandelen volledig te neutraliseren. Maar dat is inderdaad de regel. Daarom dat je ook goud en cash, korte termijn staatsobligaties hebt. Ook deze hebben een positief rendement gegeven waardoor de verliezen in de aandelen wel genoeg geneutraliseerd worden.

        Een alternatieve spreiding van aandelen versus staatsobligaties van 20/30 ipv 25/25 lijkt me dus onnodig om een portefeuille te hebben die je beschermd in crisis. Uiteraard met 20/30 zou je meer rendement hebben in een jaar zoals 2008 maar is dat nodig? -2% was een uitstekend resultaat voor de Europese PP waar elke defensieve belegger tevreden mee zou zijn.

        Door de 20/30 zou je rendement in tijden van welvaart een stuk lager liggen door een gebrek aan aandelen. En vooral dat is de zwakte van de PP. Wanneer al de weinig gediversifieerde beursbeleggers +20% +30% halen en jij met je PP +5% a +10% haalt, dan is het moeilijk om je PP te houden. Dus is het belangrijk dat je genoeg aandelen hebt om je te helpen ook in tijden van welvaart een degelijk rendement te halen zodat je een tevreden gevoel kan behouden en je op familliefeestjes niet verlegen moet zijn voor je rendementen.
        BeantwoordenVerwijderen
      7. Beste Marc,

        Ik heb twee vraagjes die ik me spontaan kan bedenken:
        - je raad goudtrackers af omwille van het frauderisico, maar je stelt wel obligatietrackers als valabel alternatief voor fysiek papier. Nu, deze laatste kunnen toch ook frauduleus zijn, niet?
        - Je raadt het Vanguard fonds aan qua aandelen. Zou het niet interessant zijn om aandelenfondsen te selecteren die historisch boven het gemiddelde presteren, of op basis van de beurzen waarin ze beleggen (bvb. nu lijken de Eurozone-beurzen geen goede koop, want te duur, terwijl de Britse, Canadese en Australische beurt wel goedkoop gewaardeerd worden.
        Eigenlijk komt het er op neer: kan wat speculatie in de keuze van je aandelen tellen als een interessant alternatief voor de permanente portefeuille?

        Groeten,

        Wim
        BeantwoordenVerwijderen
      8. je raad = je raadt ;-)

        Wim
        BeantwoordenVerwijderen
      9. Dag Wim,

        Obligatietrackers/Obligatiefondsen hebben inderdaad een frauderisico. Dit omdat je dan 2 tussenpartijen hebt. Het bewaarbedrijf en het fonds zelf. Ik vind het doenbaar van zelf de obligatie te kopen en over te hevelen voor bewaring bij de overheid. Dan heb je geen tussenpartijen meer en dus geen frauderisico. Dat raad ik ook aan te doen.

        Maar sommige mensen willen omwille van gemak gewoon een obligatie Fonds/ETF/Tracker kopen. Ik kan hier begrip voor opbrengen want alles hangt af van hoeveel kapitaal je te investeren hebt, hoeveel tijd je beschikbaar hebt, want het neemt inderdaad allemaal tijd in beslag. Indien je niet veel tijd of kapitaal hebt zijn dergelijke trackers een goede oplossing. In dit geval raad ik die obligatie ETF trackers aan omdat ze indexfondsen zijn die steeds 100% geïnvesteerd zijn en scherpe tarrieven hebben in tegenstelling tot beheerde fondsen.

        Speculeren om hogere rendementen te proberen halen dan het marktgemiddelde houdt ook in dat het kan mislukken en je dan minder rendement hebt dan het marktgemiddelde. Als je dat met je aandelen doet van de permanente portfolio dan kan je PP niet werken als je aandelen speculatie misloopt.

        Als je wil speculeren omdat je denkt dat je de markt kan outperformen gebruik dan je variabele portfolio hiervoor. Hier steek je leergeld in of geld dat je kan missen als het fout gaat. Maar de permanente portfolio heeft als enige doel van de koopkracht te bewaren van dat geld dat belangrijk is voor je en dat je niet wil verliezen, wat er ook gebeurd.

        In bovenstaand artikel wordt duidelijk wat er kan gebeuren als je aandelen hebt uit een andere munt regio zoals Canada, Amerika of Australie. Ze passen niet in de Europese PP omdat in een periode van welvaart wanneer je goud en cash waarde verliezen je het rendement van je aandelen nodig hebt om heel je portfolio in het positieve te trekken.

        Als dan je aandelen van Amerika of andere munt zouden zijn dan kan het rendement, zelfs wanneer die beurs stevig omhoog gaat, toch slecht uitvallen voor je als die munt waarde verliest. Daardoor werkt je Europese PP niet en zal je rendement dat jaar flauw tot slecht zijn terwijl al de rest feest viert.

        Het kan uiteraard ook anders uitdraaien, en hun munt kan flink stijgen ook waardoor je nog een pak meer rendement hebt dan Eurozone aandelen. Maar dat is dus speculeren. Je koopkracht kan dan sterk toenemen, maar het kan ook sterk afnemen.
        BeantwoordenVerwijderen
      10. Is het voor de cash portie niet de bedoeling om obligaties te nemen met een zo kort mogelijke looptijd ? ishares heeft een tracker voor oblis met een looptijd 0-12 maanden.

        Harry Browne adviseert om per assetcategorie meerdere fondsen/trackers te gebruiken om risico's te spreiden. Mocht bv Vanguard frauduleus blijken, ben je niet alles kwijt. Zo ook voor de trackers van Barclay natuurlijk.

        Bedankt, groeten,

        Kader
        BeantwoordenVerwijderen
      11. Kader, daar heb je gelijk in. Harry Browne adviseerde voor je cash deel van zo kort mogelijke obligaties te nemen. Bij voorkeur Treasury Bills, 3 maand lopende. Hierdoor heb je het minste interest risico. De waarde van je obligatie zal niet omlaag gaan als intrestvoeten stijgen, dit omdat de looptijd te kort is. De tracker iShares Barclays Euro Treasury Bond 0-1 van Euro staatsobligaties met een gemiddelde looptijd van een half jaar is inderdaad de juiste keuze volgens hem.

