30 jarige Staatsobligaties Kopen - Waarom & Hoe

Vele goeroes voorspellen dat 30 jarige staatsobligaties de slechtste belegging ooit zullen zijn. Echter, indien je je koopkracht wil beschermen tegen een deflatoire depressie dan heb je ze broodnodig in je portefeuille. Hier hoe je ze kan kopen.

Een 30 jarige staatsobligatie is een lening voor 30 jaar aan de staat tegen een vaste intrestvoet. Als je die vandaag koopt krijg je ongeveer 4,25% 30 jaar lang. Het argument waarom dit een slechte investering is is dat overheden door de crisis veel geld tekort hebben en ze een overaanbod aan staatsobligaties op de markt zullen brengen (teveel staten dat geld willen lenen). Omdat er te weinig kopers hiervoor zouden zijn gaan de overheden hogere intresten moeten gaan betalen om nog genoeg kopers aan te kunnen trekken. Hierdoor zouden in de toekomst 30 jarige staatsobligaties niet 4% maar misschien 7% of 15% interest gaan opleveren. Dit wil zeggen dat indien je een staatsobligatie vandaag koopt die slechts 4% geeft deze veel minder waard zal worden omdat niemand hem later nog wil hebben, tenzij serieus onder de marktwaarde omdat ze maar 4% oplevert in plaats van bv 7% voor een nieuwe.

Een ander argument waarom 30 jarige staatsobligaties een slechte belegging zouden zijn is dat centrale banken vandaag heel veel extra euro's aan het bijdrukken zijn. Indien er meer euro's op de markt komen voor eenzelfde aantal goederen en diensten gaan de prijzen van die goederen en diensten serieus omhoog wat inflatie betekent. De goeroes stellen dat de inflatie veel meer zal zijn de komende 30 jaar dan 4%. Bijvoorbeeld 7% wat wil zeggen dat je geld elk jaar 7% minder waard wordt en je maar 4% interest krijgt en je dus elk jaar 3% koopkracht verliest door die obligatie.

Ik moet toegeven, hun argumenten zijn sterk. Het is een feit dat de overheden veel tekorten hebben en dus veel nieuwe staatsobligaties uitschrijven. Het is ook waar dat centrale banken veel geld aan het bijdrukken zijn. En inderdaad, wanneer je kijkt naar de grafiek van de intrestvoeten van 30 jarige staatsobligaties zie je dat de intrestvoeten gedaald zijn van 15% in 1982 naar 2,5% vorig jaar :

Intrestvoeten 30 Jarige Amerikaanse Staatsobligaties 1977-2009

Dit heeft natuurlijk een groot effect gehad op de waarde van de 30 jarige staatsobligatie die nu 25 jaar aan een stuk serieus gestegen is:

Prijs 30 Jarige Amerikaanse Staatsobligaties 1978-2009

Je ziet dat de waarde van een 30 jarige staatsobligatie in 1982 ongeveer 60 was en eind 2008 piekt op 140. Met intresten erbij heb je een gemiddeld rendement van 10,4% per jaar sinds 1982, dat is 26 jaar 10,4% per jaar. Een ongelooflijk resultaat dat moeilijk herhaald kan worden de komende 20 jaar.

Maar het probleem is, de personen die vandaag beweren dat staatsobligaties een slechte investering zijn beweerden dit ook in 2007. Hun argumenten hielden nog meer steek in 2007 toen de inflatie inderdaad hoog was, de prijzen in de winkel maar ook van huizen, aandelen, olie, grondstoffen en goud zienderogen stegen, en dit al 5 jaar aan een stuk. Ook toen claimden vele goeroes dat 30 jarige staatsobligaties aan 4% enkel geschikt waren voor randdebielen of naïevelingen. Wat je moest kopen volgens hen waren grondstoffen, edelmetaalbedrijven, Chinese aandelen en nog meer van al dat leuks want de prijzen zouden nog veel hoger gaan. In 2008 echter stortte de hele markt in, was je 50% van je kapitaal verloren terwijl die 'slechtste belegging ooit', namelijk 30 jarige overheidsobligaties, de - beste - belegging bleek te zijn met een rendement van +20% in Europa en +30% in Amerika voor 2008.

