Permanente Portefeuille +13% voor 2009

Trek de fles maar open want het was een goed jaar voor de permanente portefeuille. Obligaties daalden wel met -2% in 2009 en ook cash had een historisch lage rente van 0,7% maar goud steeg een knappe +25,7% en aandelen hadden in 2009 het beste rendement met +27,3%.

Gezondheid!

Hier de rendementen voor 2009 tot en met december:

Figuur 1: Rendementen 2009 Europese Permanente Portefeuille

In december zijn aandelen nog een stevige 5,7% hoger gegaan terwijl goud met +1,5% het wat rustiger deed. Hierdoor zijn aandelen met 27,3% dus meer gestegen in 2009 als goud met 25,7%.

Waar vorig jaar lange termijn staatsobligaties het beste rendement hadden met +18% (figuur 3) hadden ze dit jaar het slechtste rendement met -1,8% verlies. Weet dat dit interesten inbegrepen is. Gezien lange termijn staatsobligaties ongeveer 4% interest opleverden dit jaar ben je die dus volledig kwijt + nog iets meer.

Ook in 2009 werkte de permanente portefeuille zoals verwacht: wanneer iets veel daalde was er altijd een andere activa om die schade te herstellen. In januari en februari van 2009 zie je dat aandelen het heel slecht doen maar goud een goede tegenwicht biedt waardoor de verliezen beperkt blijven. Van maart tot juli deed goud het slecht maar nu zijn aandelen de drijvende kracht voor je rendementen. Vanaf juli doen zowel goud als aandelen het goed en begint de winst pas echt. Tot juli heeft de permanente portefeuille slechts een 2% rendement maar de 2e jaarhelft van 2009 komt daar nog eens 11% bij.

13% is een goed resultaat dat je koopkracht meer dan in stand houdt. Zij die willen kunnen balanceren maar indien je transactiekosten wil beperken kan je gerust wachten. Op de eerste tabel kan je zien dat aandelen en goud elk 28% van de portefeuille vertegenwoordigen dus je zou elk 3% kunnen verkopen en er obligaties en cash mee kunnen kopen die nu elk maar 22% vertegenwoordigen. Zo heb je weer van elk 25%. Maar je kan ook wachten tot het verschil groter wordt. Van 28% kan je wachten tot 35% alvorens te balanceren.

De permanente portefeuille in Amerika had geen -1,8% verlies zoals bij ons op de obligaties maar een enorme -21,8% verlies op de obligaties (Figuur 2). Goud en aandelen stegen ongeveer evenveel als bij ons (25%) waardoor het rendement van de permanente portefeuille er slechts 7,8% is dit jaar en geen 13% zoals bij ons.  Vorig jaar in 2008 hadden ze dan weer ook +0,9% en geen -2,7% zoals bij ons dankzij een veel grotere waardetoename van de obligaties met +33,4% versus +18% bij ons voor de obligaties. Hun interestvoeten zijn volatieler als de onze waardoor de waardes van de obligaties ook sterker schommelen.

Figuur 2: 2000-2009 Amerikaanse Permanente Portefeuille

We zijn ook een decennium afgesloten, hier de decennium resultaten van de Europese permanente portefeuille alsook bedrijfsobligaties, vastgoed en een typische 'neutrale' portefeuille met 50% aandelen en 50% bedrijfsobligaties (50/50):

Figuur 3: 2000-2009 Europese Permanente Portefeuille

Na 10 jaar investeren heb je met aandelen -18% minder euro's. Gezien alles gemiddeld zo een 50% duurder is geworden sinds 2000 (Belgische frank, gulden prijzen versus euro prijzen vandaag) ben je dus de helft van je koopkracht verloren met aandelen. Ook cash met slechts een groei van 35% van je kapitaal in 10 jaar waardoor je minder kan kopen als 10 jaar terug. Lange termijn staatsobligaties hadden wel een goed rendement van 7,1% per jaar, waardoor kapitaal verdubbeld is en koopkracht met 25% is toegenomen. Goud slaagde erin gemiddeld 10,6% rendement te hebben de laatste 10 jaar waardoor je kapitaal bijna 3 keer meer is en je dubbel zoveel kan kopen als 10 jaar terug.

De permanente portefeuille heeft met zijn 5,5% per jaar sinds 2000 voldaan aan zijn opdracht: behoud van je koopkracht. Noteer dat dit brutorendementen zijn zonder rekening te houden met belastingen en het jaarlijks balanceren. Als je die kosten inrekent trek je ongeveer 1,2% af en zit je met netto dus 4,3% per jaar. Dat is een stijging van niet 70% zoals de tabel weergeeft maar 50% na kosten betaald te hebben. Dankzij die 50% stijging kan je ongeveer evenveel kopen als 10 jaar terug.

Vastgoed is een enorme 171% gestegen sinds 2000. Noteer dat ik bij de waardestijging zoals gepubliceerd door stadim.be ook 1,5% netto huur inkomsten heb bijgerekend per jaar. Het hoge rendement komt niet dankzij die 1,5% per jaar huur rendement maar wel van de waardestijging van gemiddeld 9% per jaar sinds 2000. 171% is een toprendement dat evenhoog ligt als goud de laatste 10 jaar met 174%. Voor de komende 10 jaar verwacht ik hier heel andere resultaten! In het artikel Vastgoed vs Goud maak ik de case dat goud nog serieus zal stijgen ten opzichte van vastgoed.

Bedrijfsobligaties hebben het ook goed gedaan de laatste 10 jaar. Merk op dat de crisis van 2008 de verliezen bij bedrijfsobligaties eigenlijk beperkt bleven en er zelf een winst werd geboekt van 2% in 2008. Bedrijfsobligaties hebben de laatste 10 jaar met 70% brutorendement een zelfde resultaat als de permanente portefeuille.

Echter de typische conservatieve neutrale portefeuille met 50% aandelen en 50% bedrijfsobligaties heeft het de laatste 10 jaar slecht gedaan met een rendement van slechts 1,7% per jaar, of een groei van slechts 17% van je kapitaal. Je bent 20% koopkracht verloren..

Indien de komende 10 jaar een Japanse deflatie wordt zoals de jaren 90, of een jaren 70 inflatie periode, zal je met een 50/50 portefeuille weer gezien zijn en minder rendement hebben als de permanente portefeuille. Enkel indien we in een periode van welvaart krijgen de komende 10 jaar waar aandelen en bedrijfsobligaties het goed doen zal je met een 50/50 aandelen/bedrijfsobligaties, maar ook de 75/25 en 25/75 varianten het beter doen als de permanente portefeuille. Dat is 1 kans op 4.

Mijn moto voor 2010 en het komende decennia is dus, voor het geld dat je echt niet mag verliezen, heb je permanente portefeuille, don't worry, be happy!

Voor het geld dat je je kan permitteren te verliezen kan je goede investeringen proberen. Sommige goeroes zijn er subliem in en hebben veel betere rendementen dan de permanente portefeuille ooit kan halen. Roland Vandamme zijn rendement voor 2009 was weer schitterend met +37,61% nadat hij in 2008 slechts -7% verloren was. Zijn totaalrendement is nu 494% sinds 10 jaar en 3 maanden terug (29 september 1999). Je kan zijn portefeuille gewoon kopiëren indien je je abonneert op zijn nieuwsbrief. Voor zij die nog geen goud hebben een aanrader! Hij krijgt je wel in het goud!

Ook het Gold Discovery Fund van Willem Middelkoop waar je vanaf 50.000 euro kan in investeren heeft het uitmuntend gedaan met +60% rendement in 2009. In 2008 zijn ze pas begonnen, toen hadden ze een verlies rond de -25% maar ze waren slechts midden van het jaar begonnen. Het is een duur fonds met 2% beheerskosten en 20% van de winst maar +87% voor 2009 is toch een resultaat om u tegen te zeggen waardoor ze hun geld tot nu toe waard zijn.

Ik kan ook het boek aanraden van Willem Middelkoop, Overleef de kredietcrisis. Het boek is knap samengesteld. Een 20 tal interessante vragen die kort en degelijk beantwoord worden.

Marc De Mesel
Hoe Je Koopkracht Behouden:
http://www.marcdemesel.be

Lees verder

Build it and they will come NOT!

Het grootste winkelcentrum ter wereld bouwen maar er komt geen kat. Of, nog beter, een hele stad bouwen voor 1 miljoen mensen met verkeerspolitie en al maar zonder een inwoner? China, de motor van de (wereldeconomie) planeconomie, doet het zonder blozen.

Foto van verkeersagent in splinternieuwe spookstad 'Ordos'.

Te gek voor woorden, dus hier de video. Een hele stad gebouwd maar geen inwoners (vanaf 1:15 begint beste):

"Prices are too high, maybe later" zegt de consument en daarmee basta! Een even gek filmpje vind je hier over het grootste winkelcentrum ter wereld, ook in China in de buurt van de zuidelijke provincie Guangzhou, dat niet een beetje maar ook volledig geflopt is (klik op 'watch now' op de foto in midden).

Ook mijn investeringsheld Hugh Hendry is eens gaan kijken hoe het in het land dat 'groeit aan 8% per jaar' er werkelijk aan toe gaat maar kon de huurders van de prachtige nieuwe torens in het centrum van Shanghai ook niet echt vinden:

De Chinezen hebben het bont gemaakt maar in het Westen kunnen we er ook wat van. Zelfs in mijn eigen gemeente Beveren, bij Antwerpen, hebben ze een nieuw winkelcentrum onlangs geopend met maar liefst 100 nieuwe winkels. Hierdoor is het aantal winkels in onze gemeente in een klap verdubbeld van 100 naar 200.

Ze hadden gehoopt dat de mensen nu van heinde en verre zouden komen. Maar ook hier bleven ze weg. Met als gevolg, minder kopers door de crisis en nog eens dubbel zoveel winkels als vroeger. Als je er overdag wandelt zijn die winkels behoorlijk leeg.

Een investering moet net zoals een speculatie niet alleen een goed idee zijn om te slagen. Je moet ook een perfecte executie en vooral een goede timing hebben. Het is dat laatste waar zo goed als alle projecten, ondernemers en investeerders het fout in hadden. Een verkeerde timing. Ze dachten dat het goed ging met de economie maar het was fake. Gebouwd op een steeds uitbreiden van de schuldenberg die nu plots niet meer uitbreidt maar zelfs begint te krimpen.

Malinvesteringen zijn het. Onze wereld is overspoeld met malinvesteringen. De crisis is niet de oorzaak. De steeds uitbreidende schuldenberg was de oorzaak van het boven onze stand leven. Zoals Hugh Hendry pertinent vraagt:

"Who is going to pay that enormous pile of debt where that building is resting on?"

Het antwoord is: soms de overheid (en dus wij) die 'garant' staat en de schulden die niet meer worden afbetaald zelf gaat afbetalen, soms de spaarders en de aandeelhouders van een failliete bank die hun geld verliezen, maar in vele gevallen zal de schuld gewoon niet terug betaald worden en zullen vele bedrijfsobligaties, vele overheidsobligaties, vele aandelen en zelfs spaargelden waardeloos worden.

En dat gaat vooruit! In Amerika zijn er dit jaar 2009 nu 150 banken failliet gegaan, alsook nog veel meer bedrijven. Ook vele overheden beginnen nu de eerste tekenen van faillissement te tonen (schulden die lagere ratings krijgen en minder waard worden). En ook hier zal het nog hard worden.

Zeker, het grootste winkelcentrum ter wereld bij Guangzhou, de splinternieuwe spookstad in Ordos, de prachtige torens van Shanghai, maar ook de hoogste toren van de wereld in Dubai, de luxueuze nieuwe aangelegde wooneilanden, het winkelcentrum in mijn gemeente en die vele vele vastgoed, boeren, industrie en commerciële projecten zullen waarschijnlijk ooit wel van pas komen. Maar het is niet vandaag tegen de huidige prijzen. Het is niet morgen tegen iets lagere prijzen. Het is overmorgen tegen aanzienlijk lagere prijzen. En om hierin te slagen moet dus eerst een schuldenherschikking komen. Het kunnen terugbetalen van een veel lagere schuld. En dat gebeurt in de praktijk voornamelijk via faillissementen van die projecten of de ondernemingen, personen die de schuld moeten afbetalen.

Velen hopen nog dat ze die schuld wel zullen kunnen terugbetalen. Zoals Dubai dat beslist heeft een paar schijven interest gewoon niet meer te betalen maar nog steeds gelooft dat ze dat morgen wel terug gaan kunnen doen. Waarom morgen wel als het vandaag al niet meer kan? Omdat ze geloven dat de economie wel zal herstellen. Omdat ze denken dat ze uiteindelijk het meeste toch nog aan degelijke prijzen, later, zullen kunnen verkopen.

Net zoals de aandeelhouder dat zijn kapitaal heeft zien wegsmelten voor de zon, en gewoon is blijven zitten om zijn verlies goed te maken. Gewoon blijven zitten en hopen dat het terug aantrekt. Indien je met geld investeert dat je jaren kan missen kan je dat proberen. Maar voor de meeste mensen, ondernemingen en overheden is dat geld dat ze vandaag moeten terugbetalen en niet hebben. De meesten kunnen geen jaren wachten op een herstel en voelen zich met de dag in nauwere schoentjes.

In het begin kan je een crisis tijdelijk opvangen met eigen kapitaal. Maar als de verkoop, verhuur, de inkomsten 20%-30% lager blijven dan moet er vroeg of laat gesnoeid worden en/of erkend worden dat die schulden niet langer kunnen afbetaald worden of het hele bedrijf gaat ten onder.

“Hope is the worst of evils, for it prolongs the torment of man”. - Friedrich Nietzsche

Het is de hoop dat ze nog een hoge prijs kunnen krijgen dat alles leeg doet staan. Het is het niet erkennen van een nieuwe realiteit dat de miserie in stand houdt. Dat geldt voor werknemers die te hoge lonen gewoon zijn en werkloos blijven of worden. Bedrijven die te hoge verkoopprijzen gewoon zijn en verliezen opstapelen. Vastgoed eigenaars die niet willen bukken onder hun prijsverwachting en ook niets verkopen of verhuren.

Echter, zoals je kan zien in het artikel Vastgoed en Aandelen Tijdens Bank Crisissen is de kans groot dat het ergste nog moet komen, zowel in de werkloosheid, als in de vastgoed prijzen, als in de faillissementen, als op de beurs. Ook het artikel Grote Depressie Grafieken toont dit.

Pas u dus aan want het rendeert. Zij die eerst hun prijs genoeg verlagen of hun schuldendruk kunnen verlagen vinden een oplossing, vermijden nog grotere verliezen en kunnen hun geredde kapitaal of energie terug nuttig gaan besteden en geld verdienen.

Marc De Mesel
Hoe Je Koopkracht Behouden:
http://www.marcdemesel.be/

Lees verder

Goud Steekt Aandelen Voorbij, Permanente Portefeuille +11%

Het ongelooflijke is gebeurd de voorbije maand november. Dankzij een schitterend rendement van +7,2% heeft goud nu meer rendement (+24%) als aandelen in 2009 (+20%). Pijnlijk nadat aandelen in 2008 -43% verloren terwijl goud toen voorbij schaatste met +10%.

Het is niet dat ik partij trek, ik heb in mijn permanente portefeuille evenveel aandelen als goud (elk 25%). Aandelen hebben het knap gedaan dit jaar en ook in november hielden ze stand met een rendement van +1,6% voor de maand, zeker niet slecht in dit onweer van slecht nieuws. Goud echter ging volledig door het dak in november met een rendement van +7,2% voor de maand. Ook de 30 jarige staatsobligaties deden het goed met +2,8% de voorbije maand waardoor het totaalrendement van de permanente portefeuille +3% is in november. Dat is meer rendement dan je op een heel jaar krijgt op de beste (en riskantste!) spaarrekeningen.

Hier een overzicht van de permanente portefeuille en zijn activa sinds begin dit jaar:

Dankzij het rendement van +3% in november, de topmaand tot nu toe, is het totaalrendement van de permanente portefeuille +11% voor het jaar. Een subliem resultaat nadat de permanente portefeuille in 2008 slechts -2% was verloren.

Toen ik begon met mijn eerste maandelijkse rapport over de permanente portefeuille resultaten in september was de titel 'Permanente Portefeuille +9% Dankzij Aandelen'. Toen stonden aandelen op +24% en goud op +12%. Dat is in 2 maand toch snel veranderd. Aandelen staan op +20% maar goud staat nu op +24%. Een inhaalrace van jewelste! Bravo Goud!

De 30 jarige staatsobligaties beginnen er terug minder slecht uit te zien. Nadat staatsobligaties in 2008 een historisch resultaat hadden neergezet van +18% stonden ze dit jaar vooral negatief, 2 maand terug nog op -2%. Dat wil zeggen dat met een hoge interest van +4% je nog steeds verlies had, dus interest volledig weg en nog iets meer door de waardedaling van de obligatie. Nu staan ze op +1% voor het jaar dankzij de goede maand november.

Het wordt interessant wat december nog gaat doen nu Dubai beslist heeft zijn schulden even (wat het begin is van voorgoed) niet terug te betalen aan de rest van de wereld. Gaan de beurzen naar beneden knallen, en goud misschien mee, nu ook oliesjeiks met veel goud maar te weinig dollars komen te zitten? Schiet de intrestvoet van de lange termijn staatsobligatie terug naar beneden door een nieuwe deflatie pandoering en maken staatsobligaties hun grote comeback? Of stijgt de beurs lekker verder op een tapijt van zorgen?

Wat er ook gebeurt. Ik voel me vrij goed beschermd dankzij mijn permanente portefeuille en oorlogskas.

Omdat het einde van het jaar nadert en ik besloten heb elk jaar op het einde van het jaar te balanceren, ook al is dat niet echt nodig maar het geeft toch een prettig gevoel, kunnen we al eens kijken hoe de permanente portefeuille eruit ziet in euro's:

Ik vul 10.000 euro in per activa, of een totaal belegd bedrag van 40.000 euro. Voel u vrij er een paar nulletjes af te trekken of bij te voegen. Ook zijn hier niet de kosten ingerekend die je hebt zoals transactiekosten van aankoop en verkoop van activa alsook belastingen op dividenden of intresten of zelfs kapitaalbelasting in Nederland.

Om te balanceren moet je eerst weten naar hoeveel je moet balanceren. Het totaalbedrag is gegroeid van 40.000 euro naar 44.553 euro. Dit deel je door 4 = 11.138 euro, dat is het nieuwe ideaal. Als je zorgt dat in elke activa terug voor dat bedrag zit dan heb je terug 25% van elke activa. Dat wil zeggen dat je ongeveer 900 euro aandelen gaat verkopen, ongeveer 1200 euro fysiek goud gaat verkopen en je ongeveer 1000 euro 30 jarige staatsobligaties en 1000 euro cash gaat bijkopen.

Ik weet het, dat ziet er niet leuk uit. Die staatsobligaties spreken mij ook niet echt aan maar de case kan zeker gemaakt worden dat staatsobligaties en cash de beste belegging van 2010 kunnen worden. Bekijk het zo: door te balanceren oogst je prachtige winsten van goud en aandelen die je anders gewoon zou laten zitten met alle risico's vandien. En, door mooi 25% van elk te hebben ben je het beste beschermd tegen elk mogelijk scenario en dat is toch uiteindelijk het doel.

Tot eind volgende maand voor een final judgement over de race der activa en de permanente portefeuille voor 2009. Laten we hopen het champagne glas met overtuigingskracht te mogen heffen!

Advertentie door Marc:

Lees verder

Wat heeft de overheid met ons geld gedaan?

Een centrale bank die bepaalt hoeveel geld er beschikbaar is en wat de rentevoeten dienen te zijn is even schadelijk als een centrale overheid dat bepaalt hoeveel er geproduceerd moet worden en wat de prijzen moeten zijn. Een centrale planning leidt tot een verarming van iedereen.

Het was Ludwig Von Mises die als eerste in de geschiedenis duidelijk maakte waarom het communistische systeem niet zou werken. De centrale planners van het communisme, die besloten hoeveel producten er gemaakt dienden te worden en tegen welke prijs ze dienden verkocht te worden, konden nooit over genoeg informatie beschikken om hun werk goed te doen. Het gevolg is dat men teveel van bepaalde goederen had en serieuze tekorten van andere goederen.

Als je niet centrale planners maar gewoon de markt laat bepalen wat er geproduceerd moet worden en tegen welke prijs het verkocht mag worden dan loopt het vanzelf. Wat in overvloed is zal goedkoper worden, minder winst op gemaakt worden, en de productie afremmen. Wat tekort is zal duurder worden, winsten vergroten en extra productie stimuleren. Geen enkele centrale planner kan het beter doen dan de markt. De vrije markt economie waar prijszetting en productie aantallen door de markt gedicteerd worden zal dan ook efficiënter zijn, minder verspillen en de behoeften van de mensen beter bevredigen.

Ludwig Von Mises voorspelde dan ook dat het communisme zou verdwijnen en de socialisten van Duitsland de oorlog tegen Amerika zouden verliezen doordat de vrije markt van de Amerikaanse economie veel beter en efficiënter produceert dan de planeconomie van de socialisten en communisten. Zijn voorspellingen zijn beide uitgekomen.

Het boek 'Wat heeft de overheid met ons geld gedaan' is een Nederlands boek dat bondig uitlegt hoe ons vrije markt geld systeem, waar de consument bepaalde of zijn geld beschikbaar was en tegen welke interest, langzaam is veranderd in een centraal gepland systeem, waar centrale bankiers zijn gaan bepalen hoeveel geld er beschikbaar was en tegen welke interest.

Het boek leest in het begin wat moeilijk maar toch wordt je erin gezogen omdat het interessant is. Je begint te zien hoe het mogelijk is dat ons geld gemonopoliseerd werd. Hoe de overheid vervolgens op grote schaal aan valsmunterij (beter gekend als quantitive easing) is gaan doen waardoor elkeen die euro's bezit op lange termijn serieus koopkracht verliest.

Maar het boek toont ook aan hoe ons fiat geldsysteem de kloof tussen arm en rijk vergroot doordat vooral mensen met een vast inkomen gekoppeld aan 'officiële inflatie' cijfers hun koopkracht verliezen. Hoe een centrale inflatoire planning leidt tot meer booms en busts, 'get quick rich' speculatie mentaliteit promoot ten koste van noeste arbeid en creatie, lenen en eerst spenderen interessanter maakt als sparen, ondernemers op het verkeerde spoor zet door intrestvoeten te creëren die niets met de markt werkelijkheid te maken hebben, het aantal malinvesteringen laat toenemen, de wisselkoersen van de munten instabiel maakt tegenover elkaar en wereldhandel wordt tegen gewerkt en hoe de subtiele maar zware inflatie belasting een veel groter staatsapparaat mogelijk maakt.

Het boek doet je begrijpen waarom een vrij geldsysteem, los van manipulaties door centrale planners, waar hoeveel geld er beschikbaar is en tegen welke interestvoet bepaald wordt door de markt, een verrijking betekent voor ons allen en onze welvaart terug enorm zal doen toenemen.

Je kan het boek gratis downloaden of al voor 9,95 euro het papieren boekje krijgen bij je thuis. Het was Michaël Bauwens van het nieuw opgerichte Rothbard Instituut dat me het boek ter recensie opstuurde. Met het Rothbard Instituut hebben we de Nederlandse versie van het wereldbefaamde Ludwig Von Mises instituut dat pleit voor een vrije markt geldsysteem gebouwd op een harde valuta dat niet bijgeprint kan worden door de overheid. Rothbard heeft ook een blog dat de moeite is te checken. Knap initiatief van hen en met dit eerste Nederlandse boek dat ze uitbrengen, een vliegende start. Doe zo voort Rothbard!

Advertentie door Marc:

Lees verder

Vastgoed vs Goud: Huis Nog Nooit Zo Duur

In 1660, toen Nederland het meest welvarende land ter wereld was, betaalde je 5 kg goud voor een luxehuis in Amsterdam. Tijdens de grote depressie was datzelfde huis nog slechts 0,4 kg goud waard, 10 keer minder als 400 jaar ervoor. Vandaag betaal je 50 kg goud voor het huis, recordprijzen in de geschiedenis van de mensheid.