        Maar Harry Browne raadde ook aan van de 30 jarige staatsobligaties te vervangen als ze 20 jaar was met een nieuwe 30 jarige. Voor rendementsberekeningen is een gemiddelde looptijd van 26 jaar dus geschikter, zoals de Amerikaanse PP ook heeft, dan een gemiddelde looptijd van 22 jaar, zoals de Europese PP heeft.

        Om geen appelen met peren te vergelijken is het gerechtvaardigd de cash dan in iets langere obligaties te steken als de Amerikaanse cash om te compenseren voor de minder lange looptijd in onze 30 jarige staatsobligaties.

        Maar dat doe ik niet. Ik steek de cash in gelijke looptijd als de Amerikaanse versie, gemiddeld 1,7 jaar.

        Het argument dat de auteur van de Amerikaanse PP gebruikt (craigr van Crawlingroad.com) om de cash in iets langere obligaties te steken dan wat Harry Browne adviseerde is dat het rendement iets hoger is en het risico niet zoveel hoger. Hij geeft echter toe dat enkel de toekomst dat zal uitwijzen en hij afwijkt van Harry Browne.

        Persoonlijk denk ik dat de cash in iets langere termijn steken een goed idee is omdat de PP het moeilijker heeft tijdens deflatie als inflatie. De 30 jarige obligaties gaan te weinig omhoog bij een deflatie en dalende rentevoeten, om je verliezen van je aandelen te neutraliseren. Zo heb je in de Europese PP maar 2% verlies voor 2008 in plaats van 3% verlies dankzij de iets langer lopende cash.

        Bij stijgende rentevoeten, heb je met de permanente portfolio reeds genoeg rendement dankzij de relatief grote portie goud. Wat extra verlies tijdens inflatie door de cash dat in iets langere termijn obligaties zit is dus te dragen.

        Ik geef craigr gelijk dat het geen slecht idee is van de cash in iets langere te steken. Noteer dat de rendementsvergelijking dan nog steeds niet fair is omdat de 30 jarige in Amerikaanse PP een langere looptijd hebben van 26 jaar ipv 22 jaar. Indien we dat met de Europese PP ook hadden dan zou het rendement nog een stuk beter geweest en zou vooral 2002 en 2008 een aanzienlijk beter resultaat kunnen hebben dan -2%. Maar ik kan dergelijke index met Duitse staasobligaties langere looptijd als 22 jaar niet vinden.


        Harry Browne raadde inderdaad spreiding aan tussen verschillende fondsen voor bescherming tegen fraude. Dat is inderdaad een goede benadering dat ik niet vernoemd heb. Dank je om me hieraan te herinneren. Is toegevoegd in artikel.
        BeantwoordenVerwijderen
      12. Marc,

        Betreft de spreiding, dit klopt wel, maar als je er niet te veel kapitaal in wil stoppen kunnen de transactiekosten erg gaan doorwegen op het resultaat als je belegt in een veelvoud aan fondsen om frauderisico na te gaan. Daarnaast stel ik me de vraag in hoeverre alle risico's afgedekt moeten zijn en of sommige niet een beetje vergezocht zijn?

        Wat betreft de index-keuze, waarom een brede index? Hoe breder de index, hoe lager het rendement zal zijn, kan de DAX dan geen goed alternatief zijn? In 2007 steeg deze nog met circa 20%, in 2008 daalde hij met 40%, minder dan de brede Vanguard Index.

        JDB
        BeantwoordenVerwijderen
      13. JDB,

        Ik heb de Dax eens bekeken. De rendementen zijn inderdaad ietsje beter. Gemiddeld sinds 1999 -0,3% per jaar voor Dax ipv -1,6% per jaar Voor MSCI Eurozone. Maar de rendemnten zijn ook een stuk volatieler. Slechts 2 jaren van de 10 is het resultaat gematigder (minder negatief of minder positief dan de MSCI Emu). Alle andere jaren geven soms veel extremere resultaten voor de Dax:

        Jaar: MSCI EMU / Dax
        1999: 35,8% / 38,3%
        2000: -2,2% / -7,5%
        2001: -15,5% / -19,8%
        2002: -30,7% / -44,0%
        2003: 15,3% / 37,2%
        2004: 12,2% / 7,3%
        2005: 26,1% / 27,1%
        2006: 19,6% / 22,0%
        2007: 2,7% / 22,3%
        2008: -43,7% / -40,4%

        Met name 2002 is een ramp voor de dax. Hierdoor geeft de Europese PP niet -2% maar -5% voor het jaar. Ook 2001 wordt slechter en geeft -1,3% voor PP ipv -0,3%. 2008 is inderdaad beter omdat dax minder verlies maakt maar de PP met dax blijft negatief.

        Je krijgt dus diepere dalen en hogere toppen met de dax. Het totale rendement van de PP verbetert wel dankzij dax met gemiddeld een halve procent per jaar waardoor je rond gemiddeld 6% uitkomt met de PP.

        Ik zie geen probleem in het gebruiken van de Dax in plaats van de MSCI Umu. De dax omvat 75% van de marktkapitalisatie. De MSCI EMU omvat 85%, dus dat is ongeveer gelijk. Persoonlijk geef ik toch de voorkeur aan de laatste omwille van de grotere spreding en de lagere volatiliteit.

        Toch betwijfel ik dat de dax of eender welke andere kleinere index op lange periode een hoger resultaat haalt dan een grotere index als de MSCI EMU. Hoewel het inderdaad zo is geweest de laatste 10 jaar kan het evengoed andersom worden de komende 10 jaar.

        Spreding tussen fondsen hangt inderdaad af van de hoeveelheid kapitaal je moet beleggen en dus de grote van de transactiekosten dat je aankan alsook de tijd en beheerszorgen dat je bereid bent eraan te spenderen. Keep it simple is inderdaad ook een zege.
        BeantwoordenVerwijderen
      14. Marc,

        Inderdaad, ik heb zelf nog even de volgende combinatie nagekeken:
        -) EuroMTS 1-3
        -) EuroMTS 15+
        -) Fysiek goud
        -) DAX of een bredere index zoals de gewone Euro Stoxx.