Vanaf 2009 hebben de inflationisten tot vandaag groot gelijk gekregen. 30 jarige staatsobligaties zijn de helft van de winst van vorig jaar al verloren: -10% wat een grote klap is. Dit omdat de intrestvoeten terug omhoog zijn van 2,5% vorig jaar naar 4% nu. Ze wrijven zich dan ook in de handen en roepen: "Zie je wel! De staatsobligaties crashen en de rentevoeten stijgen, dit zal alleen maar erger worden." Indien we inderdaad terug inflatie krijgen zoals in de jaren 70 en rentevoeten terug stijgen tot 13% voor 30 jarige staatsobligaties dan zal de waarde van die obligatie inderdaad halveren, nog slechts 50% van de waarde hebben + een hoge inflatie. Je koopkracht zal gedaald zijn met een 70% in dat geval.

Ik denk hierover het volgende: misschien. Misschien krijgen ze gelijk, misschien ook niet. Een scenario waarin de crisis hevig verderzet in deflatie stijl, vastgoed blijft dalen, de aandelen terug naar beneden donderen, grootbanken verliezen blijven maken, de intrestvoeten terug naar beneden zakken, en deze keer niet naar 2.5% maar naar bijvoorbeeld een 0.5% is spijtig genoeg - ook - mogelijk.

Hier wat er in Japan gebeurd is met de rentevoeten, dit ook in een klimaat waar de overheid gigantische hoeveelheden aan nieuwe staatsobligaties heeft uitgeschreven en nu samen met België in de topranking staat van grootste schuld per inwoner:

Intrestvoeten 10 Jarige staatsobligatie Japan 1994-2008

In de jaren 60 en 70 stonden de intrestvoeten in Japan ook rond de 12%. Net zoals bij ons vandaag stonden ze op nog maar op 4% in 1994. Sindsdien hebben ze niet alleen enorm veel staatsobligaties uitgeschreven maar ook geld bijgedrukt als goden. Toch zijn de rentevoeten blijven zakken, alsook de prijzen van aandelen en vastgoed zijn blijven dalen. Vandaag 15 jaar later staan de rentevoeten nog steeds op 1,5% en staatsobligaties zijn dus nog verder gestegen in waarde van 115 in 1994 naar 130 vandaag:

Prijs 10 Jarige staatsobligatie Japan 1994-2006

Indien we dergelijk scenario hier krijgen, een deflatoire depressie dus, kunnen 30 jarige staatsobligaties terug 50% stijgen in waarde, aandelen verder zakken met nog eens 50%, vastgoed nu ook in België en Nederland zakken met 30% gemiddeld, goud het iets moeilijker krijgen omwillen van een groot tekort aan euro's en dollars, en grondstoffen terug de dieperik in, misschien tot aan de levels van 1999 waar olie op 20 dollar stond. Dit is trouwens een scenario waar sommige andere goeroes zoals Hugh Hendry en Robert Prechter op anticiperen.

Wat gebeurt er in dat scenario indien ik op aanraden van die helderziende goeroes geen 30 jarige staatsobligaties heb? Zal ik mijn koopkracht nog hebben indien ik enkel goud en wat aandelen heb?

Nee, ik heb genoeg gezien hoe goeroes, zelfs de beste, er soms wel degelijk faliekant kunnen naast zitten. Natuurlijk wanneer ik de 4 verschillende activa van de permanente portfolio koop: aandelen, goud, 30 jarige staatsobligaties en cash, zit er per definitie altijd een activa tussen die op zijn top zit qua waardering maar zit er ook altijd een activa tussen die serieus ondergewaardeerd is.

Sommigen zeggen dat staatsobligaties en cash hooggewaardeerd zijn, aandelen correct gewaardeerd en goud ondergewaardeerd. Van die discussie ben ik alvast vanaf. Ik heb ze alle 4 en het zijn communicerende vaten. Zakken de staatsobligaties zoals voorspelt dan stijgen mijn aandelen of mijn goud waardoor ik mijn koopkracht bewaar. Als de profeten hun voorspellingen echter verkeerd uitpakken, de rentevoeten blijven dalen de komende 10 jaar, aandelen hevig zakken en goud niets doet dan heb ik mijn koopkracht behouden dankzij de goede prestaties van mijn 30 jarige staatsobligaties.