'Baksteen', een commentator op mijn website die tot voor kort, zoals de meeste Belgen, een baksteen in zijn maag had (bijna zijn hele kapitaal in vastgoed), heeft een interessante studie gemaakt over de gemiddelde prijs van een Belgisch huis in goud uitgedrukt:

(klik om te vergroten)
Bron data: stadim.be & measuringworth.org

Je ziet dat begin jaren 80, toen goud vrij hoog genoteerd was van waarde, en vastgoed tegelijkertijd serieus stagneerde en zelfs wat daalde, je slechts 2 tot 3 kg goud nodig had om een gemiddeld Belgisch huis te kopen. Echter in de jaren 80, 90 en na 2000 is die prijs geëxplodeerd, doordat goud terug daalde in waarde maar vastgoed terug serieus omhoog ging. In 2005, 20 jaar later, diende je maar liefst 5 keer meer goud te betalen, of 15 kg voor een gemiddeld Belgisch huis. Sinds 2005 is de prijs van een huis terug aan het zakken, niet omdat vastgoed in België sinds 2005 zakt, dat is pas sinds 2008, maar wel omdat goud sinds 2005 meer is gestegen in waarde als vastgoed. Vandaag eind 2009 kost een gemiddeld huis in België 9 kg goud.

De vraag is natuurlijk, whats next? Zal de prijs verder zakken? Met andere woorden, als je nu wat vastgoed verkoopt en omzet in goud, is dat nog steeds een schitterende deal? Wat is het potentieel? Als vastgoed bijvoorbeeld terug zakt tot 2-3 kg goud, zoals begin jaren 80 en vandaag krijg je nog 9 kg, dan kan je serieus winst maken. Met het goud dat je vandaag krijgt kan je misschien binnen 5 a 10 jaar, niet 1 huis maar 3 huizen kopen.

Maar goed, misschien stopt de daling vandaag al en wordt vastgoed in de toekomst terug duurder in goud uitgedrukt, gaan we terug naar 15 kilo en meer. Met andere woorden, de 9 kilo die je vandaag krijgt voor een huis kan je misschien maar een half huis mee kopen binnen 5 jaar. Uiteindelijk zijn we hier aan het speculeren over wat vastgoed zal doen.

Om goed te speculeren is het zinvol eens te kijken wat er in Amerika gebeurd is gezien zij meestal voorlopen op wat er bij ons ook zal gebeuren, gewoon wat later. Hier dezelfde grafiek maar dan van een gemiddeld huis in Amerika sinds 1890:

Bron: Adrian Ash - BullionVault.com - USA Chart

Hier is het uitgedrukt in ounces, dus niet in kg goud. Je betaalt dus 100 ounces goud begin jaren 80 voor een gemiddeld huis. Dat is ongeveer hetzelfde als bij ons begin jaren 80 want 32 ounces is gelijk aan 1 kg goud. 100 ounces is dus 3 kg goud. Ook in Amerika is het sindsdien serieus gestegen, en ongeveer evenveel als bij ons. Ook maal 5, dus 500 ounces, of 15 kg op de top in 2005. Sindsdien is het gedaald maar al een stuk meer als bij ons! Vandaag eind 2009 betaal je slechts 200 ounces of 6 kg goud voor een gemiddeld huis in Amerika. Dat is een pak minder als 9 kg goud bij ons. Als Amerika ons meestal voorloopt dan weet je wat je bij ons mag verwachten. Van 9 kg naar minstens 6 kg voor een gemiddeld Belgisch huis.

Ook de grafiek van Engeland is interessant:

Bron: Adrian Ash - BullionVault.com - UK Chart 

In Engeland was een huis begin jaren 80 gemiddeld ook slechts 100 ounces goud waard of 3 kg. Maar in Engeland zijn ze toch een stuk hoger gegaan. De top in 2005 was maar liefst 800 ounces, of 24 kg goud! Dat is wat meer als de 15 kg in België of Amerika. Dat heeft natuurlijk alles te maken met de pond die vrij sterk was (althans toen nog!). Sindsdien is het bergaf en vooral het laatste jaar heeft de pond een serieuze pandoering gekregen, zoals Frank de Baere dat zou zeggen. Gedeeld door 2, van 600 ounces naar 300 ounces doordat de pond natuurlijk compleet is weggezakt in waarde. En ja, dat kan ook met de euro gebeuren!

Dus de Engelsen staan vandaag net zoals bij ons op 300 ounces of 9 kg voor een gemiddeld huis. De Engelsen waren dus inderdaad duurder, maar dat is nu voorbij! Een gemiddeld huis in België kost vandaag evenveel als een gemiddeld huis in de UK! Dus voor al diegenen die nog in koor roepen: "jamaar wij zijn Engeland niet". Toch wel, we zijn Engeland wel. Onze huizen kosten vandaag evenveel als in Engeland.

Hier de stand van zaken in Nederland:

Bron data: VROM.nl & measuringworth.org

Net zoals in Engeland is vastgoed in Nederland naar het paradijs gerezen. Vastgoed in Nederland kwam net zoals in België en Amerika van 2-3 kg voor een gemiddeld huis begin jaren 80. Maar in 2005 diende je geen 15 kg goud zoals in België en Amerika maar gemiddeld 23 kg goud neer te leggen voor een gemiddeld huis. Sindsdien is het ook bergaf maar vandaag, eind 2009 staan ze nog steeds op 11 kg voor een gemiddeld huis. Een topper! Je betaalt dus in Nederland vandaag meer voor een gemiddeld huis als in België en Amerika, wat normaal is, maar ook als in Engeland! Ongeveer 20% meer, 11 kg in plaats van 9 kg goud in Engeland. Terwijl in 2005 het in Engeland  nog meer was (24 kg) als in Nederland (23 kg).

Jan, een lezer van het eerste uur die me de permanente portefeuille heeft leren kennen waar nu mijn geld in belegd is, stuurde me onlangs een grafiek op van de Bank of International Settlement in Zwitserland die bevestigt dat vandaag eind 2009 de prijzen van vastgoed in Nederland en België inderdaad het meest gestegen zijn van zowat alle Westerse landen!

Of hoe Belgen en Nederlanders zichzelf voor de zot kunnen houden dat de prijzen bij ons nog meevallen! Als die Amerikanen zeggen: "jamaar wij zijn België of Nederland niet", dan heeft dat nog enige grond van waarheid!  Maar omgekeerd niet. Onze bubbel in huizenprijzen is vandaag, nadat Amerika en vele anderen al serieus gecorrigeerd zijn, nu het grootste! Nu weten we dat het niet enkel de relatieve stijging is die het grootste is, zoals hierboven duidelijk te zien, maar ook de werkelijke prijs het hoogste is zoals af te leiden uit de goudprijs van onze huizen.

Op zich doet het er allemaal niet zoveel toe of de prijs vandaag 6 kg goud is voor een gemiddeld huis zoals in Amerika of 11 kg zoals in Nederland. Wat mij vooral interesseert is het einddoel en dat is toch wel zeer gelijklopend. Zowel in Amerika als in Engeland, België en Nederland kostte een gemiddeld huis 2-3 kg begin jaren 80. En dat is dan ook mijn speculatie. Ik verwacht dat we daar vrij snel zullen zijn, in elk land! De komende 5 a 10 jaar verwacht ik dat een gemiddeld huis weer 2 a 3 kg zal kosten. Of de vastgoed prijzen zakken in euro's nog een stuk naar beneden, of goud stijgt in euro's nog serieus, of beide, maar wat er ook gebeurt, die verhouding van 2-3 kg voor een gemiddeld huis verwacht ik terug te zien binnen de 5 a 10 jaar.

Nu, is dat een gevaarlijke speculatie? Uiteindelijk is 2-3 kg goud voor een huis toch een bodemprijs. Ik bedoel, dat was maar even het geval begin jaren 80 toen goud fenomenaal hoog stond gewaardeerd. Hoewel, als je kijkt naar de grafiek van Amerika die loopt vanaf 1890 zie je dat die prijs van 100 ounces of 3 kg meer als 1 keer is geraakt. Tijdens de grote depressie in de jaren 30 was het ook 100 ounces. En de periode daarvoor van 1890 tot 1910 was het ook 100 ounces.

Zo ook in de UK. Daar was de prijs van een gemiddeld huis niet enkel in de jaren 80 maar ook tijdens de grote depressie in de jaren 30 100 ounces. Dus eigenlijk is die 100 ounces of 3 kg niet echt een uitzondering, maar eerder de regel. Dit lijkt steeds terug te komen, vroeg of laat.

Gezien ik geloof dat we afstevenen op een nieuwe grote depressie vroeg ik mij af hoeveel de prijs van een gemiddeld huis in België en Nederland was tijdens de grote depressie van de jaren 30? Was dat net zoals in Engeland en Amerika slechts 2-3 kg, of was het bij ons erger? Zoals je ziet loopt de grafiek van België en Nederland pas vanaf 1960 dus daarop kunnen we het niet zien.

Daarom heb ik de Herengracht index omgezet in kg goud. De Herengracht index is de gemiddelde prijs van een 100 tal huizen aan de Herengracht in Amsterdam. Dit zijn luxehuizen in het centrum van Amsterdam:

Foto De Herengracht - Bron: This Old, Old House - Harf Zimmermann

Piet Eichholtz, een professor aan de universiteit in Maastricht, heeft een knappe studie gemaakt over de gemiddelde prijs van een huis aan de Herengracht in Amsterdam sinds 1628. Zijn conclusie is dat de vastgoed prijzen in de Herengracht historisch gezien nu even hoog gewaardeerd zijn als de vorige piek in 1736:

Bron: Deflatie in Aantocht - huizenmarkt-zeepbel.nl

Je ziet dat een Herengracht huis vandaag gemiddeld 2,5 miljoen euro kost, een prijs die ongeveer gelijk is aan de prijs die men in 1736 betaalde. Dat is een indicatie dat vastgoed relatief hoog gewaardeerd staat. Het hoogste uit de geschiedenis. Een gevaarlijke belegging dus. Zeker indien je ziet dat het vrij normaal is in de geschiedenis dat die prijs serieus kan terugvallen. In het artikel 'Verkoop dat huis NU' maak ik dan ook de case dat vastgoed zeer waarschijnlijk serieus zal dalen in koopkracht waarde.

Maar dit artikel gaat niet over vastgoed versus euro's maar vastgoed versus goud. Als je de Herengracht omzet in kg goud in plaats van euro's kom je met een toch wel heel ander grafiekje te zitten:

Toegegeven, de omzetting was niet eenvoudig. Ik mis data en heb op vele plaatsen data moeten afleiden maar de grote lijn is volgens mij duidelijk. Gedurende 400 jaar schommelt de prijs van een Herengracht huis tussen de 2 kg en de 8 kg goud. Begin deze eeuw gebeurt er iets bizar. Tijdens de grote depressie in de jaren 30 zakt de prijs voor het eerst onder de 2 kg en bodemt uit in 1938 op slechts 0,4 kg goud voor een Herengracht huis. Maar kort daarna gebeurt er nog iets opmerkelijkers. Vanaf 1960 schiet de prijs los door de vorige top van 8 kg 300 jaar terug tot maar liefst 60 kg in de jaren 70. Dan valt de prijs even terug tot 10 kg goud voor een huis begin jaren 80 omdat goud serieus stijgt in prijs terwijl vastgoed even daalt. Maar daarna, door het wegzakken van de prijs van goud en het terug enorm stijgen van de prijs van vastgoed schiet de ratio terug naar de hemel met een top van 75 kg goud in 2005 voor een Herengracht huis.

Het is verrassend te zien dat het luxehuis voor slechts 0,5 kg goud gekocht kon worden tijdens de depressie terwijl in Engeland en Amerika een gemiddeld huis toch 2-3 kg goud kostte. Misschien dat de oorlogdreiging in onze regio's eind jaren 30 die uitzonderlijk lage prijs in vergelijking met Engeland en Amerika verklaart. Duidelijk is alvast dat ook bij ons vastgoed serieus gedaald is tijdens de grote depressie en die 2-3 kg zeker een haalbare bodemprijs is. Vandaag je vastgoed verkopen voor 11 kg of 9 kg goud kan dus ook bij ons een zeer goede deal worden.

Wat ook belangrijk is om zien is dat de gemiddelde prijs van een luxehuis dus 4 kg goud was historisch gezien. Dat wil zeggen dat een gemiddeld huis in onze regio's van 1600 tot 1950 minder als 1 kg goud was. Er is dus iets zeer geks gebeurd dat huizen nu zo duur zijn in goud uitgedrukt. Je zou kunnen zeggen dat goud helemaal zijn koopkracht niet heeft behouden de laatste 50 jaar. Je hebt veel meer goud nodig vandaag om datzelfde huis te kopen als vroeger. Goud was dus een veel slechtere belegging als vastgoed de voorbije 50 jaar.

De verklaring hiervoor is dat alle munten zich ontkoppelt hebben van goud de laatste 50 jaar. Vele centrale banken hebben dan ook hun enorme voorraden goud op de vrije markt verkocht. Tegelijkertijd heb je een kettingreactie naar beneden gehad. Ook het brede publiek is goud minder gaan waarderen en heeft het vooral verkocht. Dit is een historisch moment geweest. Het afstappen van de goudstandaard, en het heeft dan ook gezorgd voor een historisch lage waardering van goud ten opzichte van vastgoed.

Wat me het meeste fascineert aan de Herengracht index in goud bekeken is dat de prijs van een Herengracht huis gedurende 400 jaar zeer stabiel is geweest. Het schommelde altijd tussen de 2kg en de 8kg goud. Je ziet dus dat goud destijds zijn koopkracht zeer goed bewaarde, en je met je geld (=goud) na verloop van tijd in vele gevallen MEER huis kon kopen. Inflatie was dus onbestaande. Zeker, je had soms prijsstijgingen maar daarna daalde de prijs terug.

Hoe erg de crisis ook wordt, we weten allemaal dat vastgoed nooit de prijzen in euro's van 30 jaar geleden zal halen (10.000 euro gemiddeld voor een huis). Dit omdat er zoveel euro's worden bijgeprint. Maar met goud is dat een heel ander verhaal. Er wordt maar 1% goud per jaar bijgevonden maar er worden ook 1% meer huizen gebouwd elk jaar. Daarom dat ik vastgoed in goudprijzen wil zien. De euro prijzen van vroeger kunnen we voorgoed vergeten. Maar de goudprijzen van vroeger kunnen wel degelijk terug komen!

Zij die dus rijk willen worden moeten volgens mij nu hun vastgoed verkopen en omzetten in goud. Er is een kans dat de speculatie fout loopt en vastgoed in goud uitgedrukt terug duurder wordt maar mijn gok is dat we terug 2-3 kg goud gaan betalen, of minder, voor een gemiddeld huis, en niet 10 kg zoals vandaag.

Indien je alles in goud te riskant vindt maar je toch gelooft dat vastgoed inderdaad zeer hoog genoteerd staat, kan je je vastgoed verkopen en de opbrengst in plaats van allemaal in goud, in een permanente portefeuille steken. Zo zal je, ook wanneer goud zou dalen, de enorme hoge koopkracht dat je vandaag nog voor vastgoed in België en Nederland kan krijgen behouden, wat er ook gebeurt. Een introductie tot de permanente portefeuille vind je hier: 'Speculeren versus Beleggen'.

Advertentie door Marc:

Lees verder

Permanente Portefeuille Beperkt Verlies Dankzij Goud

In de voorbije maand oktober verloren aandelen 4,4% van hun waarde, terwijl lange termijn staatsobligaties ook 1,5% daalden. Toch had de permanente portefeuille slechts 0,9% verlies dankzij het goede resultaat van +2,8% voor goud.

Met een aanvaardbaar rendement van -0,9% in oktober weet de permanente portefeuille zijn rendement grotendeels te behouden. Het totaalrendement voor 2009 tikt op +8,1%. Nog steeds goed voor een portefeuille die nauwelijks -2,7% verlies had in 2008. Hier een overzicht van de verschillende activa hun rendementen dit jaar tot en met oktober:

Aandelen doen met -4,4% een stapje terug in de maand oktober maar hebben nog steeds een totaalrendement in 2009 van +19%. Aandelen beleggers mogen zich dan wel in de handen wrijven maar om een herstel van -50% goed te maken (2008) heb je wel +100% nodig, en niet +19% dus we zijn er zeker nog niet! Laat je dus niet vangen door misrepresentaties al zou de beurs al +60% gestegen zijn vanuit zijn dieptepunt. Hoewel dit correct is geeft het toch een verkeerde indruk. Feit is dat de beurs nauwelijks een 4e herstelt heeft van het verlies in 2008. Er is dus nog 3/4e te gaan! Of dat zal gebeuren weet iedereen en niemand.

Maar aandelen waren voorlopig wel een goede belegging met nog steeds +19% voor 2009. Elkeen die dus eind 2008, en tot midden 2009 aangeraden heeft aandelen te kopen heeft het gelijk tot vandaag aan zijn zijde. Een rendement van +19% is zeker niet slecht. Het is het beste rendement van 2009 van alle activa.

Je zou denken dat met deze kleine correctie in oktober de lange termijn staatsobligaties terug omhoog zijn maar dat is niet gebeurd. De rente is in oktober toch terug gestegen waardoor de obligatie -1,5% waarde heeft verloren. Dit brengt het totaalverlies, en dat is interest van 4,5% inbegrepen, op -2% voor het jaar. Een slechte belegging tot nu toe die je hele interest heeft doen opgaan in rook + nog iets meer. Maar -2% is nu ook nog helemaal geen ramp en snel goed te maken. Toch elkeen die aangeraden heeft van 30 jarige obligaties te kopen als geconcentreerde speculatie (Hugh Hendry bv) heeft het gelijk nog niet aan zijn zijde voor 2009.

Cash brengt tegenwoordig niets meer op, ook in oktober kreeg je maar 0,03% stijging, wat het totaal op nauwelijks 1% brengt voor 2009. Maar dat wil niet zeggen dat cash trash is! Net nu het niets meer opbrengt zullen veel mensen eruit vluchten en hun geld voor langere periodes vastzetten om meer rente te hebben of naar meer risicovolle beleggingen gaan als aandelen, goud of bedrijfsobligaties met hogere rentes.

De ironie zou natuurlijk zijn dat we terug een deflatiepandoering krijgen, zoals Frank De Baere voorspelt, maar dat nu ook de intrestvoeten van de staatsobligaties niet langer dalen maar serieus gaan stijgen omdat men nu ook de overheid niet langer vertrouwt en dus meer interest wil. In zo een scenario zullen aandelen en bedrijfsobligaties naar beneden torpederen maar zelfs staatsobligaties die voor iets langere periode zijn vast gezet (1-5 jaar) zullen serieuze verliezen boeken. Goud kan het net zoals in de grote contractie in oktober 2008 dan ook moeilijk hebben maar cash op een veilige spaarrekening zal in dat scenario terug gaan floreren omdat het direct geniet van die rentestijgingen en als enigste geen kapitaalverlies kent. Dus die 25% cash, ook al brengt ze nu niets op, zit zeer goed in onze permanente portefeuille en blijft er mooi zitten, forever!

De redder in oktober was het goud. Weeraleens omhoog met deze maand +2,8%. Goud heeft in 2009 reeds +15% opgebracht nadat het in 2008 ook +10% gedaan heeft! Schitterende prestaties. Zelfs in vergelijking met aandelen in 2009 begint het zijn gat serieus dicht te rijden. +15% is niet zoveel minder als +19%. Als goud in 2009 weer aandelen verslaat zullen er vele aandelen beleggers zuur gaan beginnen kijken. Want als zelfs in 2009 aandelen, nadat ze zoveel verloren zijn, niet in staat zijn goud te verslaan, dan zal het nooit gebeuren! To be continued ...

De permanente portefeuille kiest geen favoriet maar zorgt ervoor dat het van elke activa een stevige portie heeft van 25%. Voorspellingen zijn fascinerend maar gevaarlijk indien je je pensioen gaat beleggen in functie daarvan. Velen stappen nu met hun pensioen uit de beurs, want het is al veel gestegen en zal waarschijnlijk terug crashen, anderen stappen nu terug in de beurs, want het kimaat is terug gestabiliseerd en de weg naar een herstel zekerder. 1 van de 2 zal waarschijnlijk ongelijk krijgen en zijn pensioen zien opgaan in smoke! Ben jij de gelukkige?

Neen, steek dat pensioen in een permanente portefeuille zodat je degelijk beschermd bent als:

1. de beurs crasht (dankzij je andere activa die de schade beperken, zoals nu in oktober, maar ook bv in februari waar aandelen op 1 maand -10% zakten maar goud dezelfde maand +13% omhoog ging waardoor de permanente portefeuille toch een winst had van 1,3% die maand)
2. als de beurs naar de hemel stijgt omdat je geen enkele rally zal missen doordat je ALTIJD een goede portie aandelen hebt (zoals bijvoorbeeld april waar goud met -5% daalde maar aandelen op 1 maand met 15% stegen waardoor je kapitaal in de permanente portefeuille toch groeide met 1,9%).

Het is een beetje als paardenwedden maar dan op elk paard gokken zodat je op het einde van de rit steeds met een smile naar huis kan.

Maar wat is er nu leuk aan op elk paard te wedden? De kunst is juist je superioriteit te tonen door te gokken op het juiste paard! Dat is pas inzicht, dat is pas kunnen! Dus kom ik graag terug op mijn gokje van vorige maand: "Ik gok dat aandelen iedereen blijven verbazen in 2009, goud het blijft ok doen en obligaties blijven wegzakken terwijl cash een lage rente blijft hebben." Oeps, dat is al voor 25% fout gebleken.

Maar, zoals een goede speculator beaamt zeg ik: wacht maar, ik zal wel gelijk krijgen! Ik wed voor 5 euro, dat kan ik wel missen zonder groen te lachen, dat mijn voorspelling juist zal blijken eind 2009 en dat 'aandelen minstens 20% winst zullen hebben eind 2009'! Wel heb ik graag een tegenpartij met gezicht. Dat maakt het genot van winnen nog zoveel leuker. Wie is mijn tegenpartij? Waar zitten al die beurscrash voorspellers?

Hoe Uw Koopkracht Behouden:

http://www.marcdemesel.be/

Lees verder

Waarom Banken Zo Snel Failliet Gaan

Waarom gaan banken zo snel failliet? Hoe kunnen we vermijden dat banken in de toekomst zo snel failliet gaan? Bestaan er bij ons überhaupt nog veilige banken? En wat is er goed aan een bankfaillissement? Simpele vragen die hier ook een even simpel antwoord krijgen.

Zij die geen zin hebben in video kunnen zich beperken tot de bondige geschreven samenvatting te vinden onder elke video.

Samenvatting : Banken beleggen 10 keer meer geld (al het geld van de spaarders) dan hun eigen kapitaal groot is. Al de winsten zijn voor dat eigen kapitaal maar ook alle verliezen zijn voor het eigen kapitaal. Hierdoor kunnen ze hun eigen kapitaal makkelijk verdubbelen of vertienvoudigen maar ook makkelijk vernietigen, 10 keer achtereen.

Samenvatting: Banken hebben nu slechts 10% eigen kapitaal in reserve waardoor ze de spaarders hun geld niet kunnen teruggeven bij een bankrun en waardoor ze al bij 10% verlies hun hele kapitaal wegvegen en failliet zijn. Indien banken 100% eigen kapitaal in reserve hebben dan kunnen ze altijd, ook bij een bankrun, elke spaarder hun geld teruggeven, en kunnen ze ook alle verliezen die ze met de spaarders hun geld boeken, ook indien die enorm zijn, wel degelijk zelf betalen.

Samenvatting: Geen enkele bank heeft 100% eigen kapitaal in reserve maar sommige banken hebben het geld van de spaarders wel degelijk conservatief belegd zodat ze een grote depressie kunnen overleven. Om te weten of jouw bank veilig is moet je dus toegang krijgen tot hun balans sheet waar staat in wat ze de spaarders hun geld belegd hebben zodat je kan kijken of dit relatief veilig is. Geen enkele Belgische of Nederlandse bank publiceert dit bij mijn weten in begrijpbare taal en dus ken ik geen enkele veilige bank in onze regio's. Wel bestaan dergelijke veilige banken in Zwitserland.