        In een 25% verhouding komt de DAX de laatste 10 jaren als beste uit de bus met gemiddeld een totaal rendement voor de portfolio van 5,8% tegen 4,8% met de EuroStoxx. Echter merk ik dat de LT bonds bijlange niet in staat zijn de dalen van de index, eender welke, te neutraliseren. Hierom lijkt het mij nuttig de aandelen voor 15% in rekening te brengen (en dus te onderwegen) en de LT bonds voor 35%, de overige (cash en goud) laat ik op 25%. Dit geeft mij in het verleden voor een portefeuille met de DAX een gemmiddeld resultaat van 6%, en geen enkel negatief jaar (wat ik persoonlijk het belangrijkste vind voor de goede nachtrust).

        Graag jou mening over de wegingen.

        JDB
        BeantwoordenVerwijderen
      15. JDB,

        Je mag niet verwachten dat lange termijn obligaties het verlies van de aandelen volledig moet kunnen neutraliseren. LT obligaties en aandelen hebben ook niet een volledig omgekeerde correlatie. Soms wel (Europa 2008, Amerika 2008) en soms ook niet (Amerika 1973, 1977, 1994, aandelen en LT obligaties negatief).

        Goud idem dito soms meer omgekeerd gecorreleerd tegenover aandelen dan LT obligaties (Ijsland 2008 was goud de redder om de 90% verlies in aandelen te compenseren terwijl LT obligaties het grotendeels lieten afweten), soms ook weer niet (Amerika 2000, aandelen en goud negatief terwijl LT obligaties je redden).

        Aandelen naar 15% brengen zal inderdaad een betere 'past performance' geven omdat aandelen een ramp waren de voorbije 10 jaar maar je weet niet wat de toekomst brengt. Met aandelen slechts voor 15% in je portefeuille kan je serieus gezien zijn indien er terug een periode van welvaart aanbreekt. Je zal te weinig aandelen hebben om je verlies in goud te compenseren en zal mogelijks met negatieve jaren komen te zitten terwijl al de rest champagne drinkt.

        Eens dat gebeurt is zit je in een zeer moeilijk parket. Had Harry Browne dan toch gelijk? Moet ik misschien niet naar 25% aandelen? Maar is het nu wel een goed moment? Aandelen zijn jusit serieus omhoog en mijn Lt obligaties hebben het juist slecht gedaan.

        Blijven zitten kan vele jaren van ellende opleveren want periode van welvaart kan 20 jaar duren. Veranderen en naar 25% terug gaan kan ook pijnlijk worden want periode van welvaart kan ook maar een paar jaar duren (2003-2006). Je wilt niet geconfronteerd worden met dergelijke onoplosbare vragen in de toekomst.

        Ook zou ik opletten met 35% LT obligaties. Vele goeroes waaronder niemand minder dan Marc Faber voorspellen een ramp in LT obligaties door sterke stijging in interestvoeten het komende decenia. Indien ze gelijk krijgen en je hebt 35% in Lt obligaties kan het ook pijnlijk worden. En zeker indien je dan niet genoeg andere activa hebt die wel meer inflatie bestendig zijn (zoals aandelen).

        Ik raad een spreiding van 15% aandelen en 35% lange termijn obligaties dan ook af omdat ik niet geloof dat het je kapitaal beter zal beschermen tegen de verschillende mogelijke scenario's. dan de 25%/25% verhouding.
        BeantwoordenVerwijderen
      16. Marc,

        Je hebt me overtuigd om inderdaad een 25% weging per onderdeel te behouden, dit lijkt me, na je uitleg veiliger.
        Echter, het gemiddelde rendement op 10 jaar met de DAX ligt hierdoor niet hoger dan 5,8%, met de MSCI EMU, kom ik slechts op 5%, dit voor transactiekosten door het herbalanceren, hiervoor reken ik voorzichtigheidshalve nog eens 1% waardoor het gemiddelde zakt richt 4%, wat een heel pak minder interessant is dan de 10% van de Amerikaanse PP. Immers, ook in 2008 bracht een spaarrekening 4% (-4 tot -5 voor mijn PP afhankelijk van de gekozen index) op, de andere jaren was dit niet het geval, maar toen kon bijvoorbeeld een TAK21-produkt met kapitaalgarantie en 0% vaste vergoeding een mooi rendement geven (5% in 2007 tegen 4 tot 10% afhankelijk van de gekozen index), de PP zou dus soms beter geweest zijn maar natuurlijk heb je geen kapitaalgarantie op zich. Misschien is het verkeerd om naar het verleden te kijken, maar ergens vraag ik me af of de beperkte meeropbrengst opweegt tegen het extra risico. Is de PP echt een valabel alternatief om, ik zeg aar wat, 50% of meer van je beschikbare kapitaal in te stoppen of kan je de inzet toch maar beter beperken?

        JDB
        BeantwoordenVerwijderen
      17. JDB,

        Spaarrekeningen, verzekeringen of beleggingsproducten met kapitaalsgarantie hebben een aantal serieuze risico's:
        - Institutioneel risico. Indien het instituut failliet gaat ben jij je interest en ingelegd kapitaal kwijt. (Lehman Brothers 2008)
        - Koopkracht risico. Als de munt in elkaar stort ben jij je koopkracht kwijt. (IJsland 2008, zie 'Permanente Portefeuille in IJsland)

        Mensen verwerpen die risico's want het gebeurt bijna nooit. Het probleem is, als het gebeurt dan is het wel zeer ernstig en is je kapitaal vernietigd. Het maakt dus niet uit hoeveel 'gegarandeerd' rendement ze beloven. Als je 1 kans op 100 hebt van ook alles te verliezen, doe je dat dan? Ja, met geld dat ik kan verliezen, maar niet met geld dat ik zeker later nog moet hebben.

        Gezien ik nog geen geld heb dat ik bereid ben te verliezen aan speculaties boeit het me niet, hoeveel interest ze ook zouden beloven. Maar ik kan u verzekeren dat als ik speculatiegeld zou hebben dan verwacht ik wel degelijk voor een hoger risico een hoger rendement. Maar die banken bieden dat helemaal niet. Hun rendementen dat ze beloven zijn een lachertje geworden. Terwijl het risico van faillisementen bij banken en verzekeraars veel hoger is geworden en de hele wereld het weet geven ze minder interest als ervoor. Dus zelfs voor een speculatie zijn ze een slechte deal. Moesten ze nu 10% gegarandeerd rendement geven kan je al eens gaan nadenken maar 1% rendement?