Rijk ga ik niet worden van dergelijke gespreide portefeuille, dat is waar. Maar wie wordt er wel rijk van zijn beleggingen? Sommigen gokken juist en voelen zich rijk om daarna met teveel overmoed fout te gokken en zich arm te voelen. Er zijn zeker goede beleggers die over een langere periode knap speculatie werk verricht hebben en hun koopkracht serieus hebben doen toenemen waaronder bijvoorbeeld Roland Vandamme die de laatste 10 jaar de dotcom crash en de krediet crisis goed heeft weerstaan en zijn koopkracht in 10 jaar verdriedubbeld heeft.

Maar welke garantie heb ik dat wanneer ik Roland Vandamme of een andere begin te volgen het nog steeds goed zal uitpakken? Met wat pech komen er juist wat meer donkere dagen voor de goeroe en is het verlies voor mij terwijl ik de winst niet gehad heb. Ben ik bereid dat risico te nemen met mijn spaarpot? Het geld dat ik nog nodig kan hebben voor belangrijke zaken als pensioen, een huis of langdurige ziekte?

Neen. Dus koop ik die 30 jarige staatsobligaties, als onderdeel van een degelijk gespreide invers gecorreleerde portefeuille. Omdat ik weet dat iets dat hooggewaardeerd is nog meer overgewaardeerd kan worden en iets dat ondergewaardeerd is nog veel lager kan gaan. Omdat ik weet dat markten niet rationeel zijn maar irrationeel. Omdat ik weet dat niemand met zekerheid de toekomst kan voorspellen maar ik wel met zoveel mogelijk zekerheid mijn koopkracht wil behouden, welk economisch scenario er morgen ook waarheid wordt.

Dus, back to business. Hoe koop je die 30 jarige staatsobligaties? Je wil die van Duitsland hebben, de wereldbefaamde BUND omdat:

1. Duitsland de laatste 50 jaar de financieel meest verantwoordelijke regering en bevolking is van de Eurozone en zij de minste kans hebben van failliet te gaan als overheid.
2. Je die obligaties kan opslaan bij de overheid zelf en dus niet in bewaring moet hebben bij 1 van die instabiele grootbanken van bij ons wat bewaarkosten en coupon commissies bespaart en vooral een goede nachtrust geeft.

Je kan geen nieuwe uitgegeven 30 jarige staatsobligatie kopen via Finanzagentur. Finanzagentur schrijft alle Duitse staatsobligaties wel uit maar enkel banken en instituten kunnen bieden voor de nieuwe 30 jarige. Je dient ze dus te kopen via je bank of wisselagent. Deze zal ze kopen op de secundaire markt, de beurs dus. Je kan een lijst vinden op de website van Finanzagentur genoemd 'Laufzeiten und tägliche Rendite börsennotierter Emissionen' waar je al de obligaties kan terugvinden dat je kan kopen op de beurs. Je dient altijd te letten op de coupondatum.

Bijvoorbeeld de coupon van de langst lopende Duitse obligatie, dat is de laatst uitgegeven 30 jarige staatsobligatie, helemaal onderaan de lijst, uitgegeven op 04.07.2008 en lopende tot 04.07.2040 geeft elk jaar op 4 juli een coupon. De intrest is vastgelegd op 4,75% per jaar. Dus als je voor 10.000 euro zou kopen dan krijg je elke 4 juli 475 euro. Maar stel dat je vandaag die obligatie van een ander koopt, we zijn nu een kleine maand voor de coupondatum, dan zal je die persoon ook de intresten van de voorbije 11 maanden moeten betalen. Want jij krijgt volgende maand de coupon van het hele voorbije jaar. Dus zal je die persoon ongeveer 440 euro moeten betalen bovenop de prijs van de obligatie.

Probleem is, wanneer jij de coupon zal ontvangen dien je wel 15% roerende voorheffing belasting te betalen op die coupon, wat ongeveer 65 euro zal zijn. Dus hou je over ongeveer 410 euro van de intresten, maar je dient wel 440 euro te betalen vandaag aan die persoon waarvan je de obligatie koopt. Dat is dus geen goede deal. Beter wachten tot de coupon is uitbetaald en de obligatie dus pas kopen na 4 juli. Immers de wet is zo dat de roerende voorheffing betaalt dient te worden door de ontvanger van de coupon, niet door de persoon die de obligatie doorverkoopt voor de coupondag.