Samenvatting: Wanneer een bank failliet gaat worden de resterende activa door de curator terug verdeeld onder de spaarders. Zo kunnen spaarders op zoek gaan naar een betere bankier die meer verstand heeft van goed beleggen. Zolang de verlieslatende bank gered wordt kan het nog meer schade aanrichten en nog meer kapitaal vernietigen van de spaarders.

Lees verder

Beleggersbeurs = Speculatiebeurs

Begin deze maand was er de Vlaamse hoogmis voor Beleggers getiteld 'Dag van de Tips'. Speculatie tips waren er genoeg maar belegger tips, hoe je je kapitaal kan beschermen tegen elk klimaat, waren afwezig. Analist.be vroeg achter mijn indrukken over de sfeer op de beurs:

Interview Marc De Mesel door Analist.be.

Voor zij die liever geen video bekijken, hier mijn indrukken in een notedop:

• Beleggersbeurzen zijn het interessants wanneer de markt gedeprimeerd is zoals 6 maanden terug toen de beurs op een dieptepunt stond. Veel kritische lezingen, veel wijze opmerkingen zoals 'men kan de toekomst natuurlijk niet voorspellen' of 'beleggen doe je niet met geld dat je niet kan missen' (ze bedoelen natuurlijk 'speculeren doe je niet met geld dat je niet kan missen'. Immers elkeen die geld heeft is verplicht het gespreid te beleggen zodat hij zijn kostbare spaarpot niet helemaal verliest bij een bankfaillissement, beurscrash, hyperinflatie of andere rampscenario).
• Wanneer de markt gedeprimeerd was 6 maand terug kwam er geen kat naar de beleggersbeurs. De 'beleggers' waren te druk bezig hun wonden te likken omdat ze zich als speculators gedragen hebben.
• De beleggersbeurs was nu terug populair, nadat de beurs de laatste maanden goed omhoog is. Veel volk dus maar voornamelijk oninteressante lezingen vol met speculatie tips.
• Beleggersbeurzen hebben nog steeds geen respect voor goud nadat het in 2008 als enige activa al de rest weeraleens ZWAAR heeft verslaan. Goud verdient dus niet enkel als beleggingsactiva maar ook als speculatieactiva zijn plaats op een beleggerscongres. Maar daar was niets van terug te vinden.
• Zelfs Umicore, de trots van Belgie in het maken en verkopen van goudstaven, heeft geen respect voor zijn eigen goud activiteiten maar wentelt zich liever in de hoop op herstel van hun 'meer lucratieve activiteiten'*.
• Speculeren is niet hetzelfde als beleggen. Ik heb op de beleggersbeurs veel speculatie tips gezien maar geen enkele presentatie over een beleggingsportefeuille die je kapitaal beschermt, wat er morgen ook gebeurd.

*Over Umicore: Onder 'lucratieve activiteiten' bedoelt Umicore die activeiten die verantwoordelijk zijn voor de enorme verliezen in 2008 en het bedrijf hebben opgezadeld met torenhoge schulden die al hernieuwd moeten worden de komende jaren. Het is te hopen dat hun bankier dan nog steeds centjes heeft! Misschien geen slecht idee voor Umicore om zich te gaan focussen op die activiteiten die het bedrijf hebben groot gemaakt? Je weet wel die lompe commodity business, het verkopen van domme metalen met weinig 'toegevoegde waarde' aan kleine marges. Ze kunnen beginnen met die onnozele goudstaven drukkerij, die ze gelukkig nog niet afgestoten hebben, en waarvan ze het monopolie hebben in België, terug te waarderen naar behoren en degelijk uit te buiten? Bijvoorbeeld door Umicore goudstaven rechtstreeks te gaan verkopen aan het publiek? Door de referentie te worden van elke goud koper en niet een onbereikbaar consortium?

Niet vermeld in het interview:

• Of de vele speculatie tips goede tips waren kan enkel de toekomst uitwijzen. Mijn indrukken waren dat er vooral veel koopadviezen waren voor vooral grote Belgische bedrijven. De Bel20 stond begin oktober op 2500 punten en staat vandaag 29 oktober op 2400 punten dus voorlopig is dat nog geen denderende tip geweest.
• De weinige defensieve portefeuilles dat je kon terugvinden na veel zoeken en doorvragen geloven nog steeds in voornamelijk vastrentend papier als een veilige 'safe heaven' en nemen goud nog steeds niet ernstig als een verplicht onderdeel. Argumenten dat IJslanders met vastrentend papier hun kapitaal verwoest hebben, en je echt wel goud nodig had om je defensieve portefeuille te doen werken, vallen nog steeds in dovemansoren.

Advertentie door Marc:

Lees verder

Permanente Portefeuille +9% Dankzij Aandelen

Met een sterk rendement van 2,1% in september is de permanente portefeuille bezig aan zijn opmars. Het totaalrendement voor 2009 tikt nu op 9%. Niet slecht voor een portefeuille die nauwelijks 2,7% verlies had in 2008.

De permanente portefeuille houdt zich niet bezig met de toekomst te proberen voorspellen maar bestaat uit 25% aandelen, 25% obligaties, 25% goud en 25% cash. Hier een overzicht van de verschillende activa hun rendementen dit jaar:

Ook deze maand zijn het de aandelen die weer stevig omhoog zijn met maar liefst 4,3%. Dit brengt het totaalrendement voor aandelen in 2009 voorlopig op 24%. Ook goud deed het in september weer goed met een rendement van 2,7% wat het totaalrendement van goud voor 2009 voorlopig op 12% brengt. Obligaties hielden stand met 0,7% rendement deze maand maar staan nog steeds negatief op -1% voor het jaar wat wil zeggen dat je de intrest die je krijgt hebt zien opgaan in rook + nog iets meer. Cash heeft ook in september weer een historisch laag rendement gekend van 0,03% waardoor het totaalrendement van cash voor 2009 op slechts 1% staat.

De 25% aandelen waar we begin 2009 mee begonnen vertegenwoordigen nu 28% van de permanente portefeuille. Goud vertegenwoordigt nu 26%. Obligaties en cash elk 23% van de portefeuille. Balanceren doen we enkel op het einde van het jaar zodat elke activa terug 25% is. Enkel indien aandelen morgen zouden exploderen in prijs en 35% van de portefeuille vertegenwoordigen of totaal in elkaar klappen en slechts 15% van de portefeuille vertegenwoordigen zullen we vervroegd balanceren. Maar zolang dat niet gebeurt blijven we er mooi af en laten we het balanceren voor op ons eindejaarsfeestje.

Toch weer verrassend resultaat. Waar vorig jaar aandelen serieus wogen op het rendement (-43% in 2008) en het vooral de obligaties waren die de permanente portefeuille recht hielden (+18% in 2008) is het dit jaar voorlopig net omgekeerd. De obligaties doen niet veel nuttigs maar de aandelen zijn bezig met het beste jaar in lange tijd neer te zetten. Ook goud blijft echter trouw bijdragen tot het rendement nadat het ook in 2008 voor 10,7% rendement had gezorgd:

Niettegenstaande vastgoed blijft dalen, de economie op een laag pitje blijft draaien en de werkloosheid blijft stijgen is 2009 voorlopig verre van een deflatie jaar. De inflatie slaagt hevig toe in aandelen en goud. Zij die op de kantlijn staan in vastrentend papier of cash betalen de rekening door de boot te missen en hun koopkracht te zien afnemen ten opzichte van aandelen en goud.

Wat de rest van het jaar zal doen, verdere inflatie of terug deflatie zoals in 2008 zullen we zien. Ik gok dat aandelen iedereen blijven verbazen, goud het blijft ok doen en obligaties blijven wegzakken terwijl cash een lage rente blijft hebben. Marc Faber zal dus gelijk gekregen hebben dat de beurs het goed ging doen in 2009 maar hij zal ook ongelijk krijgen dat goud het minder goed zou gaan doen in 2009. Hugh Hendry heeft de bal misslaan in 2009 en de hele rally in aandelen en goud gemist terwijl hij zat te wachten op een heropleving van obligaties. Roland Vandamme heeft goed gescoord dankzij zijn goud en kleine positie agressieve aandelen.

Althans, dat is wat ik denk dat er zal gebeuren. We zijn nog maar begin oktober en er is nog een heel kwartaal te gaan. Wat denk jij dat er nog zal gebeuren in 2009? Jouw pronostiekjes zijn alvast welkom en 5 euro inzetten doe ik graag voor zij die er zin in hebben! Maar ons waardevol pensioen, onze financiële zekerheid, erop verwedden doen we hier alvast niet.

Lees verder

Permanente Portefeuille Moeilijk Maar Bevrijdend

Heb jij ooit al eens een belegging gekocht waarvan je verwacht dat het zal dalen in waarde? Het is iets dat maar weinig beleggers ooit hebben gedaan. Toch is dat net wat je moet doen wanneer je een echt gespreide portefeuille wil hebben die je kapitaal in ELK economisch klimaat zal beschermen.

Iets kopen waarvan je gewoon weet dat het een rampzalige investering wordt heb ik nog nooit gedaan. Tot vorige week. Ik heb 25% van mijn portefeuille in aandelen gestoken. Wel een index fonds met lage kosten en grote spreiding maar nog steeds aandelen! Je weet wel die zooi die vorig jaar je kapitaal heeft gedeeld door 2 en nu op 6 maand 50% en meer terug omhoog is terwijl de economie verder de afgrond inzakt. Niet echt een aantrekkelijk instap moment!

Maar ik heb vorige week ook iets moois gekocht. 25% van mijn kapitaal in 30 jarige Duitse staatsobligaties gestoken. Je weet wel dat papier waar de meeste goeroes en bankiers neerbuigend naar kijken maar dat in 2008 de beste belegging bleek te zijn en je kapitaal heeft doen toenemen met 20%. De laatste 6 maand zijn ze terug 10% verloren in waarde en gezien de economie verder de grond in zakt is daar geen enkele reden toe. Een mooi instap moment!

Ik zou die aandelen niet durven gekocht hebben zonder ook die staatsobligaties te kopen. En gezien aandelen veel zwaarder kunnen dalen dan dat staatsobligaties tegelijk kunnen stijgen stelt het me ook gerust dat ik nog eens 25% van mijn kapitaal in fysiek goud en zilver heb en nog eens 25% van mijn kapitaal in cash. Als aandelen dan inderdaad morgen weer de dieperik in zouden gaan dan heb ik de staatsobligaties, goud en cash om de schade te beperken.

Nu ik de aandelen en staatsobligaties gekocht heb en mijn permanente portefeuille volledig is kan ik eindelijk beginnen profiteren van ELK economisch klimaat. Want ik moet toegeven dat ik het vrij moeilijk had de laatste maanden. Ik baal van grote verliezen maar het voelt even slecht de boot te missen. En dat was mijn situatie de laatste maanden met die enorme rally in aandelen terwijl ik er geen had! Dat slaapt ook slecht. Want je kapitaal profiteert niet. En hoe meer ze omhoog gaan hoe moeilijker het wordt van alsnog in te stappen en hoe meer je baalt. Je verwacht een crash en dus stap je niet in maar je weet niet hoe lang het nog zal duren. Voor hetzelfde geld is je visie fout en breekt er terug een grote periode van welvaart aan, verdriedubbelen aandelen het komende jaar om hoger uit te komen als voor de crisis.

Harry Browne, de uitvinder van de permanente portefeuille, vat het goed samen: 'The best kept secret in the investing world: Almost nothing turns out as expected.'

Misschien blijkt mijn visie over aandelen compleet fout, doen ze het toch goed het komende jaar en zijn het misschien obligaties of goud die een slechte belegging blijken. Volgend jaar zullen we het weten. Ik zal echter dankzij de permanente portefeuille nog steeds een degelijk rendement hebben en mijn koopkracht behouden, wat er ook gebeurt.

Het duurt een hele tijd voor dat je genoeg vertrouwen hebt dat de permanente portefeuille echt werkt. Maar ik kan niet anders dan vaststellen dat het heeft gewerkt in Amerika dat sinds 1972 door een serieuze inflatie, een prachtige welvaart maar ook vele recessies is gegaan (zie artikel: 'Rendement Permanente Portefeuille sinds 1972'). Dat de permanente portefeuille ook heeft gewerkt in Japan dat sinds 1989 in een enorme deflatiegolf zit dat nu 20 jaar later nog steeds bezig is (zie artikel: 'De Permanente Portefeuille in Japan'). Dat de permanente portefeuille heeft gewerkt in IJsland 2008 waar de hele economie is weggezakt en de munt 70% van zijn waarde verloren is (zie artikel: 'De Permanente Portefeuille in IJsland'). En dat de permanente portefeuille ook bij ons heeft gewerkt desondanks de dotcom bust, een serieuze inflatie en vervolgens een kredietcrisis (zie artikel: De Permanente Portefeuille in Europa)

Ik heb de permanente portefeuille op allerhande manieren proberen 'optimaliseren'. In plaats van enkel aandelen, obligaties en cash uit Europa, ook Amerikaanse activa erin proberen steken (zie artikel: Amerikaanse of Europese Permanente Portefeuille?). In plaats van 4 verschillende activa, aandelen/obligaties/goud/cash, slechts 3 verschillende nemen en cash eruit laten (zie artikel: 3 vs 4 Activa - Revised). In plaats van elk jaar te balanceren, nooit te balanceren. Maar het had allemaal geen zin. De permanente portefeuille is zeer goed bedacht door de uitvinder Harry Browne. Hij heeft er ook zijn leven lang aan gewerkt om het zo goed mogelijk te krijgen. Less is more, is wel degelijk zijn filosofie geweest. Keep it simple but essential.

Toch denk ik 1 zwakheid gevonden te hebben in de permanente portefeuille, namelijk de kracht ervan, het balanceren, kan ook zijn zwakheid worden indien er zich rampscenario's zouden voordoen zoals een hyperinflatie, een nationalisatie van alle aandelen of een lang aanslepend staatsfaillissement (zie artikel: Beschermen Tegen Rampscenario's). Daarom dat ik naast mijn permanente portefeuille ook een oorlogskas aanleg met 10% van mijn kapitaal, just in case.

Er vertrouwen in krijgen dat de permanente portefeuille werkt, dat de verschillende activa die erin zitten inderdaad een must zijn en inderdaad als communicerende vaten werken en dus werkelijk omgekeerd gecorreleerd zijn, dat duurt even. Het lezen van bovenstaande artikels zal je helpen vertrouwen te krijgen. Maar de reden waarom ik pas vorige week heb kunnen overgaan tot de aankoop van de permanente portefeuille, terwijl ik er al maanden over aan het zeuren ben, is dat het veel tijd gekost heeft van de activa op zo een manier te kunnen kopen dat er geen tussenspelers zijn. Want je kan dan nog een schitterende portefeuille hebben, als je effecten verloren gaan in een bankfaillissement dan ben je het ook kwijt. Hoe waardevol de effecten ook zijn.

Voor de aandelen heb ik een fonds gevonden dat een index volgt, met goedkope beheerskosten, die te vertrouwen zijn, en waar ik rechtstreeks kan inschrijven zonder tussenspeler zodat mijn aandeel in het fonds niet verloren kan gaan bij bankfaillissement (Zie artikel: Securities Lending & Vanguard Index Fondsen). Voor de 30 jarige obligaties heb ik ontdekt hoe ze juist werken, waar je ze kan kopen en hoe je ze ook veilig kan bewaren buiten het banksysteem (zie artikel: 30 jarige Staatsobligaties Kopen - Waarom & Hoe). Voor het goud heb ik bestudeerd hoe je het fysiek best kan kopen zodat je geen papieren goud hebt (zie artikel: Hoe Fysiek Goud en Zilver Kopen). En voor de cash heb ik ook een goede oplossing gevonden hoe je het veilig kan opslaan, een rente krijgen maar toch nog je cash hebben indien alle banken over kop gaan (zie artikel: De Veiligste Spaarrekening).

Mijn portefeuille pagina is upgedate (zie artikel: Mijn Huidige Portefeuille). Ik heb een fout ontdekt in mijn rendementsberekeningen van 2008. Ik had geen -8% verlies maar -10% verlies. Gezien de meeste beleggers minstens -25% verlies hadden in 2008 nog steeds een resultaat waar ik zeer tevreden over ben. Mijn winst voor 2009 is voorlopig +12%.

Het was even slikken vorige week met de aankoop van de aandelen maar vanaf nu begint een nieuwe periode voor me gezien ik eindelijke degelijk beschermd ben met mijn volwaardige permanente portefeuille. Gedaan met angstig de markten te volgen, gedaan met piekeren wat te doen, gedaan met ongerust te zijn over mijn pensioen.

Bobby McFerrin had destijds ook zelfmoordplegende beleggers in zijn achterhoofd bij het schrijven van zijn wereldberoemde liedje 'Don't Worry Be Happy'. Nu kan ik me eindelijk zo gaan voelen, wat er morgen ook in de krant verschijnt:

Bobby McFerrin - Don't Worry Be Happy

Lees verder

Frank De Baere Vreest Grote Deflatie

Een echte deflationist is geboren in het Nederlands taalgebied. Frank de Baere vreest een grote deflatie en wel vrij binnenkort die dieper zal gaan dan de jaren 30. De enige manier om je kapitaal te doen profiteren is het nu omzetten in wat fysiek goud en vooral veel cash, bij voorkeur dollars.

Frank De Baere, een 38 jarige landbouwer, stortte zich anderhalf jaar terug op de studie van de financiële wereld om te begrijpen hoe hij kan vermijden dat zijn kapitaal net zoals in 2000 zou vernietigd worden door zijn bankier in de aankomende crisis. In die korte tijd heeft hij zijn begrip over de crisis ontpopt in een ware revelatie over hoe het vork aan de steel zit:

"De kern van het probleem is de enorme schulden expansie en kredietgroei van de voorbije decennia die de oorzaak was van de serieuze prijsstijgingen de voorbije jaren. De hyperinflatie die volgens velen nog moet komen is reeds achter de rug en stond op zijn hoogtepunt toen olie 150 dollar tikte begin 2008 en vastgoed wereldwijd met 10 procent per jaar of meer omhoog ging. Omdat iedereen steeds meer schulden op zich nam kwam er steeds meer geld in het systeem dat aan de oorzaak lag van al deze prijsstijgingen. Nu is de wereld in terugbetalingsshock gekomen. Plotseling beseft iedereen dat die gigantische berg schulden moet terugbetaald worden terwijl de meeste van die kredieten geïnvesteerd werden in onproduktieve “luxe” investeringen die nooit of nimmer zichzelf kunnen terugverdienen. Het gevolg is dat schuldenaars falen op hun lening, banken massa’s toxische kredieten moeten afwaarderen en initieel gezonde, produktieve kredieten nu ook in de problemen komen wegens een gebrek aan consumenten. Dit zal een kettingreactie op gang zetten met een uiterst vernietigend effect. De crisis van 2008 is maar het begin, de grootste deflatie allertijden staat te bonken op de voordeur. Het is een kwestie van maanden vooraleer de voordeur het begeeft … "

Volgens Frank zal vastgoed in Amerika niet 30% zoals vandaag maar 50% dalen. Ook in België en Nederland zal vastgoed niet 5% maar minstens 30% dalen en waarschijnlijk nog meer. De grootbanken ziet hij nog quasi allemaal falen en de centrale bank en de staat zullen er niets aan kunnen doen. Hoe kan een failliete staat een failliete bank redden zonder zijn geloofwaardigheid te verliezen bij de staatsobligatiehouders? Hoe kan een probleem van teveel schulden bij de banken opgelost worden met meer schulden?

De waarderingen van de beurs en grondstoffen gaan nog dieper volgens hem. Goud is ok als speculatie maar de beste speculatie zijn dollars in veilige cash vorm. Een kluis in de bank is niet aan te raden want als de bank failliet gaat is de deur gesloten. Dat alles verwacht hij in vrij korte tijd, tussen vandaag en de komende 2-3 jaar.

Hyperinflatie kan volgens hem niet omdat centrale banken opereren in een leen-ontleen systeem. Zolang centrale banken het systeem redden door meer krediet te geven aan banken en falende instellingen wordt niks opgelost volgens hem. Centrale banken verstrekken krediet, geen geld. En de grote hoeveelheid geld die ze drukken voor de opkoop van staatsschuld is nog altijd veeeeel kleiner dan de gigantische oceaan aan krediet van de privésector. En het is juist de implosie van de marktwaarde van al die kredieten die zorgt voor een 'deflatiepandoering'.

Hyperinflatie komt er pas wanneer centrale banken met de rug tegen de muur staan en bereid zijn om effectief biljetten te drukken en aan de banken te geven. Maar dat komt volgens hem pas nadat de deflatie zijn schade heeft aangericht, op de bodem van de depressie, en dat is nog niet voor direct. Op de bodem van de deflatie zijn de banken dicht en liggen de kredietmarkten stil. Dan pas is het crisis. Frank gelooft vooral in cash dollars omdat een groot deel van de wereldwijde schuld noteert in dollar. Bij de terugbetaling van die schulden vreest hij dat er een tekort zal ontstaan aan cash dollars waardoor de waarde kan stijgen.

Velen denken dat de deflatie vooral een Amerikaans probleem is maar Frank vreest dat de ganse wereld, ook West Europa en Azië een ware deflatiepandoering te wachten staat. Onze rijkdom is een illusie gebaseerd op schulden. Onze spaarcenten zijn belegd in papieren verplichtingen uitgegeven door banken en fondsen die zelf insolvabel zijn. De waarde van die papiertjes is afhankelijk van de solvabiliteit en terugbetalingscapaciteit van de instellingen die ze uitgeven. Zonder die twee voorwaarden hebben die belegde spaarcenten volgens hem geen waarde. En als je weet dat banken massaal kredieten hebben gepompt in zeer twijfelachtige investeringen dan begin je je maar beter zorgen te maken.

Door al dat positieve nieuws de laatste maanden ben ik zelf gaan twijfelen of de depressie zal aanhouden dan wel wegebben maar als ik zijn verhaal hoor dan moet ik zeggen dat ik hem geloof en het me terug vertrouwen geeft dat de deflatie visie correct is. Ik geloof dat de centrale bank en overheden inderdaad niet in staat zullen zijn van alle verliezen van de grootbanken op te ruimen. Net zoals Fortis en Lehman Brothers failliet zijn gegaan zullen ook KBC, ING, Dexia, Rabobank en al de anderen over kop gaan. Het klinkt absurd maar eigenlijk is het logisch.

Frank legt uit wat er gebeurd is bij de landbouwers. Door de snel stijgende grondstofprijzen zijn boeren serieus gaan uitbreiden de voorbije jaren. Een snel groeiende economie en droogtes zorgden voor betere prijzen. Melkboeren kregen plots een degelijke prijs voor hun melk en zetten wereldwijd stallen bij. Uiteraard grote nieuwe ultramoderne en hoogproduktieve stallen. Veevoeder bedrijven bouwden grote nieuwe fabrieken voor al dat extra vee te kunnen voeden. Nu blijkt plots dat die snel groeiende economie gebouwd was op schulden en nu de krediet kraan is dichtgedraaid er helemaal geen geld is aan de consumentenzijde om die extra melk te kopen.

De consument heeft honger, de vraag naar voedsel is er, maar er is een ander probleem opgedoken: de portemonnee is leeg. De melkprijzen zijn terug in elkaar gestort, de investering, die initieel produktief leek, was slecht. De toelevering komt in de problemen. En wie heeft er al zijn geld in deze uitbreidingen gestoken? De banken. Elk huis, elk bedrijf, elke stal, elke nieuwe fabriek is gefinancierd door de banken. Met de spaarders hun geld. Al dat geld is verkeerd belegd en zal afgewaardeerd worden.