        De permanente portfolio geeft een, niet waterdichte want dat bestaat niet, maar wel duidelijk betere garantie op koopkracht behoud die niet afhankelijk is van een instituut, of van de onderliggende munt. Wanneer banken, bedrijven of overheden failliet gaan. Wanneer beurzen kelderen, munten in elkaar storten, revoluties en oorlogen passeren. Ja, zelfs wanneer welvaart bubbles van het grootste formaat worden opgeblazen. Met de permanente portefeuille is de kans op kapitaal en koopkracht behoud veel groter dan eender welk alternatief dat ik onder ogen heb gekregen.

        De vraag is voor mij niet hoeveel ik in mijn permanente portefeuille steek maar of ik geld heb dat ik bereid ben te steken in een variabele portefeuille waarmee ik speculeer want de verlieding is groot. Maar ik moet mezelf er steeds aan herrineren dat ik al het geld dat ik heb later nog nodig kan hebben en ik er dus niet mee mag spelen. Dus voor mij 0% naar de variabele, de rest 100% naar de permanente.

        Zo ben ik van al die zorgen vanaf. Markten moeten volgen, ongerust zijn over faillisementen, ongerust zijn over inflatie, ongerust zijn over de beurs, ongerust zijn over morgen en vandaag verliezen. Nee, geef mij maar, gerust zijn over morgen en vandaag winnen.

        Ik vind Harry Browne een unicum in de wereld van beleggen. Geniaal was hij van zo een kantklare eenvoudige oplossing te ontwikkelen.

        Hartelijke Groet,
        Marc
        BeantwoordenVerwijderen
      18. Marc,

        Als je die risico's wil indijken moeten de trackers die je kiest van verschillende uitgevers komen en moet je die vervolgens plaatsen op effectenrekeningen bij verschillende, zoveel mogelijk van elkaar losstaande banken. Dit doet craigr zelf niet, gezien hij IShares kiest voor zowel LT als ST bonds en dus hier al meteen 50% kwijt is van z'n kapitaal als IShares de mist in gaat. Bij deze maak ik me dan ook de bedenking dat voor de bonds exclusief op duitsland inzetten toch ook gevaarlijk kan zijn? Wie zegt dat Duitsland niet in een scenario zoals Ijsland kan belanden?

        JDB
        BeantwoordenVerwijderen
      19. JDB,

        Persoonlijk doe ik het ook niet van mijn obligaties of aandelen te spreiden over verschillende fondsen via verschillende tussenpartijen.

        Inderdaad mijn risico is dat indien Vanguard serieuze blunders maakt ik mijn aandelen kwijt ben onafhankelijk van de waarde ervan.

        Idem dito voor Finanzagentur waar ik 50% van mijn kapitaal, de obligaties, onderbreng. Indien er iets fout gaat met dat instituut kan ik onafhankelijk van de waarde van mijn Duitse obligaties wel de obligaties kwijt spelen.

        Ik heb die risico's proberen te beperken door die instituten te kiezen dat ik het meeste vertrouw.

        Finanzagentur is een overheidsvennootschap die de Duitse obligaties zelf uitschrijft voor de Duitse overheid. Een soort van register is het dus. Veel veiliger kan je niet kiezen voor het herbergen van Duitse obligaties. Het is als je aandelen bezitten door een rechtstreekse inschrijving te hebben van je aandelen bij het bedrijf zelf.

        Andere spelers kiezen om nog Duitse overheidsobligaties bij te bewaren voegt enkel risico toe gezien het dan banken of bewaarbedrijven zijn die mijn staatsobligaties bewaren. Vervolgens hebben zij meestal een account bij Finanzagentur. Dat is dus een extra tussenpartij.

        Vanguard is minder veilig omdat ze de aandelen zelf niet in bewaring hebben maar de bewaring uitbesteden aan JP Morgan. Het zou verstandig zijn dat ik inderdaad ook ishares aanhoud voor mijn aandelen maar ik heb het dus niet gedaan. Ik heb al genoeg problemen van mijn Vanguard fonds voor aandelen gekocht te krijgen en voel er niet veel voor het ishares bedrijf dat via dubieuze constructies is doorverkocht aan een nieuwe eigenaar omwille van financiele problemen bij Barclays.

        Wat betreft faillissement van de Duitse staat. Dat is zeker mogelijk. Het kan in 2 vormen gebeuren. Een werkelijk default. De Duitse overheid komt zijn verplichtingen niet na , je krijgt je interesten niet en je ingelegd kapitaal ook niet meer. In dergelijk klimaat verwacht ik dat de euro vrij sterk blijft. Vele andere instituten zullen eerst over kop gegaan zijn zoals de banken want die worden niet meer gered door de overheid die zelf failliet is. Dit zou gepaard gaan met een enorme schok die de relatieve waarde van goud ten opzichte van obligaties en aandelen serieus doet toenemen. Omdat ik als een van de weinige 25% goud heb, alsook nog eens 5% extra in mijn oorlogskas, verwacht ik dat ik desondanks de 50% verlies van mijn obligaties toch nog zonder veel koopkracht verlies uit de crisis kom.

        Het faillissement van de Duitse staat kan ook gebeuren zoals in Ijsland. De staat gaat niet failliet maar de munt daalt enorm in waarde door (vrees voor) het bijprinten van de overheid. Ook in dit scenario verwacht ik dat goud het koopkracht verlies beperkt zoals ook in Ijsland gebeurd is.

        Vandaar dat het zo belangrijk is van je fysiek goud in eigen bezit te hebben zodat er geen tussenpartij in ramp scenario's ook met dat kan gaan lopen.
        BeantwoordenVerwijderen
      20. Marc,

        Nog een vraag bij deze post. Ken je een tracker op de MSCI EMU die kapitaliserend is én genoteerd op Eurnonext? Ishares vermijd ik liever gezien deze uitkerend zijn. Wat betreft de bonds vermijd ik ook liever Iboxx omdat ze op de Xetra noteren en dit een pak hogere transactiekosten met zich meebrengt. Wat denk je van de ETF's van Lyxor EuroMTS 1-3 en 15+?