Wat betreft de prijs van de obligatie. Deze schommelt afhankelijk van de marktprijs. De koers is nu 107,4. Dat wil dus zeggen dat je niet 10.000 euro zal betalen maar wel 10.740 euro, want dat is de koers van die obligatie. Hij noteert dus 7,4% boven 'pari '. Je ziet ook de 'Kurs plus Stückzinseffekt' staan, de laatste kolom, dat is de prijs plus de intrest die je moet betalen aan die persoon, de totaalprijs dus, dat is 111,864. Je dient dus te betalen indien je vandaag koopt 11.186 euro. Die persoon heeft ze dus vorig jaar aan 10.000 euro gekocht en kan ze nu verkopen voor 11.186 euro, een winst van 11,8%. Dit heeft natuurlijk alles te maken met de rente dat die obligatie geeft. In 2008 heeft de overheid 4,75% moeten betalen om die obligatie verkocht te krijgen.

Maar bijvoorbeeld de obligatie uitgeschreven in 2005 en lopende tot 2037 heeft een coupon van slechts 4%. Hierdoor is de waarde van die obligatie ook lager. Je betaalt 95,9 dus 4,1% onder pari. Die persoon heeft dus in 2006 4% gekregen, in 2007 en 2008 ook, dus dat is 12%, maar hij moet ze nu wel verkopen voor 4% minder dan hij ze gekocht heeft, dus het totaal rendement was geen 12% maar 8% over een 4 jaar, hij heeft dus niet 11% op een jaar zoals de gelukkige koper van vorig jaar maar slechts gemiddeld 3% per jaar, intresten inbegrepen.

Wanneer je een obligatie koopt dien je ook in rekenschap te nemen de aankoop commissie die je bank of wisselagent rekent. Hier in België vragen grootbanken meestal 0,5% commissie. Vele wisselagenten vragen 1% aankoop commissie maar dat kan je wel naar beneden onderhandelen als je hen uitlegt dat je elk jaar opnieuw transacties via hen wil doen in plaats van via je bank.

Wisselagenten en beursvennootschappen vragen meestal geen bewaarloon terwijl banken 0.2% bewaarloon per jaar vragen. Dat is natuurlijk vrij absurd. Je mag je obligatie niet meer in ontvangst nemen tegenwoordig, dat is verboden, maar je dient wel bewaarloon te betalen.

Gelukkig staat de wereld niet stil en kan je dus je obligatie overzetten, net zoals een effect overplaatsen naar Binckbank, maar deze keer vanaf je eigen bank of wisselagent plaats je hem over naar Finanzagentur. Eerst dien je een rekening te openen bij Finanzagentur. Hoe je dit doet vind je terug in mijn vorig artikel 'De veiligste Spaarrekening'. Je bank of wisselagent zal een transferkost rekenen om de effecten over te plaatsen. Dit ligt ergens tussen de 25 en de 40 euro. Bij Finanzagentur betaal je geen bewaarloon, dat is gratis. Ook de coupon uitbetaling is gratis, een bank of wisselagent rekent meestal 2% van de coupon.

De verkoop. De permanente portfolio dat ik inneem wordt elk jaar gebalanceerd. Indien de 30 jarige staatsobligaties gestegen zouden zijn in waarde en aandelen bijvoorbeeld gedaald, dan verkoop ik wat staatsobligaties tot ze terug 25% van de portefeuille vertegenwoordigen. Met de winst koop ik aandelen bij tot die ook terug 25% van de portefeuille vertegenwoordigen.

Ook is het zo dat de staatsobligatie nu ongeveer 30 jaar lang loopt, maar zodra ze nog maar 20 jaar loopt, binnen 10 jaar dus, zal ik ze ook moeten verkopen en vervangen met een nieuwe 30 jaar lopende. Dit omdat het hefboom effect op een obligatie dat nog maar 20 jaar loopt kleiner is dan een obligatie dat nog maar 30 jaar loopt. Immers, hoe langer de obligatie loopt hoe meer deze in prijs zal stijgen of dalen afhankelijk van wat de intrestvoeten doen. Omdat de staatsobligaties dienen om de verliezen in aandelen of goud goed te maken in een deflatoire depressie moet ze wel genoeg stijgen wanneer het dan ook zou gebeuren. Bijvoorbeeld omdat vorig jaar de rentevoeten gedaald zijn is de 10 jarige staatsobligatie gestegen met 10% maar de dertigjarige is gestegen met 20% omdat je 20 jaar langer die zekere vaste hoge intrestvoet krijgt in vergelijking met de 10 jaar durende.