De banken beseffen het en zijn nu aan het redden wat er te redden valt. Hypotheken en waarborgen op reeds bestaande leningen vergroten, kredietlijnen terugschroeven, en zelfs eigen waardevolle activa van de hand doen. Een stijgende beurs zorgt voor terugkeer van rust en optimisme, maar dat is slechts stilte voor de storm. In België is een grootbank duizenden hectare landbouwgrond aan het verkopen om cash te genereren.

Veel ondernemers en particulieren hebben zich laten foppen. Ze dachten dat de sterke prijsstijgingen van de voorbije jaren er waren omwille van echte tekorten in grondstoffen, in olie, in vastgoed. "Want de chinezen doen nu ook mee!" Nu zien we dat een deel van die extra vraag kwam van gewoon het aantal schulden dat serieus omhoog ging. Er was wel meer koopkracht, maar het was koopkracht geleend uit de toekomst, die vroeg of laat betaald dient te worden. Hierdoor bloeide de economie veel te snel. Vandaag is die bron van bloei weg. Er worden geen extra schulden meer aangegaan. Straffer nog, men begint schulden af te betalen en dus te sparen. Al die extra koopkracht van de voorbije jaren is weg en nog iets meer.

De chinezen keren terug van de fabriek naar het platteland. Gedaan met melk drinken want het Westen is gestopt met nog meer schulden aan te gaan en de Chinese producten te kopen. Vele fabrieken in China staan nu leeg. Ook hier had men de vraag van de toekomst verkeerd ingeschat. Al die investeringen bleken fout. Pijnlijk.

In de vorige deflatie in de jaren 30 piekte

de werkloosheid op 25%

Frank De Baere schrijft in zijn artikel 'Inflatie versus deflatie':

Als ik al die inflatie- en hyperinflatieverhalen lees, dan krijg ik schrik dat het wel eens totaal anders zou kunnen uitdraaien. Centrale banken deden de jongste maanden vele overuren. Sedertien is veel geld gemaakt maar weinig goed gemaakt. Centrale banken en politici denken dat ze een economie draaiende kunnen houden met de drukpers. Ze denken dat ze een gebroken economie kunnen heropstarten met een nog sneller draaiende drukpers. Een drukpers kan een bad asset niet veranderen in een good asset. Een drukpers kan een bad economy gebaseerd op consumptie niet veranderen in een good economy gebaseerd op duurzame productie. De verhuis van een imploderend kredietproduct van de balans van de bank naar de balans van de overheid (belastingbetaler) lost niks op. Het is een mythe dat overheden een economie kunnen doen draaien door te lenen en spenderen en door geld in het systeem te pompen. Uiteindelijk heb je kapitaal (spaargeld) nodig om een economie te doen draaien, en net dat is vandaag zeer schaars, zeker in het Westen. Bovendien wordt het hoog tijd dat onze economie verandert van ‘advies geven’ naar ‘dingen maken’.

We hebben meer dan vijf decennia aan één stuk een continue krediet- en schuldgroei gehad. Plotseling in 2007 kwam de privésector in terugbetalingsshock door een overdosis schuld. Sindsdien doen de overheden koortsachtig hun best om de dalende kredietgroei en het spenderen van de privé op te vangen door zelf te spenderen en schulden te maken. De crisis werd veroorzaakt door te veel schuld en onze leiders hebben er daadkrachtig voor gekozen om nog dieper in de schulden te gaan en meer te spenderen om hem op te lossen. Ik begrijp niet hoe dat kan werken. Ik begrijp nog minder hoe hieruit inflatie of hyperinflatie kan ontstaan. Ik begrijp ook niet waarom nog geen enkele leider heeft stilgestaan bij de optie dat gewoon niets doen en de excessen van het verleden zichzelf laten uitzuiveren wel eens de beste oplossing zou kunnen zijn.

Dit is een crisis van te veel schulden en niet van te weinig spenderen. We zijn ooggetuige van het begin van het einde van decennia lang keynesianisme. Centrale banken verliezen hun macht over het systeem. Wat ze ook doen, ze kunnen niet langer inflateren. Als de Fed aan quantitative easing doet door langetermijnschuld op te kopen van de VS (poging tot inflatie), dan stijgen de intresten en wordt krediet duurder. Intrestvoeten worden niet langer bepaald door centrale banken maar door de krediet- en kapitaalmarkten. En wat we zien, zijn stijgende intresten en een strengere monetaire politiek door de markt. Stijgende intresten creëren dan weer gigantische deflatoire krachten omdat de economie en consumptie van vandaag uiterst afhankelijk zijn van goedkoop krediet. Quantitave easing heeft nog nooit gewerkt in de geschiedenis. Waarom zou het dat nu wél doen? De drug goedkoop maken of hem tegen onze zin toedienen, werkt niet meer. Bovendien induceert de drug nog slechts weinig of geen roeseffect. De patient dreigt te overlijden …

Frank De Baere publiceert zijn artikels op de Econoshock.be website van econoom Geert Noels. Een overzicht van al de artikels door Frank vind je op hier: http://www.econoshock.be/author/frank/.

Frank wees me ook naar een zeer interessant en recent interview van Robert Prechter die de leermeester is van vele deflationisten en ook vandaag een grote deflatie ziet op ons afkomen: http://www.financialsense.com/Experts/2009/Prechter.html


Het punt waar Frank en ik verschillen van mening is over welke beleggingen te doen. Ik geloof hem dat er een grote depressie komt en dus geloof ik dat de beste speculatie inderdaad goud en vooral dollars zijn, opgeslaan in fysieke veilige vorm.

Maar ik ben niet bereid mijn pensioen erop te verwedden want indien de grote depressie uitblijft en er vanaf nu terug een periode van welvaart aankomt dan zal je met enkel goud en dollars veel koopkracht verliezen en heb je aandelen en obligaties nodig om te profiteren. Ook indien deze grote deflatie zou omslaan in een hyperinflatie omdat de munt plots veel waarde verliest (zoals in IJsland 2008) dan kunnen je dollars snel veel waarde verliezen en heb je veel goud nodig om dat goed te maken.

Daarom dat ik de voorkeur geef aan een permanente portefeuille. Goed beseffende dat ik helemaal niet zoveel koopkracht zal winnen als hem indien een grote deflatie werkelijkheid wordt. Immers de permanente portefeuille heeft ook aandelen en die zullen dan op het rendement wegen. Maar ook beseffende dat ik helemaal niet zoveel kan verliezen indien er geen grote depressie zou komen maar wel een nieuwe grote welvaart. Want dankzij de 25% aandelen zal ik ook profiteren indien er een welvaartsperiode zou komen tegen alle verwachtingen in.

Toch doe ik mijn hoedje af voor zijn analyse en geloof ik dat zijn voorspellingen correct zullen blijken. Elkeen die zijn kapitaal degelijk wil beschermen dient dit scenario serieus te nemen en te zorgen dat hij genoeg fysiek goud en fysieke cash heeft in veilige vorm opgeslaan om zijn verlies in zijn aandelen, obligaties en vastgoed dan te kunnen dekken.

Lees verder

Speculeren Versus Beleggen - Revised

Wat is het verschil tussen speculeren en beleggen? 'Ik speculeer' wil zeggen 'ik probeer de toekomst te voorspellen'. Veel mensen beleggen in functie van toekomst verwachtingen. Ze zijn dus aan het speculeren. Echter, het woord speculeren heeft een slechte naam dus hebben ze het woord beleggen gestolen en het verkracht langs voor en langs achter.

Beleggen is iets helemaal anders dan speculeren. Beleggen komt van de wijze traditie dat je nooit met zekerheid kan weten wat er morgen zal gebeuren en je je kapitaal beschermt tegen elk mogelijk economisch klimaat. Dit doe je door te spreiden, maar enkel tussen zeer verschillende, dus niet gecorreleerde, activa.

De kunst bij goed beleggen bestaat uit de juiste activa te selecteren die je nodig hebt om in alle economisch klimaten te profiteren. Want zowel tijdens welvaart als tijdens een recessie, hyperinflatie of grote depressie, is er altijd een activa dat het goed doet en de prestaties van je totale portefeuille zal beschermen. De permanente portefeuille is zo een 'beleggingsportefeuille' dat niet speculeert over de toekomst maar focust op de juiste mix van activa die je altijd kan aanhouden, wat er ook gebeurt.

Speculeren is de toekomst voorspellen en

je kapitaal maximaal laten renderen indien die toekomst uitkomt.

Beleggen is je kapitaal beschermen wat er morgen ook gebeurt.

In mijn eerste artikel over de permanente portefeuille schreef ik over het verschil tussen speculeren en beleggen: 'Speculeren is proberen een beter resultaat te behalen dan het gemiddelde van wat de markten doen. Beleggen is proberen het gemiddelde resultaat te behalen van wat de markten doen.'

Ik ben niet langer tevreden met deze definitie die ook de uitvinder van de permanente portefeuille Harry Browne als definitie gebruikte. Ik wil niet het gemiddelde behalen van wat de markten doen. Het gemiddelde van wat de markten doen is bedroevend. Gemiddeld gezien is tijdens welvaart iedereen aan het profiteren maar tijdens recessie en depressie iedereen aan het afzien omdat ze zo eenzijdige speculatieve portefeuilles hebben en de recessie of depressie natuurlijk altijd te laat zien komen. Hierdoor schommelt de koopkracht van hun geld enorm en scoort men af en toe goed maar kennen ze ook vroeg of laat serieuze rampen. Daar hoor ik liever niet bij.

Het knappe aan de permanente portefeuille is dat die in 2008 slechts 2% verlies had. Dat is geen marktgemiddelde. Dat is een schitterende prestatie waar vele succesvolle speculanten uitermate tevreden mee zouden zijn. Het gemiddelde van de goede huisvader belegger voor 2008 is een verlies van minstens 20% en voor velen 50% en meer. Verschillende miljonairs en zelfs miljardairs en vele banken zijn hun hele fortuin verloren. Dit door een speculatieve portefeuille te hebben die enkel profiteert van welvaart en vervolgens de crisis te laat zien komen.

De reden waarom de permanente portefeuille dergelijke schitterende resultaten in 2008 heeft behaalt alsook de jaren ervoor is dat de permanente portefeuille is opgebouwd vanuit een heel andere filosofie. Niet vanuit de filosofie van tevreden te zijn met de marktgemiddelden. Wel vanuit de filosofie dat de toekomst niet te voorspellen is en dat je moet zorgen dat je kapitaal profiteert in elk mogelijk economische klimaat, ook in een recessie of depressie.

Als je dus wil weten of je zelf een speculant bent of een belegger. Of indien je wil weten of je vermogensbeheerder of bankier een speculant is of een belegger dan moet je maar 1 simpele vraag stellen: Wordt mijn geld belegd volgens bepaalde toekomst verwachtingen over wat de economie, de beurs, goud, etc gaat doen? Met andere woorden, wordt er over de toekomst gesproken? Zo ja, dan is het speculeren.

Speculeren is niet slecht. De kunst van speculeren bestaat eruit de toekomst juist te voorspellen, de juiste activa te selecteren en juist te timen. Goed speculeren is een manier om echt veel geld te verdienen. Als je de toekomst juist voorspelt en er volledig op ingezet hebt heb je een fantastisch rendement op je kapitaal. Als je het verkeerd voorspelt en je zet er volledig op in dan vernietig je je kapitaal. Zij die de crisis juist voorspeld hebben en belegd hebben in goud en vooral staatsobligaties hebben veel verdiend en een rendement van tussen de 10% en 30% behaald in 2008 terwijl prijzen van zo goed als alles daalden. Zij die belegd hebben volgens de verwachting 'er komt geen recessie' hebben 50% van hun kapitaal verloren in 2008.

Speculeren kan renderen. De maatschappij heeft goede speculanten nodig. Maar het is triest om zien hoeveel speculanten de mist in gaan en kapitaal vernietigen. Veel vermogensbeheerders en zo goed als alle banken speculeren met het pensioen van hun klanten en maken zichzelf wijs dat ze conservatief aan het 'beleggen zijn voor de lange termijn'. Toch zijn ook zij steeds met de toekomst bezig en hebben ze zeer eenzijdige portefeuilles met enkel aandelen en obligaties die vooral tijdens welvaart profiteren. Of zetten ze al het kapitaal van hun klanten op een 'veilige spaarrekening in afwachting van betere tijden' die de klant zijn hele kapitaal doet verliezen bij een bankfaillissement (Lehman Brothers) of een devaluatie van de munt (IJsland 2008).

Dat alles is speculeren. Ook alles in staatsobligaties is geen goed idee. Vastrentend staatspapier doet het in een bepaald scenario goed (tijdens welvaart de laatste 20 jaar) en in een bepaald scenario maakt het je rijk (tijdens deflatie zoals 2008). Echter in een ander scenario verlies je alles met vastrentend staatspapier en ben je arm (hyperinflatie of staatsfaillissement).

Alles in staatspapier of alles op spaarrekening lijkt dus conservatief beleggen maar het is puur speculeren. Want als je aan de bankbediende vraagt wat er met je staatspapier gebeurt indien de overheid failliet zou gaan of wat er met je spaarrekening gebeurt indien de bank failliet gaat zullen ze in het beste geval zeggen dat ze dat niet direct verwachten en ze steeds de portefeuille kunnen veranderen indien die scenario's opduiken. Dat is dus speculeren op wat er morgen komen zal en kan tot grote verliezen leiden indien ze, net zoals in 2008, de crisis te laat zagen komen.

Kapitaal dat echt belangrijk is moet je dus verstandig spreiden. Geld dat je nog nodig hebt voor je pensioen of voor mogelijke ziekte of voor je kinderen daar ga je niet mee naar het casino om wat te speculeren op de toekomst. Je pensioen dat beleg je op zo een manier dat jij je koopkracht behoudt, wat er ook moge gebeuren in de economie. Je pensioen dient niet om in te zetten op het grote lot en mogelijks alles te verliezen. Je hebt gewerkt voor dat pensioen en je wil het vooral houden voor later. Je wil het zeker niet verliezen aan een fout gelopen speculatie.

Als je erover nadenkt moet je vaststellen dat elk beleggersblad, elk beleggerskanaal, elke beleggerssite eigenlijk SPECULATIE sites zijn. Soms wordt er gesproken over hoe je je kapitaal kan beschermen tegen een grote depressie, of tegen een hyperinflatie, maar dat komt dan van iemand die de toekomst voorspelt en zeer eenzijdige posities aanraadt. In elke beleggers media gaat het over de economische verwachtingen. Wat gaat de beurs doen, wat gaat goud doen? Gaat de economie herstellen, gaat vastgoed stabiliseren?

Allemaal koffiedik kijken en minstens de helft zal verkeerd voorspellen, waaronder ook de besten. Zoals de rijkste 'belegger' Warren Buffett en de sympathieke Belgische canvas held Paul D'hoore die de crisis niet zagen komen, gewoon bleven zitten in hun Westerse aandelen, met als gevolg een beschamend verlies van -50%. 'Speculant' is een juistere term voor hen. Slechte speculant, toch voor 2008.

Een redelijk aantal speculanten hebben een crisis voorspelt maar de verkeerde beleggingsinstrumenten gekozen. Zoals Peter Schiff die in 2007 Europese aandelen kocht om de komende 'dollar' crisis te ontlopen en vervolgens het kapitaal van zijn klanten meer dan halveerde want de dollar bleek omhoog te gaan tijdens de crisis en aandelen in Europa nog harder te dalen. Zo ook Jim Rogers, die de bankencrisis perfect voorspeld heeft, en zelfs goed verdiend heeft in het shorten van de banken, maar tegelijkertijd zeer zwaar in Chinese aandelen zat en commodities die meer als 50% veloren zijn. Ook bij ons heeft Kevin Van Campenhout de bal serieus mis geslaan. Hij zag de crisis wel komen maar dacht dat we in een hyperinflatie terecht zouden komen en laadde zijn bootje vol met goudmijnaandelen en andere aandelen zooi. Ook hij verloor 50% van zijn kapitaal. Idem dito voor de held Jim Puplava die ook de crisis zag komen en zeer goede interviews heeft op zijn website financialsense.com, ook met deflationisten, maar ook zijn klanten met schaamtelijke verliezen heeft opgezadeld door de verkeerde activa te selecteren. Pas nu springt hij in fysiek goud nadat hij 50% en meer is verloren met edelmetaalbedrijven in 2008.

Elke speculator kan ernaast zitten en uiteindelijk kan je de rekening maar maken na 5 a 10 jaar maar speculators die zelf hun tijdelijke fouten niet toegeven zoals Peter Schiff, Jim Rogers, Jim Puplava en Kevin Van Campenhout, daar kots ik behoorlijk van. Het minste dat je kan zeggen als je -50% hebt voor het jaar is: ik was fout voor 2008.

Slechts enkele speculanten zagen de crisis komen, hebben de juiste activa gekozen en goed getimed. Voor 2008 zijn dat uitzonderingen als Roland vandamme die op tijd zijn goudmijnaandelen inwisselde voor fysiek goud en daardoor een goed rendement van slechts -7% had. Of Hugh Hendry die +30% had door zijn aankoop van lange termijn staatsobligaties juist te timen en te schalen.

Hopen dat jij die goede speculator bent zoals Roland Vandamme of Hugh Hendry kan je doen maar best niet met je pensioen! Zolang je zorgt dat je pensioen veilig belegd is hoef je je geen zorgen te maken dat je alles kwijt bent als een bepaald scenario zich ontplooit.

Goed beleggen is een kunst want het volstaat niet alles in vastgoed te steken. Neen, dan zal je in bepaalde scenario's zeer slecht slapen. Zoals al die Amerikanen vandaag waar vastgoed gemiddeld al 30% is gedaald of de Ieren die al aan 50% zitten! Als je hele pensioen dan in vastgoed zit begin je onrustig te worden want als dat zo verder gaat zal er niet veel overschieten van je pensioen. Immers, niet enkel de vastgoed prijzen dalen in een grote deflatie, ook de huurinkomsten zullen, net zoals in Japan de voorbije 20 jaar, goed dalen.

Beleggen is een kunst want je moet serieus gaan nadenken over wat er allemaal gebeuren kan in onze economie en welke activa je dan nodig hebt om te overleven. Je moet niet voorspellen welk economisch scenario je morgen verwacht maar je moet wel goed weten welke economische scenario's er allemaal mogelijk zijn. Gelukkig heeft Harry Browne dat voor ons gedaan. Welke soort portefeuille je kan beschermen in de 4 belangrijkste economische klimaten die we gekend hebben, tijdens zowel welvaart, recessie maar ook tijdens sterke inflatie en sterke deflatie kan je terugvinden in mijn eerste artikel 'Speculeren versus Beleggen'.

Wat ik aan de permanente portefeuille nog toevoeg is een oorlogskas zodat je ook tijdens extreme scenario's als een hyperinflatie, nationalisaties of overheidsfaillissementen, goed beschermd bent. Meer hierover in het artikel 'Beschermen Tegen Rampscenario's'.

Stop dus met jezelf wijs te maken dat je belegt wanneer je eigenlijk aan het speculeren bent. Noem beleggen volgens toekomstige verwachtingen speculeren. Zeg dat je speculeert met je geld en je zal vanzelf tot betere beslissingen komen. Misschien ga je nog extremer en beter speculeren omdat je nu eenmaal bewust kiest van te speculeren en de risico's beter gaat beseffen en berekenen. Misschien stop je met de toekomst te proberen voorspellen en schakel je over naar een stabiele gespreide beleggingsstrategie, die los staat van toekomstvoorspellingen, omdat je gaat beseffen dat het kapitaal te belangrijk is voor je om mee te speculeren.

Lees verder

Waarom Spaarrekening Niets Meer Oplevert

De rente op spaarrekeningen was vorig jaar nog makkelijk 4% en is nu nog nauwelijks 1% terwijl de kans op een failliet van de bank wel groter is als vroeger. De banken hebben veel excuses waarom je maar 1% krijgt maar feit is dat ze nu goedkoop bijgeprint geld krijgen van de centrale bank en ons spaargeld dus niet meer nodig hebben.

De reddingsacties van de Europese Centrale Bank (ECB) hebben meer nare gevolgen dan je zou verwachten. Een paar maand terug kon elke bank in Europa zoveel lenen van de ECB als ze wensten tegen een belachelijk lage intrestvoet van 1%. Dit deed de centrale bank om te zorgen dat elke bank genoeg 'liquiditeiten' zou hebben om elke spaarder dat zijn geld ophaalde te kunnen uitbetalen en zo bankruns te voorkomen. Ook hoopte de ECB dat het vertrouwen tussen de banken onderling terug zou herstellen en dat de banken terug volop goedkope kredieten zouden verstrekken aan particulieren en bedrijven.

Honderden banken maakten gebruik van de gratis leningen en vroegen een totaal van maar liefst 1100 miljard euro aan leningen aan. De Europese centrale bank stemde zo goed als alle leningen toe en overspoelde de bankenwereld met nieuw geld.

Vanwaar haalt de centrale bank plots 1100 miljard? Gewoon bijgeprint. Niet in briefjes, wel digitaal. Ja, dat is de macht die de centrale bank heeft. Zij mag printen zoveel ze nodig acht om ervoor te zorgen dat we een 'stabiele economische groei blijven kennen en de inflatie onder controle blijft'.

Dat ze frauderen met ons geld en bijprinten zoveel ze wensen is al erg genoeg maar dat ik plots nauwelijks nog intrest krijg terwijl nu iedereen weet dat banken labiel zijn! Hoe is dat mogelijk. Weet je nog in het begin van de crisis? Nog geen jaar geleden. Alle banken beloofden je de beste rentes. Je kreeg gewoon overal 4% op den duur. Dit was natuurlijk omdat ze verliezen begonnen op te stappelen in hun beleggingen en de banken elkaar niet meer vertrouwden en dus hogere intresten rekenden aan elkaar.

Ze konden nauwelijks geld lenen van elkaar maar ze hadden dringend cash nodig en de Europese centrale bank had nog geen 'stimuleer' programma's lopen. Dus de enige optie was te zorgen dat ze op de vrije markt genoeg geld kregen om alle verplichtingen die ze hadden te kunnen blijven betalen. En de vrije markt die wil rendement zien om van gedacht te veranderen. Dus elke bank bood hogere en hogere intresten om het spaargeld aan te trekken.

Gisteren kwam ik op een familiefeestje wat werknemers van de grootbanken tegen. Het zijn precies doktors of politiekers. Je stelt hen een vraag en je krijgt een complex antwoord terug waar je enkel van kan denken 'hij zal wel gelijk hebben zeker'. Als je echter hard genoeg tegen de schenen trapt kom je snel tot de kern van de zaak.

1 werkte als vermogensbeheerder voor Fortis, zag de crisis niet komen en verkondigt vandaag, uiteraard, dat we het zwaartepunt waarschijnlijk achter ons hebben. Het bestuur is zich echter volop aan het concentreren op de werknemers de nieuwe naam te leren zeggen, 'Hallo, met BNP Parabis Fortis'. Dat gaat er moeilijk in want het is zo lang en vooral pijnlijk en gênant.

De andere kent leningen toe bij een andere grootbank en vond dat de hoge intresten dat spaarders ontvingen vorig jaar juist onrechtvaardig waren: 'Het was een moordslag tussen de banken en 1 van de oorzaken waarom de banken in de problemen kwamen.' Andere onzin als 'banken mogen bij wet geen hogere interest meer geven' kwamen er ook uit. Mijn vader heeft me vroeg geleerd: 'Diens brood men eet, diens woord men spreekt'.

Het enige dat je van bank bedienden kan leren is wat er achter de schermen gebeurd bij die kapitaalverslindende bedrijven. Toen ik vorig jaar hoorde dat een kennis leningen toekende bij een grootbank dacht ik zoals jan en alleman: schitterend, mijn toegang tot goedkoop geld! Vandaag besef ik dat die persoon zijn afdeling de kern van het probleem is. De banken hebben veel te veel slechte leningen uitgeschreven.