        JDB
        BeantwoordenVerwijderen
      21. Dag JDB,

        De ishares fondsen voor aandelen zoals bv 'iShares MSCI Europe ex-UK' zijn inderdaad uitkerend. Ook het 'Lyxor ETF MSCI EMU' fonds met isin code FR0007085501 is niet kapitaliserend maar wel uitkerend. Zo ook CASAM ETF MSCI EMU van Credit Agricole. Die zijn inderdaad niet zo interessant gezien je roerende voorheffing betaalt op het jaarlijkse dividend dat je ontvangt.

        Fondsen dat je kan kopen op Euronext dat de MSCI EMU index volgen die WEL kapitaliserend zijn heb ik niet gevonden. Wel heb ik een kapitaliserend fonds gevonden op Euronext die de MSCI Europe volgt:
        DBX MSCI EUR, genoteerd op Euronext Parijs met ISIN LU0274209237. Dit is dus al beter dan het ishares alternatief dat uitkerend is.

        Het probleem met DBX MSCI EUR is dat het natuurlijk ook veel Engelse aandelen heeft die in pond zijn waardoor een wisselkoers risico. Misschien dan toch beter een andere Eurozone index zoals de Dow Jones Euro STOXX. Hier vind je wel fondsen die kapitliserend zijn en noteren op Euronext:

        -EasyETF Euro STOXX 50 B, van BNP Paribas, ISIN FR0010129072, volgt de 50 grootste bedrijven van de Eurone, totale expense ratio 0,25%.

        -EASYETF EURO STOXX, met ISIN FR0010230516, die 600 bedrijven van Eurozone volgt in plaats van enkel de 50 grootste. TER is 0,30%. Lijkt me het interessantste fonds op het eerste zicht die te kopen is op de Euronext voor je aandelen portie in je permanente portefeuille.

        Ik weet natuurlijk niet of het management van het fonds te vertrouwen is maar van de fondsen op Euronext lijkt me dit het meest geschikte. Grote spreding over aandelen in Eurozone, kapitaliserend en lage jaarlijkse kosten.

        Wat betreft obligaties. De Ishares zijn ook hier uitkerend dus niet interessant. Lyxor heeft inderdaad ook fondsen voor Euro bonds die wel kapitaliserend zijn en noteren op Euronext Parijs. Het fonds 'LYXOR MTS 1-3Y' met ISIN code FR0010222224 is goed coor je cash gedeelte. Echter het 'LYXOR EUROMTS 15+Y' fonds heeft een te korte looptijd van slechts 14 jaar gemiddeld. Je wil minstens 20 jaar en bij voorkeur 25 jaar gemiddelde looptijd hebben zodat het fonds genoeg omhoog gaat bij dalende intrestvoeten. Er bestaat een EurMTS index 25+ maar Lyxor lijkt geen fonds te hebben gebaseerd op deze index. Ik heb ook geen enkel ander fonds gevonden op Euronext dat Euro obligaties aanbiedt met gemiddelde looptijd van meer als 20 jaar en kapitaliserend is. Het 'Iboxx € Sovereigns €-Zone 25+ TR-Index ETF' fonds dat genoteerd wordt op Xetra lijkt dan toch de beste keuze want het heeft een gemiddelde looptijd van 23 jaar en is kapitaliserend.

        De transactiekosten voor Xetra zijn hoog omdat je een Belgische of Nederlandse tussenpersoon gebruikt. Je kan ook een rekening openen bij een Duits handelspaltform zoals maxblue.de zodat je goedkoop effecten/fondsen kan kopen op Xetra. Het is wel een werkje natuurlijk om daar een rekening te openen.

        Indien je toch via Euronext wil zou ik dan eerder 'iShares € Government Bond 15-30 (IBGL)' gebruiken dat spijtig genoeg niet kapitaliserend is maar wel gemiddeld 23 jaar looptijd heeft.

        Dus samengevat, interessantste fondsen van Euronext:

        Voor aandelen: EASYETF EURO STOXX, met ISIN FR0010230516, die kapitaliserend is en 600 bedrijven van Eurozone volgt.

        Voor cash: 'LYXOR MTS 1-3Y' met ISIN code FR0010222224, die kapitaliserend is en een gemiddelde looptijd heeft van 2,13 jaar.

        Voor obligaties: 'iShares € Government Bond 15-30 (IBGL)', spijtig genoeg niet kapitaliserend is en jaarlijks dividend geeft maar wel gemiddeld 23 jaar looptijd heeft.
        BeantwoordenVerwijderen
      22. JDB,

        EASYETF EURO STOXX, met ISIN FR0010230516 lijkt niet vrij verhandelbaar in Belgie en Nederland. Het 'EASYETF EURO STOXX 50 B1', ISIN FR0010129072 is ook kapitlaiserend en kan je wel vrij kopen via Euronext in Belgie en Nederland.
        BeantwoordenVerwijderen
      23. Marc,

        Ik denk dat ik stilaan tot een definitieve samenstelling van mijn te maken PP gekomen ben, zie hier het resultaat;

        -) Aandelen:
        Hier kies ik uiteindelijk toch om de DAX-index te volgen. Om definitief te kiezen heb ik de DAX en EuroSTOXX 600 ook nog vergeleken tussen 1991 en 1999, de DAX presteerde twee jaren slechter ('92 en '95) en heeft een hogere volatiliteit maar geeft een hoger gemiddeld jaarlijks rendement (21% tegen 18%). Dit is een referentieperiode van 18 jaar waarin de DAX beter is, dus kies ik de DAX als motor van de europese economie. Concreet kies ik hier de tracker Lyxor ETF DAX (LU0252633754) beschikbaar op Euronext en kapitaliserend.

        -) Lange termijn staatsobligaties
        Na je opmerking hierover en vergelijking met Iboxx kies ik hier de tracker EasyETF (van Paribas) Iboxx € Liquid Sovereigns Long, ik raak even niet op hun site dus de Isin ontbreekt, maar deze is ook beschikbaar op Euronext en kapitaliserend maar de gemiddelde looptijd ken ik dus niet, wat is jou mening over dit fonds?