Omgekeerd ook, als de rentevoeten zoals de goeroes voorspellen terug stijgen dan zal de 30 jarige meer dalen in waarde als de 10 jarige. In tijden van stijgende rentevoeten en stijgende inflatie zal dus de 30 jarige een desastreuze belegging zijn. Maar dat weten we. In dergelijke periode zal goud het heel goed doen waar we ook 25% van hebben en de verliezen van de staatsobligatie meer dan goed maken. Echter, indien zoals vorig jaar de rentevoeten terug fors dalen door een nieuwe shock en goud niet perse blinkt heb je de 30 jarige nodig om genoeg winst te geven om de verliezen op de aandelen te kunnen dekken. Daarom dat wanneer de staatsobligatie 20 jaar wordt zij vervangen moeten worden met een nieuwe 30 jaar lopende om een groot genoeg hefboom effect te hebben.

Finanzagentur kan je niet helpen met de aankoop van de 'Bundesanleihen', de Duitse naam voor 10 en 30 jarige staatsobligaties, maar ze kunnen je wel helpen voor de verkoop ervan. Zij besteden dit uit aan de Bundesbank die 0,4% verkoopcommissie rekent wat ok is. Vervolgens schrijf je de euro's over via een gratis Europese IBAN overschrijving naar je bank en koop je een nieuwe staatsobligatie die je weer transfereert naar Finanzagentur voor goedkope en veilige opslag.

Toevoeging 27 september 2009:

Omdat je in België minstens 0,5% aankoop commissie moet betalen voor Duitse staatsobligaties (je kan ze enkel kopen via grootbanken en wiselagenten en niet via goedkope online brokers zoals Binckbank of Keytrade), wat wel oploopt als het een groter bedrag is. Beursvennootschap Bocklandt in Sint Niklaas was zeer behulpzaam maar niet kon spijtig genoeg niet uitvinden hoe ze de Duitse staatsobligaties konden overplaatsen naar Finanzagentur Duitsland voor veilige bewaring. Daarom heb ik een rekening geopend in Duitsland bij Maxblue.de (online discount broker zoals Binckbank/keytrade maar dan van Deutsche Bank Duitsland).

Het mooie is dat Maxblue.de maximum 40 euro rekent per transactie, maakt niet uit hoe groot je bedrag van aankoop. Als je bijvoorbeeld voor 100.000 euro koopt betaal je dan 40 euro ipv 500 euro als aankoopcommissie. Ook is maxblue zeer vertrouwd met het overplaatsen van effecten naar Finanzagentur Duitsland en dien je gewoon een blad in te vullen en op te sturen om de overplaatsing te realiseren. Wel is het me niet gelukt de rekening te openen per post vanaf België omdat ze geen bevestiging van identiteit aanvaarden van noch Deutsche Bank Belgie, noch je gemeente, noch het consulaat van Duitsland in Belgie. Ik ben dus verplicht geweest naar Duitsland te gaan bij Deutsche Bank Duitsland kantoor om de rekening te kunnen openen.

Hoe rekening openen bij Maxblue

Op www.maxblue.de vul je 'formulare' in de zoekbox. Dan print je het document 'Eröffnung maxblue Depot' af, invullen en je melden bij een kantoor van Deutsche bank in Duitsland naar willekeur. Vervolgens bevestigen zij je identiteit en sturen ze je papieren door naar hun afdeling maxblue, dat wel van Deutsche bank is maar geen kantoren heeft. Bij het invullen van de papieren:

• Kruis je aan 'Eröffnung maxblue Depot'
• Pagina 1 invullen
• Pagina 2
• Onder Steuerlich relevante Angaben, aanvinken: Bankverbindung im Privatvermögen, en STEUERAUSLANDER invullen naast Umsatzsteuer-ID, zo betaal je niet de serieus hoge belastingen die enkel gelden voor Duitse inwoners, je dient dan gewoon op je jaarlijkse Belgische belastingsaangifte in te vullen hoeveel rente je ontvangen hebt om alsnog roerende voorheffing te betalen. Voor Nederland ben ik niet vertrouwd met de belastingsaangifte proces maar je vult ook STEUERAUSLANDER in zodat al geen belasting betaalt in Duitsland.
• Onder 'Geldwäschegesetz' niet vergeten aan te vinken 'Ich handele für eigene Rechnung' anders krijg je de documenten terug gestuurd om het alsnog aan te vinken.
• Onder Referenzkonto je belgische bankrekening van waar de gelden zullen komen en terug naartoe moeten. Onder bankleitzahl schrijf je IBAN en het nummer erbij, onder Bank/Kreditinstitut schrijf je BIC en je bic nummer.
• Ook onder Details zum maxblue Depot, Abweichend beantragter Verfügungsrahmen zet je het getal dat je min per dag wenst te kunnen doen aan transacties, standaard is het slechts 1000 euro wat ik bizar vind.
• De rest en volgende pagina's zijn niet in te vullen.
• Pagina 4 dien je op 3 plaatsen te tekenen.
• Pagina 5 dien je minstens ervaring 3 aan te vinken anders kan je de staatsobligaties zelfs niet kopen. Ik heb Risikoklasse 5 aangevinkt zodat ik alle effecten kan kopen met mijn maxblue account,
• Pagina 6 is een dubbel als je met 2 personen een rekening zou openen.

Zo klaar is kees, nu naar Duitsland je melden bij een kantoor van Duitsche Bank. Ik heb Deutsche Bank Investment & FinanzCenterAachen, Friedrich-Wilhelm-Platz 15, 52062 Aachen bezocht omdat dicht bij België is.

Hoe obligaties overplaatsen van Maxblue naar Finanzagentur voor veilige opslag?

Nadat je Maxblue rekening is geopend en je de obligaties hebt gekocht kan je ze overplaatsen naar finanzagentur voor veilige en kostenloze bewaring. Dit doe je door het document van Maxblue in te vullen getiteld 'Wertpapierüberträge'. Je dit formulier niet langer vinden op de maxblue website (gezien ze dit willen vermijden) maar je kan het formulier wel toegestuurd krijgen per post indien je hen opbelt en het vraagt.

Dit is wat ik ingevuld heb:

1. Angaben Kreditinstitut: Al je gegevens van je rekening bij Finanzagentur. Iban en Bic van Finanzagentur moet je hier niet invullen gezien het over een binnenlandse (van duitse naar duitse instelling) overdracht gaat. (Bankleitzahl, BLZ, van Finanzagentur is 50400000)
2. Angaben Empfänger: 'Übertrag ohne Gläubigerwechsel' heb ik aangekruist omdat de effecten niet geschonken worden maar van en naar dezelfde persoon gaan en er dus geen belastingen verschuldigd zijn. Name des Depotinhabers bei der empfangenden Bank: Hier jouw gegevens bij Finanzagentur.
3. Angaben Wertpapiere: Alles dat op je account staat laten overplaatsen of enkel een paar stukken. Ik heb een 'Nachfolgend genannte(s) Wertpapier(e)' aangevinkt en de isin code gegeven, het aantal stuks dat ik wil overdragen, en de beschrijving, Duitse naam van het effect zoals weergegeven in je maxblue account.
4. Übertrag der 'Verlusttöpfe': Dit is het overdragen van 'verliesposten'. Enkel van belang voor mensen die belastingen betalen op meerwaardes, zoals de Nederlanders. Als Belg heb je dat niet nodig en dus kruis je niets aan. Je betaalt toch geen belastingen op meerwaardes en dus kan je geen minwaardes, verliesposten, aftrekken. Als Nederlander weet ik niet echt wat ik zou aankruisen gezien ik niet vertrouwd ben met Nederlands belastingsysteem. 

Tekenen en versturen per post (niet per fax) naar: Deutsche Bank Privat- und Geschäftskunden AG maxblue Kundenservice 04024 Leipzig, Deutschland Bij mij waren de effecten na een paar weken inderdaad succesvol overgeplaatst naar Finanzagentur. Succes!