Het was interessant te horen hoe ze vandaag aan het vechten zijn de schade te beperken. Dit door veel meer onderpand op te eisen voor reeds uitgeschreven leningen. Het stond in kleine lettertjes in het leencontract dat ze hiervoor niet eens de toelating moeten vragen dus geven ze opeens het bevel van bijvoorbeeld de waarborg, hypotheek, te vergroten van 100.000 euro naar 1 miljoen euro voor een lening van 1 miljoen. De bedrijfseigenaar krijgt dan plots een rekening van 15.000 euro omdat het geld kost van een hypotheek te leggen en wordt geïnformeerd dat zijn bank nu een hypotheek heeft van 1 miljoen op zijn bedrijf in plaats van 100.000 euro. Zo kan de bank als eerste uitbetaald worden als het bedrijf failliet gaat en kan de ondernemer ook geen lening meer aangaan bij een ander want alles staat al in hypotheek. De wet stelt wel dat het bedrijf eerst nog 6 maand moet overleven alvorens de nieuwe hypotheek geldig is. Dus financiert de bank die 15.000 euro voor, kwestie van die 6 maand nog te halen.

Of hoe banken vandaag eindelijk nuchter gaan nadenken en hun eigen beleggingen terug streng gaan indekken. Zo ook de intresten die ze vragen voor leningen dat ze zelf uitschrijven, die zijn omhoog! Wil je geld lenen voor een huis? Dan is het vandaag minstens 1 a 2% meer als vorig jaar. Dus bijna 5% rente ben je kwijt in plaats van 3% 2 jaar terug. Gedaan met gratis geld, wil je geld van de bank lenen vandaag dan is het dokken + een stevig onderpand erbij!

Dit is een grote tegenvaller voor de Europese centrale bank. Die had gehoopt dat door al dat geld bij te printen en voor heel lage intresten uit te lenen aan de banken, dat de banken terug ook geld zouden uitlenen tegen goedkope tarieven. Niets is minder waar. De banken beseffen nu meer als vorig jaar dat lenen ook grote risico's kent en ze willen er nu degelijk voor betaald worden. Dus dat goedkope geld van de ECB aanvaarden ze met een glimlach maar dat zullen ze duur uitlenen aan de bedrijven en particulieren, en terecht!

Het enige dat de ECB bereikt heeft is dat spaarders nu geen interest meer krijgen omdat spaarders nu moeten concurreren met het geld van de ECB. En de bank is niet geïnteresseerd van wie het geld komt, het goedkoopste geld zullen ze gebruiken en de rest heeft te nemen of te laten. Dus krijgen wij even lage intresten als wat de ECB vraagt.

Profiteren van hoge intrestvoeten dankzij de crisis.

Gisteren nog voor de spaarder, vandaag enkel nog voor de banken.

Met dank aan de Europese Centrale bank.

De schuldige in heel dit interest schandaal zijn niet de grootbanken. Het is normaal dat zij het goedkoop geld van de ECB liever hebben dan het duur geld van de spaarders. De schuldige is de ECB die geld print vanuit het niets en hierdoor al de euro bezitters een loer draait. Door meer geld in omloop te brengen en hierdoor direct de koopkracht van onze euro's te doen afnemen en door ons te ontzien van interest op ons geld.

De spaarders, zij die cash hebben, zouden vandaag moeten profiteren van de crisis. Want geld is terug waardevol geworden. Iedereen wil het maar niemand heeft het. Vroeger was cash trash, de intrest die je kreeg was niet genoeg om prijsstijgingen in de winkel en vastgoed, op de beurs en in goud, te kunnen volgen. Hoe sneller je cash was weg geïnvesteerd hoe beter, want het verloor toch zijn waarde.

Vandaag is het omgekeerd. De intrest die je krijgt op je cash moet een stuk meer zijn en zeker wanneer je risico neemt. In bedrijfsobligaties zie je dat goed. Je krijgt een stuk meer interest vandaag dan vorig jaar. Je kan dus beter een hoop bedrijfsobligaties kopen dan een spaarrekening want je wordt ten minste betaalt voor het risico dat je neemt. Als morgen alle bedrijven ook goedkope leningen kunnen krijgen van de ECB zal ook daar nog weinig interest gegeven worden.

Vandaag betalen bedrijfsobligaties dus correcte interest uit maar of het een goede belegging is blijft speculatie. Als de crisis veel erger wordt kan je zowel je spaarrekening zien opgaan in rook maar ook die bedrijfsobligaties. Als je veiliger wil beleggen kan je gewoon je geld afhalen van je spaarrekening en in cash omzetten en in een veilige kluis steken. Je krijgt toch nauwelijks interest dus veel verlies je niet. Je wint vooral veel veiligheid want als de bank failliet gaat heb jij je geld nog dankzij de omzetting naar echte cash.

Nu kan je denken, maar als al die commerciële banken zoveel geld kunnen lenen als ze willen van de Europese centrale bank, dan kunnen die toch niet failliet gaan en is mijn spaargeld toch veilig? Neen, is het antwoord, zelfs met al de goedkope leningen van de ECB blijft een bank serieus gevaar voor faillissement hebben.

Immers, een lening van de ECB kan de bank niet als eigen kapitaal zien. Eigen kapitaal is - eigen - kapitaal, geld dat niet geleend is van een ander maar zelf opgebouwd. Geld dat in de vennootschap is gestoken door anderen. Enkel een achtergestelde lening of een eeuwiglopende lening (perpetuals) kan door een bank gezien worden als eigen kapitaal. En die geeft de ECB niet. Die kan je enkel krijgen van vadertje staat. Daarom dat Dexia, KBC, Fortis, etc, niet enkel geld lenen van de ECB, maar ook geld lenen bij de overheid. Want de lening van de overheid is wel een achtergestelde lening, geld dat kan gezien worden als eigen kapitaal.

De overheid geeft echter geen nieuwe achtergestelde leningen voor niets en vraagt een serieuze interest in ruil, want als de bank failliet gaat is het geld verdwenen, want het is eigen kapitaal van de bank, en de curator zal het geld dus gebruiken om de belangrijkste verplichtingen eerst uit te betalen. De overheid kan het geld vandaag echter nog vrij goedkoop lenen en schrijft een staatsobligatie uit zoals bijvoorbeeld de Vlaamse overheid en betaalt 2-3% interest maar vraagt van KBC en andere grootbanken 6-8% interest voor die lening. Goede deal zeggen de politieker: 'Ik kan claimen de bank (en het land uiteraard!) van de ondergang te redden en verdien er nog geld mee ook!'

Echter, als de crisis zich gewoon verder zet, de consument blijft minder uitgeven en meer sparen, vastgoed blijft verder dalen, bedrijven blijven failliet gaan, en dat alles verwacht ik, dan zullen banken nog een pak meer verliezen hebben. Dit veegt hun eigen kapitaal weer weg in no time en moeten ze weer aankloppen bij de overheid voor nieuwe achtergestelde leningen.
Dat het zeer moeilijk kan worden als overheid om steeds nieuw geld op te halen om te geven aan de banken is evident. Zeker wanneer de overheid zelf steeds meer geld moet gaan lenen om eigen tekorten te dichten. Meer hierover in 'KBC is trojaans paard'.

Mij mogen ze nog 10% geven voor een spaarrekening. Mijn geld krijgen ze niet omdat ik het risico op faillisement te groot vind. Maar 1% ?!? Ik begrijp dat mensen zich hebben laten verleiden door de hoge interesten van vorig jaar en sommigen hebben de prijs moeten betalen (klanten Icesave, Kaupthing, Lehman Brothers, ...). Maar die verleiding van hoge intresten is vandaag alvast weg.

Je beschermen tegen bank faillissementen is cruciaal en nu dat je spaarrekening toch niets meer oplevert is het dan ook het moment om in actie te schieten en je kapitaal eindelijk in veiligheid te brengen.

Een andere meer lange termijn oplossing om de fraude van de spaarrekening te ontlopen, dan cash in de kluis, is je kapitaal te beleggen volgens de permanente portefeuille. Op die manier is je kapitaal beschermd wanneer banken failliet gaan. Op die manier kan je ook een degelijk rendement halen met je kapitaal op lange termijn in tegenstelling tot cash in een kluis.

Waarom zal een permanente portefeuille je redden als de banken failliet gaan?

• Omdat je altijd 25% fysiek goud in je permanente portefeuille hebt. Wanneer banken vallen explodeert goud in koopkracht waarde. Meer hierover in 'Waarom Goud Explodeert'.
• Omdat je steeds 25% cash hebt, dat belegt is op een veilige spaarrekening van de OVERHEID. Meer hierover in 'De Veiligste Spaarrekening'.
• Omdat je met een permanente portefeuille ook steeds 25% lange termijn staatsobligaties hebt, die bij een vlucht naar veiligheid ook serieus kunnen stijgen in waarde zoals we in 2008 gezien hebben, zie '30 jarige Staatsobligaties Kopen - Waarom & Hoe'

Een introductie over de permanente portefeuille vind je in het artikel 'Speculeren Versus Beleggen'.

Lees verder

Amerikaanse of Europese Permanente Portefeuille?

De Amerikaanse permanente portefeuille heeft sinds 1999 geen enkel negatief jaar gekend en gemiddeld 6,9% per jaar opgebracht, terwijl de Europese portefeuille 3 negatieve jaren heeft gekend en gemiddeld 5,4% heeft opgebracht. Toch heeft de Europese portefeuille een stabieler en hoger rendement gegeven voor de Europeaan.

Hier de opbrengsten van de Amerikaanse versus de Europese permanente portefeuille sinds 1999:

Je ziet dat de resultaten van de Amerikaanse permanente portefeuille in dollars bekeken uitmuntend zijn. Terwijl er een dotcom en kredietcrisis is voorbij geraasd heeft de portefeuille geen enkel negatief jaar gekend en een mooi rendement van gemiddeld 6,9% per jaar. De Amerikaan met een Amerikaanse permanente portefeuille kan terecht tevreden zijn en heeft een zeer stabiel en degelijk rendement gekend.

Maar stel dat je als Europeaan de Amerikaanse permanente portefeuille had hoe waren dan je resultaten? Wel, je doet uiteraard elke keer op het einde van het jaar de conversie naar Euro's om te kijken wat je werkelijk rendement is geweest van je Amerikaanse PP ( PP = permanente portefeuille).

In 1999, met de beurs in dotcom boom tijden komt het je goed uit. Amerika brengt de hele wereld in exctase met een 'new era' van internetbedrijven en het geld stroomt naar de dollar terwijl men argwanend kijkt naar de splinternieuwe Euro munt dat conservatief Europa begin dat jaar heeft geintroduceerd. De dollar stijgt met maar liefst 17% dat jaar. De Amerikaanse PP heeft 4,2% maar omdat de dollar zoveel meer waard is geworden heb je in Euro's een rendement van 21,9% terwijl de Europese PP 'maar' 10,2% gaf.

Ook in 2000 en 2001 heb je een aanzienlijk beter rendement met de Amerikaanse PP met 10,9% in plaats van 6% en het jaar erop 6,6% in plaats van -0,6% doordat de dollar blijft verder stijgen in waarde. Je begint te denken dat je een genie was een Amerikaanse PP te nemen in plaats van een Europese PP maar in 2002 keert je geluk.

De dollar zakt weg in het midden van de dotcom crisis in 2002 en verliest -15% in waarde. De Amerikaanse permanente portefeuille had zijn werk goed gedaan voor een Amerikaan en gaf nog steeds +7%, maar als Europeaan kijk je aan tegen een verlies van -9,4% in plaats van slechts -1,8% verlies voor de Europese permanente portefeuille.

Ook in 2003, het eerste jaar van herstel na de dotcom crisis wanneer de Amerikaan met zijn PP +14% haalt heb jij door een waardedaling van de dollar met nog eens -17%, een verlies van -5,9% met je Amerikaanse PP terwijl de Europese PP je +6% had gegeven.

In 2004 wanneer de dotcom crisis volledig achter de rug is en de Europese PP een mooie 7,4% winst geeft en ook de Amerikaan met zijn PP +6,6% haalt zit jij met een verlies van -1,3% omdat de dollar weer gezakt is in waarde, deze keer -7%.

In 2005 is het payback time. De dollar stijgt terug met 16% in waarde, of anders bekeken de Euro zakt weg in waarde met 16%. De Europese PP geeft een rendement van 17,9% wat aantoont dat je koopkracht ook vrij goed beschermd is wanneer de Euro veel waarde verliest. De Amerikaan heeft naast een veel sterkere munt een rendement van 8% met zijn PP en jij hebt met de Amerikaanse PP +25,7% in Euro's uitgedrukt, een voltreffer van formaat.

In 2006 en 2007 blijkt echter weer dat de Amerikaanse PP geen goede keuze was. Terwijl vastgoed zijn laatste toppen bereikt, de Amerikaan beschermd blijft met degelijke rendementen van 11% en 12% en de Europese PP rendementen aflevert van 7,2% en 4,9% heb jij -0,9% en 0,6% met je Amerikaanse PP omdat de dollar weer daalt met -11% en nog eens -11%.

In 2008 tijdens de grootste kredietcrisis in 80 jaar is je zoete wraak er terug en heb je in plaats van -1,8% met de Europese PP +7,8% gehaald dankzij je Amerikaanse PP. Op het einde van de rit heb je na 10 jaar met de Amerikaanse PP een rendement van 64% of 5,1% per jaar in Euro's uitgedrukt. De Europese PP zou je 69% gegeven hebben of 5,4% per jaar.

De rendementen zijn dus ongeveer gelijk na 10 jaar. Maar de volatiliteit lag helemaal anders. Door de Amerikaanse PP te hebben als Europeaan heb je een veel volatielere portefeuille die heel hoge rendementen kan geven van meer als 20% (1999, 2005) alsook jaren met meer als 5% verlies kan geven (2002, 2003). Nog opmerkelijker, in de goede tijden heb je soms verlies (2003, 2004, 2006) terwijl je in de slechte tijden topprestaties neerzet (2001, 2008).

Met andere woorden, de permanente portefeuille werkt niet zoals het hoort als je activa in andere werelddelen gaat innemen. Euforische rendementen in crisis tijd en deprimerende rendementen tijdens welvaart periodes. Niet goed voor de nachtrust.

De Europese PP mag dan 3 negatieve jaren hebben. Die negatieve jaren zijn beperkt tot maximum -2% verlies. Een Amerikaanse PP als Europeaan geeft je geen 0 negatieve jaren zoals bij een Amerikaan maar in Euro's bekeken 4 negatieve jaren met uitschieters van -9,7% verlies. De Europese permanente portefeuille heeft je koopkracht veel stabieler gehouden en met 5,4% per jaar je nog een beter rendement gegeven ook. Uit het verleden blijkt dus dat je als Europeaan best een Europese permanente portefeuille neemt met Europese activa.

Bijlage

Rendementen Europese permanente portefeuille en onderliggende activa:

De Europese permanente portefeuille bestaat uit:

• 25% Aandelen: 'Vanguard Eurozone Stock Index Fund', ISIN IE0008248803, dat 85% van alle aandelen genoteerd op de beurzen in de Eurozone omvat. Dit fonds is kapitaliserend maar je dient minstens 100.000 euro in Nederland of 250.000 euro in Belgie te investeren om toegang te krijgen. Op Euronext kan je reeds met kleinere bedragen 'EASYETF EURO STOXX 50 B1' kopen , ISIN FR0010129072, die ook kapitaliserend is en de DJ EURO STOXX 50 index volgt, die de 50 grootste bedrijven uit de Eurozone omvat. Voor rendement berekeningen gebruik ik de data van de "MSCI Emu Index' dat ook door het Vanguard fonds gevolgd wordt.

• 25 % Obligaties: 30 jarige staatsobligaties bij voorkeur Duitse rechtstreeks bij Duitse overheid opgeslaan, zie artikel '30 jarige Staatsobligaties Kopen, Waarom en Hoe' voor meer uitleg. Voor de rendement berekeningen gebruik ik de Markit iBoxx € Germany 10+ index. Deze index bevat 11 verschillende 30 jarige Duitse staatsobligaties. De gemiddelde resterende looptijd is 22 jaar. Een fonds dat deze index volgt heb ik niet gevonden. Een fonds met 30 jarige staatsobligaties uit niet enkel Duitsland maar hele Eurozone is er wel zoals iShares € Government Bond 15-30 (IBGL), gemiddelde looptijd van onderliggende obligaties is 23 jaar maar is halfjaarlijks uitkerend. Kapitaliserend kan ook, waardoor je geen roerende voorheffing betaalt met Iboxx € Sovereigns €-Zone 25+ TR-Index ETF, te koop via Xetra beurs in Duitsland.

• 25% Goud: Fysiek goud. Fondsen en ander papieren goud sterk af te raden want een gouden belofte blijft een belofte. Rendementen afkomstig van de Nationale Bank van België.

• 25% Cash: Kortlopende staatsobligaties bij voorkeur Duitse rechtstreeks bij Duitse overheid opgeslaan. Voor de rendement berekening gebruik ik de Markit iBoxx € Germany 1-3 index. Deze index bevat 12 verschillende Duitse staatsobligaties met looptijden tussen 1 en 3 jaar. De gemiddelde looptijd is 1,7 jaar. Een kapitalisatie fonds dat deze index volgt is Iboxx € Sovereigns €-Zone 1-3 TR-Index ETF, te koop via Xetra beurs in Duitsland. Te koop op Euronext heb je iShares € Government Bond 1-3 (IBGS), gemiddelde looptijd 1,9 jaar. Echter deze is uitkerend waardoor je roerende voorheffing betaalt op de halfjaarlijks dividenden. Een kapitaliserend fonds via Euronext is 'LYXOR MTS 1-3Y' met ISIN code FR0010222224, met een gemiddelde looptijd heeft van 2,13 jaar, waardoor je roerende voorheffing vermijdt.

Fondsen hebben altijd het risico van wanbeheer of fraude. Het fonds zelf kan falen of de tussenpersoon, je bank, wisselagent, kan je aandeel in het fonds frauduleus doen verdampen. Je kan om je risico te spreiden verschillende fondsen nemen via verschillende tussenpersonen zodat als 1 fonds of tussenpersoon bankroet zou gaan door slecht beheer, je nog een ander fonds hebt via een andere tussenpersoon.

Rendementen Amerikaanse permanente portefeuille en onderliggende activa:

De Amerikaanse permanente portefeuille bestaat uit:

• 25% Aandelen: Amerikaanse index fonds dat zo goed als alle aandelen op de Amerikaanse beurs omvat (Vanguard Total Stock Market Fund)
• 25 % Obligaties: Amerikaanse 30 jarige staatsobligaties (Barclays 20+ years Treasury Fund, gemiddelde looptijd 26,5 jaar)
• 25% Goud
• 25% Cash: Amerikaanse korte termijn staatsobligaties voor de cash (Barclays 1-3 Year Treasury Bond Fund, gemiddelde looptijd 1,9 jaar).

Lees verder

Beschermen Tegen Rampscenario's

Indien zich een rampscenario bij ons zou voordoen zoals een hyperinflatie (Duitsland 1920), een nationalisatie van alle aandelen (Rusland 1918) of een faillissement van de staat (Argentinië 2001) zal de permanente portefeuille niet volstaan maar heb je een oorlogskas nodig.

De permanente portefeuille beschermt je tegen serieuze inflatie (dankzij de 25% goud) en serieuze deflatie (dankzij de 25% lange termijn staatsobligaties). De permanente portefeuille beschermt je ook tegen je eigen emotionele stommiteiten doordat je elk jaar verplicht je portefeuille dient te balanceren zodat elke activa terug 25% vertegenwoordigt (25% aandelen, 25% obligaties, 25% goud, 25% cash). Op die manier doe je steeds een wijze zet door te verkopen wat duurder is geworden en in te kopen wat goedkoper is geworden en blijf je steeds een degelijk gespreide portefeuille behouden.

Maar stel nu dat we in een hyperinflatie terecht komen. Je goud en aandelen zijn gestegen. Je cash en staatsobligaties zijn gedaald in waarde. Dus verkoop je wat goud en aandelen en koop je cash en staatsobligaties bij. Het volgende jaar gebeurt echter hetzelfde, alleen iets erger. Aandelen en vooral goud zijn terug flink gestegen, en je cash en obligaties niet. In werkelijkheid zijn cash en staatsobligaties serieus gedaald want de prijzen van zowat alles zijn stevig omhoog. Dus verkoop je weer wat goud en aandelen en koop je cash en obligaties bij. Dit doe je elk jaar maar het probleem is, er komt geen einde.

Typisch aan een hyperinflatie is dat de munt waardeloos wordt en uiteindelijk vervangen wordt met een nieuwe munt. Een hyperinflatie duurt meestal maar 1 a 2 jaar maar soms duurt het langer. De lijst van alle landen in de wereld die de laatste 100 jaar een hyperinflatie gekend hebben (meer als 100% inflatie per jaar) is te lang dus houden we het maar bij hyperinflaties in Europa:

• Oostenrijk 1921-1922
• Belarus (Wit Rusland) 1994 - 2002
• Bosnië-Herzegovina 1993
• Bulgarije 1996-1997
• Georgië 1993-1995
• Duitsland 1921-1923
• Griekenland 1942-1946
• Hongarije 1922-1924, 1944-1946
• Israël 1971-1986
• Madagaskar 2004-2005
• Polen 1989-1991, 1922-1924
• Rusland 1921-1922, 1992-1999
• Turkije 1995-2005
• Oekraïne 1993-1995
• Joegoslavië1989-1994
  
  
  
  
  
  
  
  Cash opkuisen in de straten van Hongarije nadat de waardeloos geworden 'Pengo' vervangen was door een nieuwe munt in 1946. Bron: Hyperinflation Wikipedia
  
  
  
  
  

Zowel Belarus, Griekenland, Israël, Joegoslavië en onlangs nog Turkije en Rusland hebben een hyperinflatie gekend die langer geduurd heeft als 2 jaar en uitliep tot 5 a 10 jaar aan een stuk. Stel je voor dat je elk jaar braafjes je portefeuille balanceert en elk jaar dus goud en aandelen verkoopt om waardeloos geworden cash en staatsobligaties bij te kopen. En dit 10 jaar aan een stuk. Veel zal er niet overblijven van je inflatie bestendige aandelen en goud. Ook dit zal grotendeels verdwenen zijn door het jaarlijks balanceren. Met andere woorden, net zoals alle anderen ben je ook grotendeels geruïneerd. Hip hip hoera!

Hetzelfde is waar voor een nationalisatie van een groot aantal bedrijven op de beurs. En dan bedoel ik niet waardeloze bedrijven die zonder nationalisatie failliet zouden gaan (Fortis, Alfa Romeo, alle IJslandse banken, ...) maar wel waardevolle winstgevende bedrijven die gestolen worden van de aandeelhouders.

Hier een overzicht van de meest opmerkelijke nationalisaties de voorbije 100 jaar:

• Cuba 1959: Alle Amerikaanse bedrijven, 1966-68 Alle privé bedrijven tot en met de winkels in de straat.
• Tsjecho-Slowakije 1948-1994: Alle Fabrieken
• Duitsland 1948: Zo goed als alle bedrijven in Oost-Duitsland
• Iran 1979: 80% van alle bedrijven
• Pakistan 1972: Zo goed als alle grote bedrijven.
• Polen 1946: Alle bedrijven met meer dan 50 werknemers
• Roemenië: 1948: Alle privé bedrijven
• Rusland 1918: Alle fabrieken en vele handelaars

Wanneer dergelijke revoluties aan de gang zijn is er voordien uiteraard grote onzekerheid en soms zelfs oorlog dus in een eerste fase dalen de waarderingen van de bedrijven op de beurs aanzienlijk. Dus ga je braaf balanceren en verkoop je waardevol goud in ruil voor vele zeer laag gewaardeerde aandelen. Echter, de periode erna worden zo goed als alle bedrijven nog eens genationaliseerd, de beurzen afgeschaft en zo goed als alle aandelen waardeloos.

Jaarlijks je waardevolle goud of cash verkopen in ruil voor aandelen die maar blijven dalen en op het einde van de rit gewoon naar nul gaan zal je koopkracht geen goed doen. Bedenk ook dat een nationalisatie andere oorzaken kan hebben dan idealistische communistische wereldbeelden. Verarming van het volk en teleurstelling in de markt, een steeds terugkomend proces, volstaan om grote nationalisaties door te voeren. De reden wordt er achteraf wel bij verzonnen.