        -) Korte termijn staatsobligaties
        Hier kies ik opnieuw voor een tracker van EasyETF, ditmaal de Iboxx € Liquid Sovereigns Extra Short, eveneens beschikbaar op Euronext en kapitaliserend, jouw mening? Hier kan je volgens mij sowieso weinig fout mee doen.

        -) Goud
        Hier kies ik voor fysiek goud, wel aangekocht via mijn grootbank maar fysiek bewaard in een kluis.

        Wat betreft de spreiding over verschillende rekeningen... ik heb gemerkt dat rabobank niet toelaat aandelen te kopen, dus overweeg ik een nieuwe rekening, bij Keytrade. Wat is jouw mening omtrent Keytrade?

        Groeten,

        JDB
        BeantwoordenVerwijderen
      24. Dag JDB,

        Het kapitaliserend Dax index fonds van Lyxor is een goede keuze voor de aandelen van je pp.

        Het EasyETF Iboxx € Liquid Sovereigns Long bevalt me niet. De loopduur is ok met 22 jaar. Echter de index, en het fonds dus ook, heeft een samenstelling van 39% italiaanse en 43% franse staatsobligaties. Slechts 9,5% duitse en nog eens 7,5% nederlandse.

        In een kredietcrisis kunnen die italiaanse wel eens serieus underperformen ten opzichte van de duitse.

        Gezien je ook enkel duitse aandelen hebt wil je zoveel mogelijk duitse statsobligaties.

        De iShares € Government Bond 15-30 (IBGL) is dan toch beter af met 30% duitse. Maar inderdaad dat is niet kapitaliserend.

        Het DBX IBOXX € SOVEREIGNS €-ZONE 25+ TR heeft ook 30% Duitse, is kapitaliserend, maar enkel te koop op Xetra in Frankfurt. Wat zijn je extra transactiekosten om op Xetra te kopen?

        Voor het cash gedeelte kan de EasyETF Iboxx € Liquid Sovereigns Extra Short wel dienen. Deze heeft wel 30% in Duitse.

        Het hangt natuurlijk af hoeveel goud je dient te kopen maar met alle informatie die ik nu heb zou ik mijn goud niet meer gekocht hebben bij een grootbank maar wel bij gold4ex in Brussel die per kilo goud toch makkelijk 300 euro goedkoper zijn. Indien je kapitaal niet zo groot is is het niet de moeite naar Brussel te gaan en is kopen bij een grootbank makkelijker. In een kluis opslaan is goed idee.
        BeantwoordenVerwijderen
      25. Marc,

        Kan je me de link geven waar je de data betreffende de IBOXX € SOVEREIGNS €-ZONE 25+ - index kan vinden? Ik vind deze op de site van Markit/iboxx namelijk niet terug, enkel de liquid sovereigns long. Het gekke is wel dat deze laatste in 2008 15% rendement gaf en de dbx tracker op de 25+ slechts 11 en nog iets.
        Ik vraag me dus af of het risico echt groot is mocht je de andere kiezen? Hoe kom je trouwens aan de loopduur van 22 jaar voor de iboxx long? Ik heb gekeken in de factsheet van het gelinkte fonds, daar was sprake van iets rond de 14 jaar, ik heb niet de looptijden in de tracker zelf bekeken.

        Qua kosten komt Xetra 2x duurder uit dan euronext, een 30€ tov 16€. Omdat ik klein wil beginnen en jaarlijks bij het herbalanceren opbouwend wil tewerk gaan, zal de transactiekost, vooral in het begin toch wel wat op het resultaat wegen. Keytrade komt hier niet zoveel goedkoper uit de bus (ik dacht 25 voor xetra) maar je spaart wel het bewaarloon uit. Hier stel ik me nog de vraag of Keytrade betrouwbaar genoeg is?

        JDB
        BeantwoordenVerwijderen
      26. Beste Marc,

        Dank je wel voor je bijzonder interessante informatie, zeker die met PP.

        Ken je de verschillen tussen VS PP vanaf 1982 en 1972? Het resultaat daalt van ca. 10% naar ca. 6,1%
        BeantwoordenVerwijderen
      27. Dag Joost,

        Dank je voor het compliment. Is leuk.

        De Amerikaanse PP heeft sinds 1972 een rendeement van gemiddeld 9,79% per jaar. Een uitzonderlijke resultaat, over 37 jaar gemiddeld bijna 10% per jaar.

        Sinds 1982 heeft de Amerikaanse PP niet 9,79% maar wel nog steeds 8,76% gemiddeld per jaar. Ook een mooi resultaat over een periode van 27 jaar.

        De laatste 10 jaar, sinds 1998 heeft de Amerikaanse PP gemiddeld 6,89% per jaar opgeleverd. Het laagste resultaat van de bijna 4 deceniums dat we gehad hebben sinds 1972 maar toch een uitstekend resultaat in vergelijking met de 'goede huisvader' portefeuilles alsook de professionele speculators waarvan de meesten de laatste 10 jaar NUL rendement hebben wat wil zeggen dat de meeste beleggers hun koopkracht gehalveerd is sinds 1998.

        De pp heeft je kapitaal sinds 1998 weer bijna verdubbeld. Wat ook nodig was want sinds 1998 toen we nog Belgische frank en Nederlandse gulden hadden zijn de prijzen ook verdubbeld. De pp heeft je koopkracht dus goed bewaard zoals ook alle decenia ervoor sinds 1972.
        BeantwoordenVerwijderen
      28. Dag JDB,

        De IBOXX € SOVEREIGNS €-ZONE 25+ index resulaten vind je op Markit website, na inloggen, onder Quick data access / Benchmark indexes / euro indexes / overall / sovereigns /eurozone


        Het zou inderdaad bizar zijn dat de liquid long index meer gestegen is als de 25+, zeker omdat de 25+ gemiddeld 29 jaar looptijd heeft wat meer is als de long met slechts 22 jaar looptijd. Heb je voor beiden naar de total return gekeken? Ik heb het vlug even gedaan en total return is van beiden evenveel gestegen in 2008, 14% en 15% voor de long.

        De duration van de iBoxx long vind je ook op de Markit website. Soms geven factsheets enkel de 'modified' duration (inderdaad rond de 14 jaar) wat neerkomt op een andere berekening dat niet de echte loopduur zegt maar een stuk korter. Die moet je dus niet hebben. Probleem is dat ze niet altijd zeggen of ze modified bedoelen of niet, zo ook op de markit website waar ze spreken over 'years to maturity', wat dus de echte duration is, en 'duration in years' wat de modified is.

        De bedoeling van modified is om je een idee te geven hoeveel de bond werkelijk stijgt of daalt als rentevoeten veranderen.

        Het spijt me, over keytrade kan ik niets zinnigs zeggen. Ik ken de instelling niet. Net zoals binckbank dat ik wel al gebruikt heb maar niets over hun financiele balans weet. Misschien moeten zij hun beleggingen van hun eigen kapitaal eens publiceren op hun website? Zo weten we het direct allemaal hoe stabiel ze werkelijk zullen zijn in tijden van stormweer. Een huisje van steen of een huisje van stro?

        Vraag het hun eens op de man af en zie of ze werkelijke financiele info willen geven waaruit je kan opmaken hoe hun kapitaal belegd is. Indien ze enkel lullige vertrouwenspraatjes is de raad van tante kaat: run forrest!
        BeantwoordenVerwijderen
      29. Dag Marc,

        Ik heb vandaag je blog ontdekt en wil je graag bedanken voor je superinteressante posts.

        Tot nu toe is mijn portefeuille erg onevenwichtig samengesteld (40% fysiek goud, 40% cash (euro en yen), 10% goud- en zilvermijnaandelen en 10% long bund derivaten.

        Eigenlijk zit ik volgens de permanente portefeuille dus sterk ondergewaardeerd in aandelen en is mijn portefeuille vooral hyperinflatie/deflatieproof. Jammergenoeg zie ik zelf weinig opportuniteiten in aandelen, zeker na de veel te felle rally van de afgelopen maanden. Hierdoor kan enkel de nikkei mij eigenlijk bekoren omdat deze al zo lang in een berenmarkt zit. Lijkt een etf op de nikkei een goede optie of heb je daar bedenkingen bij?
        BeantwoordenVerwijderen
      30. Dank je voor de complimenten Anoniem! Doet me plezier.

        Knappe portefeuille van je! Ik heb nog niet veel mensen long bonds in combinatie met goud in hun portefeuille weten hebben. Dat getuigt toch dat je al met een hedging strategie bezig bent.

        Ik begrijp je redenering van de Nikkei te kopen ipv een Westerse. Die staat inderdaad relatief tot onze indexen veel interessanter gewaardeerd. Als je dus als value invester de zaak bekijkt kom je tot dergelijk besluit.

        Echter, de permanente portefeuille is niet bedacht vanuit een value investor standpunt. Het wil niet enkel die zaken hebben die ondergewaardeerd zijn. Het wil die zaken hebben die omgekeerd gecorreleerd zijn en neemt daarbij dus per definitie ook zaken in portefeuile die overgewaardeerd zijn.

        Om geen wisselkoers risico te hebben houdt de pp zich ook aan activa uit onze muntunie, met uitzondering van goud. Zo ben je zeker dat wanneer hier een welvaart periode aanbreekt jouw aandelen omhoog gaan. De Nikkei zal hoogstwaarschijnlijk ook stijgen wanneer onze beurs stijgt, maar zeker is dat niet. Bovendien zit je ook nog eens met de yen die dan misschien kan dalen waardoor je aandelen pakket toch niet stijgt zoals het hoort om genoeg positief rendement te hebben met je portefeuille in tijden van welvaart.

        De pp is niet een instrument om je koopkracht zoveel mogelijk te doen toenemen. Het is een instrument om je koopkracht met zoveel mogelijk zekerheid te behouden. De pp gebruik je voor dat geld waar je weigert mee te speculeren, omdat je het nu eenmaal niet mag verliezen. Zoals je pensioen of ziektegeld.
        BeantwoordenVerwijderen
      31. Bedankt voor je antwoord. Ik weet dat je gelijk hebt, want de nikkei is bijvoorbeeld een stuk minder gestegen sinds maart dan andere indexen, maar het probleem is dat ik teveel werk vanuit een visie. En deze visie sluit sterk aan bij deze van Mike Shedlock en Antal Fekete die een zelfversterkende deflatiespiraal zien. Vooral Fekete heeft hier een aantal sterke argumenten voor (marginal productivity of debt, riskfree bond speculation,...). Anderzijds besef ik dat ook zij zaken missen. Het is niet omdat Westerse landen op hun krediettandvlees zitten, dat dit ook geldt voor Aziatische, Zuid-Amerikaanse,... landen. Gezien de grote oneensgezindheid tussen economen en analisten omtrent inflatie (Faber, Schiff, Roland Vandamme, Buffett,...) vs deflatie (Mike Shedlock, Prechter, Fekete, ...) moet ik je permanente portefeuille misschien toch gaan overwegen. Zoals je zelf aangeeft is het de enige manier om je kapitaal te behouden.
        BeantwoordenVerwijderen
      32. Dag Anoniem,

        Het is inderdaad opmerkelijk dat echte goed analisten het oneens zijn over waar we naartoe gaan. Het deflatie kamp is sterk (Mike Shedlock, Fekete, Prechter, Hugh Hendry) maar ook het hyperinflatie kamp bestaat uit scherpe en goede voorspellers (Marc Faber, Roland Vandamme, Tom Szabo).

        Vanuit dat standpunt houdt de permanente portefeuille zeker steek. Met de permanente portefeuille wedt je op beide paarden en zal je zowel tijdens deflatie als tijdens hyperinflatie goed beschermd zijn en een degelijk rendement hebben in vergelijking met de meeste andere beleggers.

        Ideaal inderdaad voor dat geld dat veilig belegd dient te zijn en dat je niet mag verliezen. Straffer nog: een must voor dat geld dat je niet wil verliezen. Want alles op een spaarrekening of alles in vastgoed, of alles in goud kan wel degelijk een groot verlies betekenen.
        BeantwoordenVerwijderen
      33. Beste Marc,

        Mijn complimenten voor de uitvoerige en heldere uiteenzettingen.

        Ik heb een paar opmerkingen en vragen:

        1) Waarom wacht je met het kopen van goud en de staatsobligaties? Je kunt in de tussentijd toch gewoon ETFs kopen? Je bent voorstander van PP, maar hebt al maanden nog geen compleet portfolio? Dat is wat minder overtuigend.