Maar het scenario waar we allen naar uitkijken en op nummer 1 prijkt op mijn top 3 van 'meeste kans zich snel te voltrekken' is nog eens een paar goede stevige staatsfaillissementen. Omdat ook hier de lijst van de wereld veel te lang is houden we het bij de landen in Europa die reeds failliet zijn gegaan in het verleden en hun staatsobligaties niet hebben terugbetaald:

Bron: Sovereign Defaults and Debt Restructuring

Turkije is erin geslaagd van 4 keer failliet te gaan in 150 jaar. Ook Oostenrijk, Roemenië en Servië scoren met 3 staatsfaillissementen op rij uitzonderlijk goed. Meestal gaat dit scenario vrij snel en soms komt het zelfs vanuit het niets opduiken. Maar ook hier kan het een lange lijdensweg worden. De markt ziet het meestal wel komen dat de staat in betalingsproblemen komt of de kans op uitbetaling door het volgende regime afneemt. Dus vragen ze hogere rentevoeten. Het eerste effect is dus dat je lange termijn staatsobligaties serieus dalen in waarde. Elk jaar waardevol goud verkopen om steeds staatsobligaties bij te kopen die na een aantal jaar een zwart gat blijken en uiteindelijk naar nul gaan kan een pijnlijke zaak worden. Balanceren was ook hier geen goed idee.

De enige activa dat nooit naar nul zal gaan is goud. Goud kan vooral in tijden van welvaart veel koopkracht verliezen (-90% koopkracht verlies van 1980 tot 2000) maar ooit komt het wel terug en balanceren blijft zinvol. Maar aandelen, cash en staatsobligaties, zelfs indien gespreid over vele spelers kunnen wel degelijk naar nul gaan en nooit terugkomen. Ik hoop dat de vele hyperinflaties, staatsfaillissementen en nationalisaties uit het verleden u hiervan kunnen overtuigen.

Maar de permanente portefeuille zou je toch beschermen tegen alle economische klimaten? Niet dus ...
De permanente portefeuille zal je niet beschermen tijdens een hyperinflatie want door het jaarlijks balanceren vernietig je je kapitaal. De permanente portefeuille zal je niet beschermen tijdens een langdurige ontrafeling van een overheidsfaillissement want ook hier onttrek je door het jaarlijks balanceren steeds meer koopkracht uit je portefeuille. En ook bij nationalisaties kan je door het balanceren veel koopkracht verliezen.

Hoe kan je dan een portefeuille hebben die je ook beschermd tegen deze rampscenario's? Is het een goed idee van niet te balanceren? Immers zo vermijd je van geld in een zwart gat te pompen.

Hier een simulatie waarbij je $10.000 zoals het hoort in elke activa van de permanente portefeuille steekt in 1972 maar je vervolgens nooit balanceert:

Na 9 jaar, in 1980 is de $10.000 goud reeds $145.000 waard geworden. Maar de $10.000 in 30 jarige staatsobligaties is slechts $12.000 waard geworden. Ook aandelen zijn in 1980 slechts $20.000 waard geworden. Je vertrok in 1972 met 25% aandelen, 25% obligaties, 25% cash en 25% goud maar door niet te balanceren bestaat je portefeuille 8 jaar later, in 1980, reeds uit 75% goud en slechts 10% aandelen en 5% lange termijn staatsobligaties.

20 jaar later is het tij weer helemaal gekeerd. In 1999 is de $145.000 goud nog slechts $65.000 waard. Maar de $20.000 aandelen zijn nu $356.000 waard. Je portefeuille bestaat nu uit 60% aandelen en slechts 15% goud.

Door niet te balanceren zit je dus soms met een zeer geconcentreerde portefeuille waardoor je weinig beschermd bent voor wat er komen zal. Indien aandelen te weinig vertegenwoordigd zijn profiteer je niet genoeg indien er een welvaartsperiode aanbreekt. Indien lange termijn staatsobligaties nauwelijks aanwezig zijn profiteer je niet genoeg indien er een deflatie periode aanbreekt en indien goud weinig aanwezig is profiteer je niet indien er een inflatie periode aanbreekt. Het is dus belangrijk van steeds ongeveer evenveel van elk te hebben zodat je kapitaal degelijk beschermd is.

Maar balanceren heeft ook een ander voordeel. Je zal meestal aanzienlijk meer rendement hebben. Hier de permanente portefeuille rendementen met balanceren en zonder balanceren:

Zoals je kan zien heb je met de permanente portefeuille slechts 2 negatieve jaren sinds 1972 met als slechtste jaar -4% in 1981. Indien je niet balanceert zit je met 10 negatieve jaren waarvan het slechtste jaar -22%, ook in 1981. Door niet te balanceren heb je ook soms hogere rendementen met als beste jaar +82% in 1979, voor de gebalanceerde was het beste jaar ook in 1979 met +41%. Je ziet dus dat de volatiliteit een pak groter is indien je niet balanceert.

Indien de volatiliteit meer zou opleveren akkoord, maar zelfs dat is niet het geval. De gebalanceerde portefeuille heeft een gemiddeld rendement van 9,7% per jaar, indien je niet balanceert heb je sinds 1972 gemiddeld 8,69%, op zich niet zo een groot verschil van 1% per jaar. Echter, op 37 jaar maakt dat een verschil van 50% meer kapitaal dankzij balanceren.

Balanceren houdt dus steek. Het zorgt voor meer rendement en een stabieler rendement met een pak minder negatieve jaren. Indien je niet balanceert kom je na verloop van tijd al snel met een weinig gespreide portefeuille te zitten.

Dus blijven balanceren is belangrijk. Maar balanceren kan ook je ondergang betekenen tijdens een langdurige hyperinflatie, een nationalisatie of een staatsfaillissement. Om je hiertegen te beschermen kan je een oorlogskas aanleggen. Wat je erin dient te steken is die ene activa die altijd aan koopkracht toeneemt wanneer de aarde dreigt te vergaan: goud. Je neemt bijvoorbeeld 5% van je kapitaal en steekt het niet in de permanente portefeuille maar wel in goud en wat zilver.

Het is verboden dat goud ooit te verkopen in slechte tijden maar het is altijd toegestaan van in goede tijden bij te kopen zodat je terug 5% hebt indien het minder waard zou zijn geworden. In slechte tijden zal de 5% goud in waarde omhoog gaan maar je verkoopt het niet. Het is niet balanceerbaar. Wel mag je het goud van je permanente portefeuille verkopen om te balanceren want waarschijnlijk komen die aandelen of staatsobligaties wel terug en verkoop je nu duur goud voor goedkope aandelen. Maar van je oorlogskas blijf je af hoe overgewaardeerd dat goud ook lijkt te zijn.

Stel dat het volledig fout gaat en we komen in een staatsfaillissement dan verlies je veel goud van je permanente portefeuille tijdens het balanceren aan waardeloos wordende staatsobligaties. Maar het goud in je oorlogskas neemt steeds toe in waarde. In het meest extreme geval wordt die 5% goud 50% van je kapitaal of misschien zelfs 90%. Dan weet je dat je veel kapitaal verloren bent in je permanente portefeuille maar heb je gelukkig nog die oorlogskas waar je geweigerd hebt een ounce goud van te verkopen voor balanceer doeleinden. Gezien de crisis zeer erg is zal het goud van je oorlogskas veel aan koopkracht hebben gewonnen waardoor je koopkracht toch enigszins behouden blijft.

Indien de crisis gaat liggen, er een nieuwe munt wordt uitgegeven na de hyperinflatie, of nieuwe staatsobligaties na het staatsfaillissement, of nieuwe aandelen na de nationalisaties, dan koop je die met je permanente portefeuille via het normaal jaarlijks balanceren. Misschien zal je permanente portefeuille niet veel meer voorstellen maar je zal dan ook aan spotprijzen die activa kunnen kopen. Van je oorlogskas blijf je nog steeds af want je weet nooit of de crisis echt voorbij is. Eens ze echt voorbij is zullen je nieuwe aandelen of staatsobligaties serieus stijgen in waarde en zal je goud in je oorlogskas terug dalen in waarde.

Hoeveel je in je oorlogskas steekt is een afweging tussen hoeveel je verwacht dat goud in dergelijk rampscenario zal stijgen en hoeveel je verwacht dat goud zal dalen in tijden van welvaart. In de jaren 70 is goud verveertienvoudigd, in koopkracht uitgedrukt verzevenvoudigd. Een rampscenario is erger als de jaren 70 en ik verwacht dan ook minstens een vertienvoudiging van goud in koopkracht uitgedrukt. Met 5% van je kapitaal in de oorlogskas verwacht ik dus dat het 50% kan worden van je koopkracht. Omdat de permanente portefeuille nooit al zijn koopkracht zal verliezen maar 50% verlies van je koopkracht wel te verwachten is in dergelijk rampscenario lijkt me 5% in de oorlogskas genoeg om dat verlies te compenseren.

Ook wil je aan je oorlogskas niet te veel verliezen in tijden van welvaart. Gezien in de jaren 80 en 90 goud 90% van zijn koopkracht verloren is verwacht ik dus dat 'slechts' 5% in je oorlogskas niet al te veel negatieve impact zal hebben op de rendementen van je hele portefeuille indien er nu, tegen alle verwachtingen in, een periode van welvaart zou aanbreken. Je verliest dan slechts 4,5% van je kapitaal voor je oorlogsverzekering.

Het is ook niet onverstandig van wat fysiek zilver in je oorlogskas te steken. Zilver zal in dergelijke rampscenario's hoogstwaarschijnlijk terug het statuut van edel metaal krijgen en ook serieus toenemen in koopkracht waarde. Indien je dan geld nodig hebt van je oorlogskas voor overleving kunnen die zilveren munten van pas komen omdat ze een pak minder waard zullen zijn als gouden munten en je ze dus kan gebruiken voor kleinere betalingen. In mijn oorlogskas zit 2/3e goud en 1/3e zilver. Welke zilveren munten en hoe je ze kan kopen vind je in het artikel: Hoe fysiek goud en zilver kopen.

Indien je kapitaal groot genoeg is kan het de moeite zijn je oorlogskas niet in eigen land in een bankkluis te leggen, want goud kan vooral tijdens grote rampscenario's aangeslaan worden, maar wel in een bankkluis in Zwitserland te bewaren. Dat kost je evenveel per jaar voor de kluis (+/- 40 euro) maar je moet wel eens naar Zwitserland afzakken. Handig is het ook van je zilver dan daar te kopen gezien de btw er slechts 7% is op zilver en geen 19% (Ned) of 21% (Bel) zoals bij ons.

Update september 2009: Ik heb uiteindelijk beslist van 10% van mijn kapitaal in mijn oorlogskas te steken. De helft edele metalen, de helft cash. Van de edele metalen is de helft fysiek goud, de helft fysiek zilver. Van de cash is de helft dollars en de helft euro's. Dit is zo omdat het me uitkwam. Ik had het zilver en de dollars nog en transactiekosten zijn hoog voor die dingen. Met enkel goud en euro's ben je ook ok. Bij voorkeur 2/3e goud, 1/3e euro's. Dit omdat goud stabieler rendement heeft als zilver en je er dus meer op kan rekenen dat het zijn waarde goed behoud in tijden van crisis. Euro's omdat dat de munt is dat men in Europa het makkelijkste zal aanvaarden en overal waar men dollars aanvaardt aanvaardt men ook goud. Bij voorkeur iets meer edele metalen dan cash omdat echt lange termijn (+30 jaar) cash waardeloos wordt en edele metalen niet. Toch wil je wat cash hebben omdat op korte termijn (10-20 jaar) goud serieus kan dalen tijdens deflatie alsook vastgoed, de beurs, voedsel, en cash je koopkracht van je oorlogskas dan redt.

Advertentie door Marc:

Lees verder

Moving Averages en andere Misleidingen

Moving averages en andere technische indicatoren gebruiken om te bepalen wanneer je moet kopen of verkopen heeft 50% kans juist te zijn. Je kan zowel een munt tossen om te bepalen te kopen of te verkopen.

Een trading systeem is een systeem dat je automatisch vertelt wanneer je moet kopen en wanneer je moet verkopen. Hierbij worden meestal moving averages gebruikt om de signalen te bepalen. Soms gebruikt men ook ratios, prijzen, statistieken of andere indicatoren als koop of verkoop signalen.

Trading systemen worden gepromoot als een manier om de markt te verslaan door emoties uit te schakelen. Ze claimen meestal wetenschappelijk bewezen te zijn. Vele fondsen gebaseerd op tradingsystemen hebben dan ook wetenschappers op hun loonlijst staan.

Er is echter niets in de economische wetenschap dat nog maar suggereert dat het kruisen van de prijs over een moving average bevestigt dat een prijstrend zich zal verderzetten. Het kruisen van de prijs over een moving average heeft dus geen economisch belang. Het is een non event. Een event dat enkel bestaat in de wereld van statistieken. Een curiositeit zoals wanneer jouw leeftijd juist de helft is van de leeftijd van je pa of ma.

Het probleem van moving averages is dat je er zoveel als je maar wil kan creëren, een 40 dagen moving average, een 300 dagen, een 15 weken, ... . Als je teruggaat in de tijd is er altijd wel 1 dat bewijst dat indien je die moving average signalen had gevolgd je altijd de perfecte koop en verkoop signalen had gekregen dankzij die moving average. Echter, neem je een andere dan werkt het van geen kanten en waren de signalen fout.

Een kijk in het verleden: ware het niet fantastisch geweest indien je

had gekocht en verkocht op basis van bovenstaande 200day moving average doorkruisingen?

Hoe goed een bepaalde moving average ook bleek in het juist aangeven van koop en verkoopsignalen in het verleden, de kans dat het volgende koop signaal gegeven door een moving average juist is is wel geteld 50%. Sommige moving averages zullen inderdaad succesvol blijken, dat is vrij zeker. Anderen zullen een totale ellende zijn en niet anders dan foute signalen geven, dat is ook zeker. Welke moving average het echter zal zijn dat in de toekomst gemiddeld meer juiste als foute signalen zal geven weet niemand, ook goeroes, economen, analisten en fondsbeheerders niet.

Een ander argument om moving averages te gebruiken is dat het je verliezen beperkt. Echter, door de vele valse signalen die gegeven kunnen worden kan je makkelijk vele kleine verliezen hebben die ook een groot verlies maken. Een moving average techniek kan bovendien ook direct een groot verlies geven wanneer de moving average blijft zakken terwijl de prijs boven de moving average is gegaan en je heeft doen kopen. Vervolgens kan die prijs dalende zijn maar toch niet onder de moving average gaan voor lange periode. Hierdoor wordt geen verkoopsignaal gegeven maar blijft de prijs wel dalen en verliezen opstapelen.

Alle andere automatische signalen gebaseerd op ratios, prijzen, spreads of statistieken zijn in hetzelfde bedje ziek. Teruggaan in de tijd kan je van de miljoenen mogelijkheden altijd een hoop juiste ratio's, prijsverhoudingen, spreads of economische statistieken vinden die juiste koopsignalen gaven. Maar dat wil niet zeggen dat diezelfde ratio's, spreads of statistische evenementen ook in de toekomst de juiste koopsignalen zullen geven.

Het heeft dan ook geen zin van een hoop wetenschappers patronen te laten zoeken die de juiste koopsignalen gegeven hebben in het verleden. Zelfs al vindt de wetenschapper bepaalde patronen, en die zijn er zeker, hij heeft nog steeds geen economische grondslag dat dit patroon een blijvend juist koopsignaal zal geven in de toekomst.

Uiteraard zal elk trading systeem waar je van hoort een schitterend track record hebben, meestal theoretisch track record, soms met echt geld, maar je zal niets horen over de trading systemen die gisteren onklopbaar waren en vervolgens hele kapitalen vernietigd hebben. De geschiedenis kent er nochtans genoeg.

Een tradingsysteem geeft je dus net zoals alle andere technische hulpmiddelen geen enkele garantie op een goed resultaat in de toekomst. De techniek kan verder boven de markt presteren of het kan nu onder de markt gaan presteren.

De belangrijkste vraag blijft dus. Is het van primair belang dat de koopkracht van je kapitaal behouden blijft omdat je het nog nodig kan hebben de komende jaren voor belangrijke zaken als pensioen, ziekte of andere? In dit geval denk ik dat speculeren op basis van een trading systeem een slecht idee is en een permanente portfolio je veel meer zekerheid geeft je koopkracht te bewaren.

Of heb je reeds genoeg zekerheid/reserves en kan je het aan van het kapitaal te verliezen indien het fout gaat? In dat geval moet je niet maar kan je wel speculeren met dat geld en proberen de koopkracht ervan serieus te laten toenemen.

Wanneer je dan kiest voor een bepaalde tradingsysteem of speculatie fonds is het enige wat je wel kan voorspellen, niet de resultaten volgend jaar, maar de kosten. En die kosten kunnen soms serieus uit de hand lopen bij bepaalde mutual funds, hedge funds en goeroes dat hun succes claimen dankzij wonderlijke tradingsystemen. 2% is naar mijn mening meer dan genoeg maar sommigen durven 4% tot 6% per jaar vragen plus nog eens 20% van de winst.

Met dergelijke excessieve beheerskosten ben je zeker dat je meer dan normaal geluk nodig zal hebben om nog een goed resultaat te halen.


Dank aan Harry Browne die in zijn boek "Why the best laid investment plans usually go wrong" tradingsystemen, moving averages en nog vele andere speculatietechnieken onder een kritisch vergrootglas legt.

Lees verder

De Permanente Portefeuille in Europa

De Europese permanente portefeuille heeft je kapitaal sinds 1999 doen groeien met 69%, een rendement van gemiddeld 5,4% per jaar. In 2008 had je een verlies van slechts 2%.

De Europese permanente portefeuille bestaat uit volgende activa:

• 25% Aandelen: Breed indexfonds van aandelen uit de Eurozone zoals 'Vanguard Eurozone Stock Index Fund'
• 25% Obligaties: 30 jarige Duitse staatsobligaties, de meest kredietwaardige en krachtigste Euro obligaties.
• 25% Goud: Fysiek goud
• 25% Cash: Belegd in veilige spaarrekening, kortlopende (1-3 jaar) Duitse staatsobligaties rechtstreeks bij Duitse overheid opgeslaan.

Hier de jaarlijkse rendementen van de Europese permanente portefeuille vanaf 1999, toen de euro werd ingevoerd, tot en met 2008:

Rendementen Europese permanente portefeuille 1999-2008*

Stel dat je 10.000 euro belegd hebt begin 1999 in aandelen dan heb je vandaag nog slechts 8.800 euro, na 9 jaar belegd te hebben. Alles in cash en dus kortlopende staatsobligaties veilig in bewaring bij de overheid had je 14.700 euro opgeleverd. Alles in 30 jarige staatsobligaties gaf je nu 18.200 euro. Indien je alles in goud had gestoken had je vandaag 24.600 euro, het beste rendement.

Uiteraard wist je in 1998 niet welke de beste belegging zou zijn de komende 9 jaar, dus stel dat je het in de permanente portefeuille had gestoken, wetende dat de toekomst onzeker is, dan had je nu 16.900 euro. Dat resultaat is natuurlijk niet zo goed als alles in goud gestoken te hebben, maar het is wel dubbel zo goed als alles in aandelen gestoken te hebben en nog steeds een pak beter dan alles op een veilige spaarrekening te hebben gehad.

Uiteraard 10.000 euro in 1998, toen gelijk aan 20.000 gulden of 400.000 Belgische Frank, koopt niet hetzelfde als 10.000 euro vandaag. Als we de prijzen van vandaag terug omzetten in die oude Belgische Frank of Gulden zien we dat zowel in het groot warenhuis, de kledingzaak, het restaurant, aan het pompstation en bij de vastgoedmakelaar de prijzen een stuk hoger liggen.

In een vorig artikel heb ik gesproken over een inflatie van 7,5% per jaar wat betekent dat de prijzen om de 10 jaar verdubbelen. Dat zou betekenen dat je 100% rendement moet hebben elke 10 jaar om gewoon nog maar je koopkracht te behouden. Dit is natuurlijk vrij controversieel. Sommige zaken zijn inderdaad 100% of meer gestegen in vergelijking met 1998 zoals bijvoorbeeld vastgoed, energie en voedsel. Andere zaken zijn minder gestegen zoals auto's, computers, reizen, kledij.

Laten we voor dit artikel uitgaan van een inflatie van 50% sinds 1998, iets wat me toegegeven goed uitkomt in dit artikel want met 7,5% inflatie heeft enkel goud je koopkracht weten te bewaren. Uitgaande van een totale inflatie van 50% wil zeggen dat om hetzelfde te kunnen kopen wat je kon kopen in 1998 met 20.000 gulden of 400.000 Belgische Frank je vandaag 30.000 gulden of 600.000 Belgische Frank moet hebben. Ik hoop dat de meesten hier akkoord mee kunnen gaan.

Dan hebben we de volgende resultaten wat betreft koopkracht behoud of verlies:

• Aandelen: Na 9 jaar beleggen in aandelen heb je van je 20.000 Gulden nog slechts 17.600 Gulden of van 400.000 Belgische Frank naar 350.000 Belgische Frank. Je hebt echter wel 30.000 Gulden of 600.000 Belgische Frank nodig om hetzelfde te kopen. Je bent dus door te beleggen in aandelen meer als 40% van je koopkracht verloren.

• Goud heeft van je 20.000 gulden of 400.000 Belgische Frank maar liefst 50.000 gulden gemaakt of 1.000.000 Belgische Frank. Dat is natuurlijk de Jackpot. Een pak meer als de 30.000 gulden of 600.000 Belgische Frank dat je nodig had. Dankzij te beleggen in goud is je koopkracht gestegen met 60%.

• 30 jarige Staatsobligaties hebben van je 20.000 gulden 36.000 gulden gemaakt of 728.000 Belgische Frank, ook een koopkracht toename van 20%.

• Een veilige spaarrekening zoals korte termijn Duitse Staatsobligaties hebben van je 20.000 gulden 29.400 gulden gemaakt of van je 400.000 Belgische frank 588.000 Belgische Frank gemaakt wat je koopkracht niet heeft doen stijgen maar ook nauwelijks heeft doen dalen.
  

• Een traditioneel gespreide portefeuille heeft geen goud of 30 jarige staatsobligaties maar gemiddeld 60% aandelen en 40% bedrijfs en staatsobligaties kortere termijn. Deze 'neutrale' belegging zou van je 20.000 gulden slechts een 24.000 gulden of 480.000 Belgische Frank gemaakt hebben wat je koopkracht heeft verminderd met 20%.

• De permanente portefeuille heeft van je 20.000 gulden 34.000 gulden of 680.000 Belgische Frank gemaakt. Je hebt dus je koopkracht bewaard en zelfs 10% doen toenemen dankzij het feit dat je steeds ervoor gezorgd hebt dat je elk jaar opnieuw degelijk beschermd was door ook 25% goud te hebben en 25% 30 jarige staatsobligaties.

Wie had dat geweten in 1998 toen we in een 'nieuw tijdperk' zaten van het internet waar iedereen rijk werd op de beurs, en het algemene kennis was dat aandelen toch gemiddeld 10% per jaar rendement gaven, dat aandelen de komende 9 jaar, zelfs nadat het eerste jaar aandelen 33% winst gaven, je koopkracht nog steeds zou halveren tegen eind 2008.

Wie had in 1998 kunnen voorspellen dat 30 jarige staatsobligaties en goud de juiste belegging was en je koopkracht niet enkel degelijk zou beschermen maar zou doen toenemen?

Velen zullen zeggen 'ik'. Maar kunnen zij ook AANTONEN via een open portefeuille of een beursgenoteerd aandeel of fonds dat ze ook betere resultaten hebben sinds 1999 dan 5,8% per jaar?

Ik kan ze niet op mijn ene hand, maar al op mijn ene vinger tellen en proficiat voor hem en zijn klanten, dat is Roland Vandamme. Al de rest is reeds serieus de dieperik ingegaan, of zijn nog maar een 3 a 5 jaar bezig met hun open portefeuille of, en dat is bij de meeste befaamde goeroes, economen en analisten het geval, hebben gewoon geen open portefeuille , wat het net iets te makkelijk maakt. Ik kan ook sneller racen als Schumager maar doe het enkel offpiste waar niemand het kan zien.