        2) Kun je de spreadsheets met historische gegevens van de PP in euro en in dollars als download beschikbaar stellen?

        3) Is het een idee om bijvoorbeeld in Google Finance een openbaar portfolio aan te maken met vier indexen die de waarde van het PP weergeven?

        4) Ik vraag me af of goud als inflatie-hedge wel goed werkt omdat het als enige van de 4 onderdelen van het PP in Dollars is genoteerd. Hoe denk jij daar over?

        5) Ik zie regelmatig wat spelfouten. Met name d's en t's zijn slachtoffer. De inhoud van je stukken staan overeind, maar de spelfoutjes doen er wel wat afbreuk aan.

        Ik kijk uit naar je antwoord.

        Gember.
        BeantwoordenVerwijderen
      34. Dag Gember,

        Dank je. Blij te horen dat je de inhoud goed vind.

        1) Waarom wacht je met het kopen van goud en de staatsobligaties? Je kunt in de tussentijd toch gewoon ETFs kopen? Je bent voorstander van PP, maar hebt al maanden nog geen compleet portfolio? Dat is wat minder overtuigend.

        De 25% fysiek goud en de 25% cash (korte termijn staatsobligaties opgeslaan bij overheid) heb ik reeds. Het zijn de aandelen en de 30 jarige staatsobligaties die ik nog niet heb. Het is inderdaad vrij makkelijk van de pp via etf's te doen via binckbank of Keytrade. De reden waarom ik tijdelijk geen etf's heb gebruikt is dezelfde waarom ik op lange termijn geen etf's gebruik: omdat ik ze niet genoeg vertrouw. Met andere woorden, indien er een deflationaire meltdown zou gebeuren geloof ik niet dat mijn effecten van mijn etf er nog zullen zijn. Als tijdelijke oplossing geef ik dus de voorkeur aan fysieke cash dan wel een tijdelijke pp via etf's.

        De reden waarom het zo lang duurt bij me om de pp in te nemen is net omdat ik etf's wil vermijden waar mogelijk. Het is even zoeken maar het zal me lukken voor het goud, de cash en de obligaties. Enkel voor de aandelen zal ik een etf hebben maar wel zonder tussenpartij. Ik heb de effecten rechtstreeks bij het fonds (Vanguard) en kan dus mijn effecten van mijn aandelenfonds ook niet verliezen tijdens een bankfaillissement.

        De aankoop van mijn 25% aandelen en mijn 25% 30 jarige staatsobligaties is close to completion.

        2) Kun je de spreadsheets met historische gegevens van de PP in euro en in dollars als download beschikbaar stellen?

        Ik heb het upgeload. Hier kan je het rekenblad zien online:
        https://spreadsheets.google.com/ccc?key=0Asw54ezA-kU0cDdKcHVUWV9MUHBZbWtJYlpKS0lTSGc&hl=nl

        Hier vind je de data die ik gebruikt heb:
        https://spreadsheets.google.com/ccc?key=0Asw54ezA-kU0cmh3ZXpua1ZKYWw2SXFsLVJYSGFIWEE&hl=nl

        3) Is het een idee om bijvoorbeeld in Google Finance een openbaar portfolio aan te maken met vier indexen die de waarde van het PP weergeven?

        Ja, ben er niet niet vertrouwd mee maar lijkt me goed idee.

        4) Ik vraag me af of goud als inflatie-hedge wel goed werkt omdat het als enige van de 4 onderdelen van het PP in Dollars is genoteerd. Hoe denk jij daar over?

        Als de dollar crasht heeft goud daar weinig last van, integendeel. Wanneer de dollar veel waarde verliest gaat goud stevig omhoog. De jaren 70 zijn een goed voorbeeld maar ook recent sinds 2000 heeft de dollar weer 50% van zijn waarde verloren ten opzicht van andere grote munten. Goud is sinds 2000 niet mee gedaald in waarde maar is verviervoudigd in dollars uitgedrukt en verdubbeld in euro's uitgedrukt.

        Het lijkt me beter de boel om te draaien. Dollars zijn in goud uitgedrukt, euro's zijn in goud uitgedrukt. De euro is minder waarde verloren ten opzichte van goud dan de dollar. Indien de dollar wegzakt is dat de dollar zijn probleem, niet goud zijn probleem, integendeel, wat de dollar verliest aan statuut van ubermunt wordt gewonnen door goud.

        5) Ik zie regelmatig wat spelfouten. Met name d's en t's zijn slachtoffer. De inhoud van je stukken staan overeind, maar de spelfoutjes doen er wel wat afbreuk aan.

        Dank je om me erop te wijzen. Het stoort me ook mateloos in een goed artikel spellingfouten te zien. Ik lees mijn artikels vele malen over en toch zie ik ze soms niet. Indien je dt fouten kan aanwijzen (gewoon snel berichtje onder betreffend artikel) dan is dat zeer gewaardeerd.
        BeantwoordenVerwijderen

      Abonneren op: Reacties plaatsen (Atom)

      Disclaimer

      De maker van deze website, Marc De Mesel, alsook de schrijvers van de reacties, samen de 'auteurs' genoemd, zijn geen vermogensbeheerders of beleggingsadviseurs. Geen enkele financiële transactie dient te worden gemaakt op basis van wat u hier leest. Aankoop of verkoop van besproken activa houden risico’s in en het is mogelijk dat u het geïnvesteerde kapitaal verliest. De auteurs behouden zich het recht voor om voor zichzelf te kopen en te verkopen in de zaken hierboven besproken.

      De auteurs geven geen garantie dat de informatie en bronnen die ze bespreken betrouwbaar of juist zijn en aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid voor directe of indirecte schade ontstaan door het gebruik van de website en/of de inhoud van de informatie op de website, voor fouten of storingen in de elektronische informatie of het niet tijdig updaten. Links die naar andere websites worden gelegd zijn enkel informatief.

      Indien enige bepaling onafdwingbaar zou zijn, of strijdig met een bepaling van dwingend recht, zal deze onafdwingbaarheid of ongeldigheid de geldigheid en afdwingbaarheid van andere bepalingen niet beïnvloeden.
      Related Posts with Thumbnails