Misschien ken ik nog niet genoeg goeroes maar 1 zaak weet ik: Net zoals in 1998 kan niemand vandaag met zekerheid voorspellen wat er de komende jaren zal gebeuren. Met de permanente portefeuille moet ik me daar ook geen zorgen meer over maken. Wat er ook gebeurd, mijn koopkracht is met slechts 4 activa in elk mogelijk klimaat beschermd:

• Aandelen: beschermd me in tijden van welvaart wanneer alles goed gaat en goud zakt in prijs omdat niemand het nodig heeft. (1950-1968, 1982-2000)

• Cash: beschermd me in tijden van tijdelijke recessie wanneer de prijzen van zowel aandelen, goud en staatsobligaties het moeilijk hebben (1981, 1994, 2001).

• Goud: beschermd me in tijden van stijgende inflatie wanneer de prijzen snel stijgen waardoor de economie vertraagt, aandelen het moeilijk hebben en 30 jarige staatsobligaties klappen krijgen door een stijgende rente (1975-1980).

• Obligaties: beschermd me in tijden van krachtige deflatie wanneer alle activa het moeilijk hebben door een tekort aan euro's (2008).

Merk ook op dat het jaarlijks resultaat van de permanente portefeuille vrij stabiel is. Dat is voor mij belangrijk. Als ik plots op een jaar 20% van mijn kapitaal verlies dan slaap ik slecht. Begin ik me zorgen te maken. Met andere woorden, ik kan niet tegen volatiliteit, vooral de volatiliteit naar beneden. Dit omdat het geld is dat ik later nog nodig kan hebben.

Je ziet dat de vreselijke beursjaren 2001, 2002 en 2008 met verliezen van gemiddeld 30% op de beurs toch nog aanvaardbare resultaten hebben op het einde van het jaar voor de permanente portefeuille en je slechts een verlies geven van 2 a 3%. Daarom dat de permanente portefeuille me zo bevalt. Op het einde van het jaar zal je nooit zwaar negatief gaan.

Het is zo dat 'past performance' geen garantie is voor 'future performance', dat is ook bij de permanente portefeuille het geval. Het is dus mogelijk dat volgend jaar de permanente portefeuille -20% zou doen, iets wat nog niet gebeurd is in het verleden bij mijn weten. (Het maximum in Amerika sinds 1972 is -5% in 1981.) Maar dat wil niet zeggen dat het nooit zou kunnen gebeuren.

Toch geeft de permanente portefeuille me omwille van de steeds aangehouden degelijke spreiding een grotere zekerheid dat 'past performance' ook zal herhaald worden en het je koopkracht blijft beschermen. Ook is het zo dat indien er een jaar zou komen van -20% de kans heel groot is dat bepaalde activa van de portefeuille het enorm slecht gedaan hebben en bepaalde beleggers die niet zo gespreid beleggen totaal van de kaart geveegd zullen zijn.

Wat je niet nodig hebt om je koopkracht te behouden:

• Buitenlandse aandelen: De 25% euro aandelen zullen in periode van welvaart omhoog gaan. Buitenlandse aandelen kunnen wanneer de beurzen goed gaan toch een slecht rendement hebben door het valutarisico van die aandelen waardoor je koopkracht in tijden van welvaart niet perse beschermd is.
  

• Buitenlandse valuta: De dollar, yen of Zwitserse frank zijn sterk gecorreleerd met de euro en kunnen dus makkelijk samen met de euro dalen in waarde. De 25% goud beschermt je als de beste tegen het mogelijk waardeloos worden van de euro.
  

• Bedrijfsobligaties: De 25% staatsobligaties lange termijn beschermen je veel beter tegen een inzakking van de aandelenmarkt dan bedrijfsobligaties. Bedrijfsobligaties zakken soms zelfs samen met aandelen zoals we in 2008 gezien hebben.
  

• Grondstoffen: De 25% goud beschermd je al tegen exploderende inflatie maar beschermd je ook in tijden van bankcrisissen en muntcrisissen, in tegenstelling tot grondstoffen dat dan ook in elkaar storten.
  

• Zilver: Zilver gedraagt zich meer als een grondstof in tegenstelling tot goud dat enkel een edel metaal is. In tijden van deflatie zal zilver dan ook minder beschermen als goud zoals in 2008 weeral eens bewezen is.
  

• Vastgoed: Vastgoed is geen belegging maar een consumptiegoed of job. Een consumptiegoed kopen in plaats van huren is uiteraard goedkoper op lange termijn. Consumptiegoederen verhuren aan anderen levert geld op als je er goed in bent maar is voornamelijk een job. Als louter belegging via vastgoedbedrijven is de waarde van vastgoed te sterk gecorreleerd met bedrijfsobligaties. Gaan dus meestal omhoog en geven vast rendement maar in tijden van krachtige deflatie zakken ze samen met aandelen en bedrijfsobligaties.
  

• Kunst & Antiek & Diamanten: In tijden van welvaart doen deze zaken het ook zeer goed en zijn dus sterk gecorreleerd met aandelen maar zullen ook in tijden van deflatie zakken samen met vastgoed, aandelen en bedrijfsobligaties. Enkel winstgevend voor de kenner die er een stevige hobby of job aan heeft.
  

• Goeroes & Vermogensbeheerders: Goeroes en vermogensbeheerders heb je enkel nodig indien je via je beleggingen je koopkracht serieus wil laten toenemen met het risico dat je koopkracht ook serieus daalt indien fout gespeculeerd. Om je koopkracht te behouden heb je hen echter niet nodig en volstaat de permanente portefeuille.
  

Uiteraard kunnen al deze zaken je koopkracht serieus doen toenemen indien de timing juist is (dat geldt ook voor het volgen van goeroes en vermogensbeheerders). Indien de timing fout is kunnen al deze zaken je koopkracht serieus doen afnemen.

Tenzij je talent hebt zelf te speculeren of de juiste mensen ervoor te kiezen (en dat zou moeten blijken uit je resultaten die op lange termijn beter moeten zijn dan de permanente portefeuille resultaten) zijn al deze zaken een verspilling van je kostbare tijd en een verspilling van je kapitaal.

Meer rendabel is het dan de belegging of de vermogensbeheerder de rug toe te keren, je talenten te gebruiken waar ze wel renderen en je geld te beleggen volgens de permanente portefeuille zodat je een kapitaal kan opbouwen en houden.


*Data van rendementen verschillende activa zijn afkomstig van:

• Aandelen: Rendementen van de MSCI 'Emu' Index, de index dat ook gevolgd wordt door het 'Vanguard Eurozone Stock Index Fund'.
• Obligaties: Rendementen van de Markit iBoxx € Germany 10+ index. Deze index bevat 11 verschillende 30 jarige Duitse staatsobligaties. De gemiddelde resterende looptijd van die korf van Duitse Staatsobligaties is 22 jaar.
  
• Goud: Goud in Euro gepubliceerd door de Nationale Bank van België.
• Cash: Voor de rendement berekening gebruik ik de Markit iBoxx € Germany 1-3 index. Deze index bevat 12 verschillende Duitse staatsobligaties met looptijden tussen 1 en 3 jaar. De gemiddelde looptijd is 1,7 jaar.
• Permanente Portefeuille: Jaarlijks wordt de portefeuille terug gebalanceerd naar 25% voor elke activa. Wat gestegen is wordt verkocht, wat gedaald is bijgekocht. De rendementen van de permanente portefeuille zijn transactiekosten van jaarlijks balanceren inbegrepen.

Dank aan Harry Browne die de permanente portefeuille bedacht heeft.


Op vraag van een lezer een toevoeging aan het artikel met meer detail over de werking en transactiekosten van de permanente portefeuille.

Hier een simulatie van de permanente portefeuille wanneer 100.000 euro geïnvesteerd begin 1999:

Het totaal bedrag, 100.000 Euro wordt gelijk verdeeld begin van het jaar 1999 over de 4 verschillende activa. Elk 25.000 Euro dus. In 1999 hebben aandelen +35% rendement gehad. Dus 25.000 Euro x 25% = 33.942 Euro. Obligaties hebben -9,9% gedaan dus de 25.000 euro is slechts 22.528 euro waard eind 1999. Het totaal van de 4 activa eind 1999 = 110.693 Euro. Een rendement van 10.69% voor het jaar.

Echter, eind van het jaar dient er terug gebalanceerd te worden zodat elke activa terug 25% vertegenwoordigt. Dus de nieuwe schijf voor volgend jaar wordt elk 1/4e van 110.000 euro, dat is 27.673 euro. Voor aandelen heb je een waarde van 33.942 euro eind 1999. Je dient dus voor een 6.000 euro aan aandelen te verkopen zodat je terug een waarde van 27.673 euro hebt, wat exact 1/4e van de portefeuille is eind 1999.

Tarieven transactie commissies zijn:

Deze tarieven die je betaalt hangen natuurlijk af van welke bank of wisselagent je gebruikt. Als je voor 6.000 euro aan aandelen verkoopt kan je dat 30 euro kosten of 150 euro afhankelijk van wie je gebruikt. Voor het gemak heb ik 1% genomen als verkoop en koop commissie. Je ziet dus een transactiekost staan voor 1999 van 63 euro voor de verkoop van aandelen ter waarde van 6300 euro.

De obligaties zijn nog maar 22.538 euro waard eind 1999, dus om tot de 27.673 euro te raken dien je een 5000 euro aan obligaties bij te kopen. Dat zijn 30 jarige staatsobligaties. Het tarrief is bij de grootbanken 0.5% aankoopcommissie en 0.5% verkoopcommissie. Je betaalt dus 26 euro aan transactiekosten.

De transactiekosten van goud zijn een schatting. Bij gold4ex in Brussel is de marge tussen verkoop en aankoopprijs ongeveer 1,5%, wat wil zeggen dat je bij verkoop of aankoop reeds 0,75% verloren bent. Dat is de transactiekost. Echter dat is voor een kilo goud, indien je kleinere nominaties koopt dan heb je een grotere transactiekost. Ik heb het geschat op 1,3% voor zowel aankoop als verkoop als transactiekost wat een marge van 2.6% geeft aan de handelaar tussen verkoop en aankoop.

Cash heeft geen transactiekost want korte termijn 1 jarige duitse staatsobligaties kopen via Finanzagentur en uitzitten is gratis, geen aankoop of verkoopcommissie.

Op het einde van 1999 heb je dus een totaal aan transactiekosten gehad van 96 euro om te balanceren. Dat is 0.09% van de portefeuille. Je rendement is dus niet 10.69% voor het jaar maar 10.69% - 0.09% = 10.6%.

Begin 2000 heb je in elke activa een gelijke 27.673 euro zitten en het verhaal begint opnieuw.

Lees verder

30 jarige Staatsobligaties Kopen - Waarom & Hoe

Vele goeroes voorspellen dat 30 jarige staatsobligaties de slechtste belegging ooit zullen zijn. Echter, indien je je koopkracht wil beschermen tegen een deflatoire depressie dan heb je ze broodnodig in je portefeuille. Hier hoe je ze kan kopen.

Een 30 jarige staatsobligatie is een lening voor 30 jaar aan de staat tegen een vaste intrestvoet. Als je die vandaag koopt krijg je ongeveer 4,25% 30 jaar lang. Het argument waarom dit een slechte investering is is dat overheden door de crisis veel geld tekort hebben en ze een overaanbod aan staatsobligaties op de markt zullen brengen (teveel staten dat geld willen lenen). Omdat er te weinig kopers hiervoor zouden zijn gaan de overheden hogere intresten moeten gaan betalen om nog genoeg kopers aan te kunnen trekken. Hierdoor zouden in de toekomst 30 jarige staatsobligaties niet 4% maar misschien 7% of 15% interest gaan opleveren. Dit wil zeggen dat indien je een staatsobligatie vandaag koopt die slechts 4% geeft deze veel minder waard zal worden omdat niemand hem later nog wil hebben, tenzij serieus onder de marktwaarde omdat ze maar 4% oplevert in plaats van bv 7% voor een nieuwe.

Een ander argument waarom 30 jarige staatsobligaties een slechte belegging zouden zijn is dat centrale banken vandaag heel veel extra euro's aan het bijdrukken zijn. Indien er meer euro's op de markt komen voor eenzelfde aantal goederen en diensten gaan de prijzen van die goederen en diensten serieus omhoog wat inflatie betekent. De goeroes stellen dat de inflatie veel meer zal zijn de komende 30 jaar dan 4%. Bijvoorbeeld 7% wat wil zeggen dat je geld elk jaar 7% minder waard wordt en je maar 4% interest krijgt en je dus elk jaar 3% koopkracht verliest door die obligatie.

Ik moet toegeven, hun argumenten zijn sterk. Het is een feit dat de overheden veel tekorten hebben en dus veel nieuwe staatsobligaties uitschrijven. Het is ook waar dat centrale banken veel geld aan het bijdrukken zijn. En inderdaad, wanneer je kijkt naar de grafiek van de intrestvoeten van 30 jarige staatsobligaties zie je dat de intrestvoeten gedaald zijn van 15% in 1982 naar 2,5% vorig jaar :

Intrestvoeten 30 Jarige Amerikaanse Staatsobligaties 1977-2009

Dit heeft natuurlijk een groot effect gehad op de waarde van de 30 jarige staatsobligatie die nu 25 jaar aan een stuk serieus gestegen is:

Prijs 30 Jarige Amerikaanse Staatsobligaties 1978-2009

Je ziet dat de waarde van een 30 jarige staatsobligatie in 1982 ongeveer 60 was en eind 2008 piekt op 140. Met intresten erbij heb je een gemiddeld rendement van 10,4% per jaar sinds 1982, dat is 26 jaar 10,4% per jaar. Een ongelooflijk resultaat dat moeilijk herhaald kan worden de komende 20 jaar.

Maar het probleem is, de personen die vandaag beweren dat staatsobligaties een slechte investering zijn beweerden dit ook in 2007. Hun argumenten hielden nog meer steek in 2007 toen de inflatie inderdaad hoog was, de prijzen in de winkel maar ook van huizen, aandelen, olie, grondstoffen en goud zienderogen stegen, en dit al 5 jaar aan een stuk. Ook toen claimden vele goeroes dat 30 jarige staatsobligaties aan 4% enkel geschikt waren voor randdebielen of naïevelingen. Wat je moest kopen volgens hen waren grondstoffen, edelmetaalbedrijven, Chinese aandelen en nog meer van al dat leuks want de prijzen zouden nog veel hoger gaan. In 2008 echter stortte de hele markt in, was je 50% van je kapitaal verloren terwijl die 'slechtste belegging ooit', namelijk 30 jarige overheidsobligaties, de - beste - belegging bleek te zijn met een rendement van +20% in Europa en +30% in Amerika voor 2008.

Vanaf 2009 hebben de inflationisten tot vandaag groot gelijk gekregen. 30 jarige staatsobligaties zijn de helft van de winst van vorig jaar al verloren: -10% wat een grote klap is. Dit omdat de intrestvoeten terug omhoog zijn van 2,5% vorig jaar naar 4% nu. Ze wrijven zich dan ook in de handen en roepen: "Zie je wel! De staatsobligaties crashen en de rentevoeten stijgen, dit zal alleen maar erger worden." Indien we inderdaad terug inflatie krijgen zoals in de jaren 70 en rentevoeten terug stijgen tot 13% voor 30 jarige staatsobligaties dan zal de waarde van die obligatie inderdaad halveren, nog slechts 50% van de waarde hebben + een hoge inflatie. Je koopkracht zal gedaald zijn met een 70% in dat geval.

Ik denk hierover het volgende: misschien. Misschien krijgen ze gelijk, misschien ook niet. Een scenario waarin de crisis hevig verderzet in deflatie stijl, vastgoed blijft dalen, de aandelen terug naar beneden donderen, grootbanken verliezen blijven maken, de intrestvoeten terug naar beneden zakken, en deze keer niet naar 2.5% maar naar bijvoorbeeld een 0.5% is spijtig genoeg - ook - mogelijk.

Hier wat er in Japan gebeurd is met de rentevoeten, dit ook in een klimaat waar de overheid gigantische hoeveelheden aan nieuwe staatsobligaties heeft uitgeschreven en nu samen met België in de topranking staat van grootste schuld per inwoner:

Intrestvoeten 10 Jarige staatsobligatie Japan 1994-2008

In de jaren 60 en 70 stonden de intrestvoeten in Japan ook rond de 12%. Net zoals bij ons vandaag stonden ze op nog maar op 4% in 1994. Sindsdien hebben ze niet alleen enorm veel staatsobligaties uitgeschreven maar ook geld bijgedrukt als goden. Toch zijn de rentevoeten blijven zakken, alsook de prijzen van aandelen en vastgoed zijn blijven dalen. Vandaag 15 jaar later staan de rentevoeten nog steeds op 1,5% en staatsobligaties zijn dus nog verder gestegen in waarde van 115 in 1994 naar 130 vandaag:

Prijs 10 Jarige staatsobligatie Japan 1994-2006

Indien we dergelijk scenario hier krijgen, een deflatoire depressie dus, kunnen 30 jarige staatsobligaties terug 50% stijgen in waarde, aandelen verder zakken met nog eens 50%, vastgoed nu ook in België en Nederland zakken met 30% gemiddeld, goud het iets moeilijker krijgen omwillen van een groot tekort aan euro's en dollars, en grondstoffen terug de dieperik in, misschien tot aan de levels van 1999 waar olie op 20 dollar stond. Dit is trouwens een scenario waar sommige andere goeroes zoals Hugh Hendry en Robert Prechter op anticiperen.

Wat gebeurt er in dat scenario indien ik op aanraden van die helderziende goeroes geen 30 jarige staatsobligaties heb? Zal ik mijn koopkracht nog hebben indien ik enkel goud en wat aandelen heb?

Nee, ik heb genoeg gezien hoe goeroes, zelfs de beste, er soms wel degelijk faliekant kunnen naast zitten. Natuurlijk wanneer ik de 4 verschillende activa van de permanente portfolio koop: aandelen, goud, 30 jarige staatsobligaties en cash, zit er per definitie altijd een activa tussen die op zijn top zit qua waardering maar zit er ook altijd een activa tussen die serieus ondergewaardeerd is.

Sommigen zeggen dat staatsobligaties en cash hooggewaardeerd zijn, aandelen correct gewaardeerd en goud ondergewaardeerd. Van die discussie ben ik alvast vanaf. Ik heb ze alle 4 en het zijn communicerende vaten. Zakken de staatsobligaties zoals voorspelt dan stijgen mijn aandelen of mijn goud waardoor ik mijn koopkracht bewaar. Als de profeten hun voorspellingen echter verkeerd uitpakken, de rentevoeten blijven dalen de komende 10 jaar, aandelen hevig zakken en goud niets doet dan heb ik mijn koopkracht behouden dankzij de goede prestaties van mijn 30 jarige staatsobligaties.

Rijk ga ik niet worden van dergelijke gespreide portefeuille, dat is waar. Maar wie wordt er wel rijk van zijn beleggingen? Sommigen gokken juist en voelen zich rijk om daarna met teveel overmoed fout te gokken en zich arm te voelen. Er zijn zeker goede beleggers die over een langere periode knap speculatie werk verricht hebben en hun koopkracht serieus hebben doen toenemen waaronder bijvoorbeeld Roland Vandamme die de laatste 10 jaar de dotcom crash en de krediet crisis goed heeft weerstaan en zijn koopkracht in 10 jaar verdriedubbeld heeft.

Maar welke garantie heb ik dat wanneer ik Roland Vandamme of een andere begin te volgen het nog steeds goed zal uitpakken? Met wat pech komen er juist wat meer donkere dagen voor de goeroe en is het verlies voor mij terwijl ik de winst niet gehad heb. Ben ik bereid dat risico te nemen met mijn spaarpot? Het geld dat ik nog nodig kan hebben voor belangrijke zaken als pensioen, een huis of langdurige ziekte?

Neen. Dus koop ik die 30 jarige staatsobligaties, als onderdeel van een degelijk gespreide invers gecorreleerde portefeuille. Omdat ik weet dat iets dat hooggewaardeerd is nog meer overgewaardeerd kan worden en iets dat ondergewaardeerd is nog veel lager kan gaan. Omdat ik weet dat markten niet rationeel zijn maar irrationeel. Omdat ik weet dat niemand met zekerheid de toekomst kan voorspellen maar ik wel met zoveel mogelijk zekerheid mijn koopkracht wil behouden, welk economisch scenario er morgen ook waarheid wordt.

Dus, back to business. Hoe koop je die 30 jarige staatsobligaties? Je wil die van Duitsland hebben, de wereldbefaamde BUND omdat:

1. Duitsland de laatste 50 jaar de financieel meest verantwoordelijke regering en bevolking is van de Eurozone en zij de minste kans hebben van failliet te gaan als overheid.
2. Je die obligaties kan opslaan bij de overheid zelf en dus niet in bewaring moet hebben bij 1 van die instabiele grootbanken van bij ons wat bewaarkosten en coupon commissies bespaart en vooral een goede nachtrust geeft.

Je kan geen nieuwe uitgegeven 30 jarige staatsobligatie kopen via Finanzagentur. Finanzagentur schrijft alle Duitse staatsobligaties wel uit maar enkel banken en instituten kunnen bieden voor de nieuwe 30 jarige. Je dient ze dus te kopen via je bank of wisselagent. Deze zal ze kopen op de secundaire markt, de beurs dus. Je kan een lijst vinden op de website van Finanzagentur genoemd 'Laufzeiten und tägliche Rendite börsennotierter Emissionen' waar je al de obligaties kan terugvinden dat je kan kopen op de beurs. Je dient altijd te letten op de coupondatum.

Bijvoorbeeld de coupon van de langst lopende Duitse obligatie, dat is de laatst uitgegeven 30 jarige staatsobligatie, helemaal onderaan de lijst, uitgegeven op 04.07.2008 en lopende tot 04.07.2040 geeft elk jaar op 4 juli een coupon. De intrest is vastgelegd op 4,75% per jaar. Dus als je voor 10.000 euro zou kopen dan krijg je elke 4 juli 475 euro. Maar stel dat je vandaag die obligatie van een ander koopt, we zijn nu een kleine maand voor de coupondatum, dan zal je die persoon ook de intresten van de voorbije 11 maanden moeten betalen. Want jij krijgt volgende maand de coupon van het hele voorbije jaar. Dus zal je die persoon ongeveer 440 euro moeten betalen bovenop de prijs van de obligatie.

Probleem is, wanneer jij de coupon zal ontvangen dien je wel 15% roerende voorheffing belasting te betalen op die coupon, wat ongeveer 65 euro zal zijn. Dus hou je over ongeveer 410 euro van de intresten, maar je dient wel 440 euro te betalen vandaag aan die persoon waarvan je de obligatie koopt. Dat is dus geen goede deal. Beter wachten tot de coupon is uitbetaald en de obligatie dus pas kopen na 4 juli. Immers de wet is zo dat de roerende voorheffing betaalt dient te worden door de ontvanger van de coupon, niet door de persoon die de obligatie doorverkoopt voor de coupondag.

Wat betreft de prijs van de obligatie. Deze schommelt afhankelijk van de marktprijs. De koers is nu 107,4. Dat wil dus zeggen dat je niet 10.000 euro zal betalen maar wel 10.740 euro, want dat is de koers van die obligatie. Hij noteert dus 7,4% boven 'pari '. Je ziet ook de 'Kurs plus Stückzinseffekt' staan, de laatste kolom, dat is de prijs plus de intrest die je moet betalen aan die persoon, de totaalprijs dus, dat is 111,864. Je dient dus te betalen indien je vandaag koopt 11.186 euro. Die persoon heeft ze dus vorig jaar aan 10.000 euro gekocht en kan ze nu verkopen voor 11.186 euro, een winst van 11,8%. Dit heeft natuurlijk alles te maken met de rente dat die obligatie geeft. In 2008 heeft de overheid 4,75% moeten betalen om die obligatie verkocht te krijgen.

Maar bijvoorbeeld de obligatie uitgeschreven in 2005 en lopende tot 2037 heeft een coupon van slechts 4%. Hierdoor is de waarde van die obligatie ook lager. Je betaalt 95,9 dus 4,1% onder pari. Die persoon heeft dus in 2006 4% gekregen, in 2007 en 2008 ook, dus dat is 12%, maar hij moet ze nu wel verkopen voor 4% minder dan hij ze gekocht heeft, dus het totaal rendement was geen 12% maar 8% over een 4 jaar, hij heeft dus niet 11% op een jaar zoals de gelukkige koper van vorig jaar maar slechts gemiddeld 3% per jaar, intresten inbegrepen.

Wanneer je een obligatie koopt dien je ook in rekenschap te nemen de aankoop commissie die je bank of wisselagent rekent. Hier in België vragen grootbanken meestal 0,5% commissie. Vele wisselagenten vragen 1% aankoop commissie maar dat kan je wel naar beneden onderhandelen als je hen uitlegt dat je elk jaar opnieuw transacties via hen wil doen in plaats van via je bank.

Wisselagenten en beursvennootschappen vragen meestal geen bewaarloon terwijl banken 0.2% bewaarloon per jaar vragen. Dat is natuurlijk vrij absurd. Je mag je obligatie niet meer in ontvangst nemen tegenwoordig, dat is verboden, maar je dient wel bewaarloon te betalen.

Gelukkig staat de wereld niet stil en kan je dus je obligatie overzetten, net zoals een effect overplaatsen naar Binckbank, maar deze keer vanaf je eigen bank of wisselagent plaats je hem over naar Finanzagentur. Eerst dien je een rekening te openen bij Finanzagentur. Hoe je dit doet vind je terug in mijn vorig artikel 'De veiligste Spaarrekening'. Je bank of wisselagent zal een transferkost rekenen om de effecten over te plaatsen. Dit ligt ergens tussen de 25 en de 40 euro. Bij Finanzagentur betaal je geen bewaarloon, dat is gratis. Ook de coupon uitbetaling is gratis, een bank of wisselagent rekent meestal 2% van de coupon.

De verkoop. De permanente portfolio dat ik inneem wordt elk jaar gebalanceerd. Indien de 30 jarige staatsobligaties gestegen zouden zijn in waarde en aandelen bijvoorbeeld gedaald, dan verkoop ik wat staatsobligaties tot ze terug 25% van de portefeuille vertegenwoordigen. Met de winst koop ik aandelen bij tot die ook terug 25% van de portefeuille vertegenwoordigen.

Ook is het zo dat de staatsobligatie nu ongeveer 30 jaar lang loopt, maar zodra ze nog maar 20 jaar loopt, binnen 10 jaar dus, zal ik ze ook moeten verkopen en vervangen met een nieuwe 30 jaar lopende. Dit omdat het hefboom effect op een obligatie dat nog maar 20 jaar loopt kleiner is dan een obligatie dat nog maar 30 jaar loopt. Immers, hoe langer de obligatie loopt hoe meer deze in prijs zal stijgen of dalen afhankelijk van wat de intrestvoeten doen. Omdat de staatsobligaties dienen om de verliezen in aandelen of goud goed te maken in een deflatoire depressie moet ze wel genoeg stijgen wanneer het dan ook zou gebeuren. Bijvoorbeeld omdat vorig jaar de rentevoeten gedaald zijn is de 10 jarige staatsobligatie gestegen met 10% maar de dertigjarige is gestegen met 20% omdat je 20 jaar langer die zekere vaste hoge intrestvoet krijgt in vergelijking met de 10 jaar durende.

Omgekeerd ook, als de rentevoeten zoals de goeroes voorspellen terug stijgen dan zal de 30 jarige meer dalen in waarde als de 10 jarige. In tijden van stijgende rentevoeten en stijgende inflatie zal dus de 30 jarige een desastreuze belegging zijn. Maar dat weten we. In dergelijke periode zal goud het heel goed doen waar we ook 25% van hebben en de verliezen van de staatsobligatie meer dan goed maken. Echter, indien zoals vorig jaar de rentevoeten terug fors dalen door een nieuwe shock en goud niet perse blinkt heb je de 30 jarige nodig om genoeg winst te geven om de verliezen op de aandelen te kunnen dekken. Daarom dat wanneer de staatsobligatie 20 jaar wordt zij vervangen moeten worden met een nieuwe 30 jaar lopende om een groot genoeg hefboom effect te hebben.

Finanzagentur kan je niet helpen met de aankoop van de 'Bundesanleihen', de Duitse naam voor 10 en 30 jarige staatsobligaties, maar ze kunnen je wel helpen voor de verkoop ervan. Zij besteden dit uit aan de Bundesbank die 0,4% verkoopcommissie rekent wat ok is. Vervolgens schrijf je de euro's over via een gratis Europese IBAN overschrijving naar je bank en koop je een nieuwe staatsobligatie die je weer transfereert naar Finanzagentur voor goedkope en veilige opslag.

Toevoeging 27 september 2009:

Omdat je in België minstens 0,5% aankoop commissie moet betalen voor Duitse staatsobligaties (je kan ze enkel kopen via grootbanken en wiselagenten en niet via goedkope online brokers zoals Binckbank of Keytrade), wat wel oploopt als het een groter bedrag is. Beursvennootschap Bocklandt in Sint Niklaas was zeer behulpzaam maar niet kon spijtig genoeg niet uitvinden hoe ze de Duitse staatsobligaties konden overplaatsen naar Finanzagentur Duitsland voor veilige bewaring. Daarom heb ik een rekening geopend in Duitsland bij Maxblue.de (online discount broker zoals Binckbank/keytrade maar dan van Deutsche Bank Duitsland).

Het mooie is dat Maxblue.de maximum 40 euro rekent per transactie, maakt niet uit hoe groot je bedrag van aankoop. Als je bijvoorbeeld voor 100.000 euro koopt betaal je dan 40 euro ipv 500 euro als aankoopcommissie. Ook is maxblue zeer vertrouwd met het overplaatsen van effecten naar Finanzagentur Duitsland en dien je gewoon een blad in te vullen en op te sturen om de overplaatsing te realiseren. Wel is het me niet gelukt de rekening te openen per post vanaf België omdat ze geen bevestiging van identiteit aanvaarden van noch Deutsche Bank Belgie, noch je gemeente, noch het consulaat van Duitsland in Belgie. Ik ben dus verplicht geweest naar Duitsland te gaan bij Deutsche Bank Duitsland kantoor om de rekening te kunnen openen.

Hoe rekening openen bij Maxblue

Je print de papieren Eröffnung maxblue Depot/maxblue Wertpapier Sparplan af, invullen en je melden bij een kantoor naar willekeur. Vervolgens bevestigen zij je identiteit en sturen ze je papieren door naar hun afdeling maxblue, dat wel van Deutsche bank is maar geen kantoren heeft. Bij het invullen van de papieren:

• Kruis je aan 'Eröffnung maxblue Depot'
• Pagina 1 invullen
• Pagina 2
• Onder Steuerlich relevante Angaben, aanvinken: Bankverbindung im Privatvermögen, en STEUERAUSLANDER invullen naast Umsatzsteuer-ID, zo betaal je niet de serieus hoge belastingen die enkel gelden voor Duitse inwoners, je dient dan gewoon op je jaarlijkse Belgische belastingsaangifte in te vullen hoeveel rente je ontvangen hebt om alsnog roerende voorheffing te betalen. Voor Nederland ben ik niet vertrouwd met de belastingsaangifte proces maar je vult ook STEUERAUSLANDER in zodat al geen belasting betaalt in Duitsland.
• Onder 'Geldwäschegesetz' niet vergeten aan te vinken 'Ich handele für eigene Rechnung' anders krijg je de documenten terug gestuurd om het alsnog aan te vinken.
• Onder Referenzkonto je belgische bankrekening van waar de gelden zullen komen en terug naartoe moeten. Onder bankleitzahl schrijf je IBAN en het nummer erbij, onder Bank/Kreditinstitut schrijf je BIC en je bic nummer.
• Ook onder Details zum maxblue Depot, Abweichend beantragter Verfügungsrahmen zet je het getal dat je min per dag wenst te kunnen doen aan transacties, standaard is het slechts 1000 euro wat ik bizar vind.
• De rest en volgende pagina's zijn niet in te vullen.
• Pagina 4 dien je op 3 plaatsen te tekenen.
• Pagina 5 dien je minstens ervaring 3 aan te vinken anders kan je de staatsobligaties zelfs niet kopen. Ik heb Risikoklasse 5 aangevinkt zodat ik alle effecten kan kopen met mijn maxblue account,
• Pagina 6 is een dubbel als je met 2 personen een rekening zou openen.

Zo klaar is kees, nu naar Duitsland je melden bij een kantoor van Duitsche Bank. Ik heb Deutsche Bank Investment & FinanzCenterAachen, Friedrich-Wilhelm-Platz 15, 52062 Aachen bezocht omdat dicht bij België is.

Hoe obligaties overplaatsen van Maxblue naar Finanzagentur voor veilige opslag?

Nadat je Maxblue rekening is geopend en je de obligaties hebt gekocht kan je ze overplaatsen naar finanzagentur voor veilige en kostenloze bewaring. Dit doe je door het document van Maxblue in te vullen getiteld 'Wertpapierüberträge'. Je kan het hier vinden (indien link niet meer werkt zoek op www.maxblue.de website): http://www.maxblue.de/rd/media/PGK_Uebertragungsauftrag_Wertpapiere.pdf

Dit is wat ik ingevuld heb:

1. Angaben Kreditinstitut: Al je gegevens van je rekening bij Finanzagentur. Iban en Bic van Finanzagentur moet je hier niet invullen gezien het over een binnenlandse (van duitse naar duitse instelling) overdracht gaat.
2. Angaben Empfänger: 'Übertrag ohne Gläubigerwechsel' heb ik aangekruist omdat de effecten niet geschonken worden maar van en naar dezelfde persoon gaan en er dus geen belastingen verschuldigd zijn. Name des Depotinhabers bei der empfangenden Bank: Hier jouw gegevens bij Finanzagentur.
3. Angaben Wertpapiere: Alles dat op je account staat laten overplaatsen of enkel een paar stukken. Ik heb een 'Nachfolgend genannte(s) Wertpapier(e)' aangevinkt en de isin code gegeven, het aantal stuks dat ik wil overdragen, en de beschrijving, Duitse naam van het effect zoals weergegeven in je maxblue account.
4. Übertrag der 'Verlusttöpfe': Dit is het overdragen van 'verliesposten'. Enkel van belang voor mensen die belastingen betalen op meerwaardes, zoals de Nederlanders. Als Belg heb je dat niet nodig en dus kruis je niets aan. Je betaalt toch geen belastingen op meerwaardes en dus kan je geen minwaardes, verliesposten, aftrekken. Als Nederlander weet ik niet echt wat ik zou aankruisen gezien ik niet vertrouwd ben met Nederlands belastingsysteem. 

Tekenen en versturen per post. Bij mij waren de effecten na een paar weken inderdaad succesvol overgeplaatst naar Finanzagentur. Succes!

Lees verder

De Veiligste Spaarrekening

De veiligste spaarrekening is een korte termijn staatsobligatie rechtstreeks gekocht en veilig in bewaring bij de overheid zelf. Als morgen alle banken ontploffen heb ik mijn geld nog.

Ik hou niet van diefstal en overvallen, dus mijn geld thuis in een kluis bewaren wil ik niet. Mijn geld in een bankkluis heb ik liever ook niet want dat brengt niets op. Op een spaarrekening is helemaal uit den boze want als de bank failliet gaat ben ik wel degelijk alles kwijt want in het garantiefonds zit veel te weinig om alle spaarders te helpen.

Staatsobligaties dus, maar het probleem is, dat moet je ook via een bank kopen, en vervolgens houden zij je papier bij. Als de bank failliet gaat en je obligatie blijkt verdwenen te zijn is het ook weg want die garantie voor je effecten zijn nog lager (in België maar tot 20.000 euro) en het garantiefonds vooral even leeg.

Het ideale is dus dat je de staatsobligatie kan kopen rechtstreeks bij de staat. Dat je een rekening bij hen hebt zodat je niets meer te doen hebt met die banken. In Amerika hebben ze TreasuryDirect. Een schitterend programma van de Treasury, de schatkist, waar je rechtstreeks een rekening kan openen en je geld rechtstreeks kan uitlenen aan hen. Geen bank kosten en veilige opslag. Perfect dus. Maar hebben ze dat in Europa?

In België alleszins niet. Je moet de Belgische staatsobligaties altijd kopen via een bank en daar ook bewaren. In Nederland heb ik het ook niet gevonden. Gelukkig hebben we nog de Duitsers. Zij hebben Finanzagentur. Dat is de schatkist van Duitsland dat de overheidsobligaties uitschrijft. Je kan rechtstreeks bij hen een rekening openen, ook als buitenlander geen probleem. Je moet wel Duitse documenten invullen maar ik moet zeggen dat ik het ervoor over heb!

Echt zeer tevreden ben ik hierover. Duitse staatsobligaties zijn van kwaliteit al de beste van Europa. Ze hebben een gelijke kredietwaardigheid als de Zwitserse staatsobligaties dat de meest gewilde staatsobligaties zijn ter wereld. Immers de Duitse staatsfinanciën zien er veel beter uit dan bijvoorbeeld de Belgische. De kans dat de Duitse overheid failliet gaat en je staatsobligatie in rook opgaat is dan ook veel kleiner dan bijvoorbeeld de Belgische overheid.

Dat je ook rechtstreeks bij de Duitse overheid die obligatie kan kopen en opslaan is toch wel een schitterende service. Ik heb dan ook een 'konto' geopend bij Finanzagentur, het geld overgemaakt via een IBAN overschrijving, wat kosteloos is via elke bank, en mijn eerste 25% korte termijn Duitse staatsobligaties gekocht.

Hoe het werkt is eigenlijk vrij eenvoudig. Je gaat naar de pagina met de informatie over hoe je een rekening kan openen. Je print het document af dat je vind helemaal onderaan: SchuldbuchkontoEröffnung. Je vult het in, laat je handtekening valideren op de gemeente en stuurt het per post naar finanzagentur. Vervolgens sturen ze je nog wat documenten op om te tekenen zodat je ook internetbankieren hebt, er geen taksen worden afgehouden op je interesten omdat je buitenlander bent, etc. Dan openen ze je rekening en kan je een overschrijving maken. Op die overschrijving zet je meteen wat je wil kopen en dat doen ze dan direct voor je en klaar is kees.

Ik heb dus 25% van mijn kapitaal over geschreven naar hen en heb er korte termijn staatsobligaties mee gekocht. Voorlopig heb ik 'Tagesanleihen des bundes', wat dus echt een dag rekening is, net zoals een spaarrekening kan je het elke dag eraf halen zonder kosten. De interest is wel zeer laag, ergens rond de 0,6% per jaar. Indien de economie terug aantrekt en de inflatie terug omhoog gaat dan gaan die intrestvoeten ook terug omhoog, net zoals dat bij een spaarrekening bij de bank is.

Maar hoe korter je uitleent hoe minder interest je krijgt, dat is overal zo. Op het einde van het jaar koop ik hier dus 1 en 2 jarige staatsobligaties mee die nu 1 a 2% opbrengen. Ik doe dat echter nu nog niet omdat ik mijn portefeuille elk jaar maar 1 maal op einde van het jaar wil uitbalanceren. Het is makkelijk dat die staatsobligatie dan ook op het einde van het jaar afloopt. Om dat te hebben dien je ze ook op het einde van het jaar te kopen.

Het spijtige is dat je dus geen staatsobligaties kan kopen via Finanzagentur op de secundaire markt, dus staatsobligaties die al uitgeschreven waren en die je koopt van een andere persoon. Maar je kan dus een hele waaier aan nieuwe obligaties kopen, van dag rekeningen, 3 maand durende, 1 en 2 jaar, maar ook 5 en 8 jaar lopende. Spijtig genoeg kan je niet de 30 jarig durende kopen rechtstreeks bij hen. Wel kan je de 30 jarig lopende kopen via je bank of broker en ze dan laten overplaatsen naar hen zodat ze toch veilig bewaard worden.

Zij betalen dus je interesten uit en bij afloop storten ze het volledige bedrag op je 'konto', allen kosteloos. Vervolgens kan je het terug overschrijven naar je bank via een IBAN overschrijving. Indien je een staatsobligatie dat nog niet is afgelopen wil verkopen dan gebruiken zij hiervoor de Bundesbank die dan 0,4% kosten aanrekent wat je wil vermijden.

Uiteraard zijn staatsobligaties niet bestand tegen alle mogelijke economische klimaten. Een faillissement van de staat is net zoals bij een bank wel degelijk mogelijk. In de grote depressie van de jaren 30 heeft zelfs de Zwitserse overheid 'gedefault' op hun staatsobligatie en de intresten een tijd niet meer uitbetaald. Je origineel ingelegd kapitaal zelfs niet terugzien zoals in Argentinië (2001) of Ecuador (2009) is ook binnen bereik. Om nog te zwijgen van een volledig terugkrijgen van je geld en intresten terwijl de munt zelf wel serieus gezakt is in waarde zoals in IJsland (2008). Daarom dat ik ook 25% fysiek goud heb zodat ik tegen een faillissement van de staat, of een waardeloos worden van de munt ben beschermd.

Mijn 25% cash is dus eindelijk veilig gepositioneerd in korte termijn staatsobligaties bij Finanzagentur. Wat me nu nog rest te kopen is de 25% lange termijn, 30 jarige staatsobligaties. Spijtig genoeg kan ik deze dus niet rechtstreeks kopen via Finanzagentur en dien ik ze eerst ergens anders te kopen om ze dan over te plaatsen naar Finanzagentur. KBC rekent 0.5% aankoopcommissie wat vrij kostelijk is. Via Binckbank kan ik ze niet kopen want zij verkopen enkel Belgische en Nederlandse staatsobligaties. Indien iemand een idee heeft waar je Duitse 30 jarige staatsobligaties tegen degelijk tarief kan kopen, van harte welkom.

Mijn huidige portefeuille is geupdate.

Lees verder

Grote Depressie Grafieken

Indien de geschiedenis zich herhaalt zoals in de jaren 30 mogen we ons verwachten aan veel grotere dalingen in de prijzen van aandelen, vastgoed, bedrijfsobligaties en grondstoffen.

Bob Prechter, die reeds jaren een nieuwe grote depressie voorspelt en ook een excellent resultaat heeft neergezet in 2008, heeft een aantal interessante grafieken uit de jaren 30 gepubliceerd in zijn nieuwsbrief 'The Elliot Wave'.

De grafieken komen uit Bradstreet's weekly nummer van januari 1933. Alle grafieken eindigen in 1932. Nu weten we dat in 1933 ongeveer het dieptepunt lag van de depressie maar het 10, 20, soms zelf 30 jaar geduurd heeft voor alles terug was zoals voor de crash. Wat leerrijk is aan die grafieken is welke dalingen we mogen verwachten de komende jaren.

Voor al de mensen die denken dat de olie prijs weldra terug voorgoed de lucht in schiet beginnen we met:

De olie productie in Amerika, en dat was toen het Saudi Arabië van vandaag, produceerde na 1 jaar 10% minder olie, na 2 jaar 20% minder en na 3 jaar 30% minder olie. Niet omdat de olie put leeg was, wel omdat de portemonnee leeg was:

Winkels en groot warenhuizen verkochten na 1 jaar, 10% minder, na 2 jaar 25% minder en na 3 jaar 40% minder goederen. In deze depressie zal het idem dito zijn, of erger, gezien de boom deze keer veel groter, breder over de wereld en langer was.

Niet alle producten werden massaal minder gekocht, belangrijke basis benodigdheden als bv schoenen bleven op peil:


De reclame industrie, alsook al de media afhankelijk van reclame, kon echter een streep door hun rekening zetten:

Een daling van 50% in 3 jaar. Robert Prechter merkt op dat deze grafiek weergeeft het totale aantal advertenties in magazines, maar niet de prijs betaalt per advertentie en dus de inkomsten dalingen enorm moeten geweest zijn. Hij verwacht hetzelfde voor de tv advertenties vandaag alsook de internet advertentie inkomsten.

Maar gelukkig heeft de mensheid goede bedrijfsmanagers die er toch in slagen van tijdig de kosten te drukken zodat de winsten toch op peil blijven, of toch niet:

In 1929 maakten Amerikaanse bedrijven nog 700 miljoen dollar winst. In 1930 500 miljoen, in 1931 250 miljoen en in 1932 nog slechts 50 miljoen dollar. Dat is een daling van maar liefst 95%.

Robert Prechter merkt op dat de P/E ratio, de Price / Earnings ratio moeilijk kan verbeteren als de earnings totaal in elkaar klappen. Dan blijft de prijs van aandelen desondanks serieuze dalingen toch onaantrekkelijk vanuit het P/E standpunt.

Hier wat de DOW index gedaan heeft, de beurs dus:

De beurs zakt van 350 naar 200 in jaar 1, net zoals 2008 de helft eraf, dan kent ze een 'suckerrally' en stijgt ze begin 1930 met 50%, om dan volledig weg te zakken de rest van het jaar, alsook in 1931 en nog eens in 1932 loodrecht naar beneden om te eindigen op 50, dat was dus een totaal verlies van een 80% sinds 1929 en te eindigen waar ze stond 30 jaar ervoor.

Dat geldt ook voor de autobedrijven die erin slagen van de jaarlijkse dividenten om te zetten in jaarlijkse verliezen per aandeel:


Gezien het feestje op de beurs voorbij was was er dan ook geen kat meer te bespeuren dat eens een lancering op de beurs ging wagen. Het aantal nieuwe bedrijven op de beurs was nog 1250 in 1929, in 1932 zijn dat er nog met moeite 50:


Andere interessante grafieken zijn:

De waarde van alle bouwcontracten was 650 miljoen dollar in 1928 maar dit stort volledig in elkaar tot het 3 jaar verder in 1932 slechts een 100 miljoen dollar aan bouwcontracten zijn, een daling van 80%.

Ook het aantal nieuwe huizen daalt elk jaar een 20% om ook een totale daling te hebben van maar liefst 90%:


Geen wonder dat de productie van cement nog meer daalt als de productie van olie, in plaats van 30% minder, hier 50% minder op 3 jaar:


De wereldhandel krijgt, net zoals 2008, het eerste jaar al een daling van 20% te verwerken, maar dat is het jaar daarachter nog eens 20% eraf, en nog eens 20% eraf om uiteindelijk met in totaal 60% te dalen tegen 1932:


Ook de banken zien het aantal spaarrekeningen serieus dalen in vergelijking tot het aantal cash in circulatie (of onder de matras):


Ook toen steeg het aantal kredieten dat de centrale bank in de markt stak om tevergeefs de deflatie te proberen tegen te gaan:


Denk ik dat het zo gaat lopen als in de jaren 30 met een verder deflatie en rentevoeten die blijven dalen? Die kans is groot en dat wil zeggen dat elkeen die vastgoed , aandelen, bedrijfsobligaties of grondstoffen heeft zijn kapitaal nog eens gaat delen door 2 of zelfs 3 of 4. Staatsobligaties lange termijn en goud zullen de enige activa zijn die je kunnen redden van de ondergang.

Het kan uiteraard anders uitdraaien en deze crisis kan nog sneller vergeten worden dan dat ze opgedoken is. De beurzen trekken terug aan, de economie ook, alsook de grondstoffen en rentevoeten. In dat geval zijn al diegenen die enkel goud, cash of lange termijn staatsobligaties hebben gezien en zal hun kapitaal serieus afnemen de komende jaren. Enkel zij die ook vastgoed, aandelen, bedrijfsobligaties of grondstoffen hebben zullen hun koopkracht dan behouden.

Indien je niet wil gokken op de uitkomst en je vooral geïnteresseerd bent je koopkracht nog te hebben wat er ook gebeurd dan steek je je geld in een permanente portfolio zodat je beschermd bent zowel tegen een mogelijke deflationaire depressie alsook tegen een mogelijk herstel in de markten.

Lees verder