Martin De Vlieghere over de financiële crisis

"Bij ons valt niemand uit de boot. Alleen jammer dat de boot aan het zinken is."

Hier een schitterend interview met Martin De Vlieghere. Hij heeft het over de desastreuze gevolgen van ons herverdeling systeem. Hoe de crisis is op te lossen door het geldprinten te stoppen en het doel van kapitalisme is van rentenier te worden en vrij te zijn.



Veel dank aan Luc Van Braekel van LVB.net voor dit interview. Hier kan je de originele post zien waar Luc ook zijn samenvatting geeft. Je kan er ook de reacties zien op het interview die soms zeer scherp zijn.

Verder heb ik een link toegevoegd onder 'interessante blogs' van een toch wel schitterende website dat goede informatie heeft rond de stevigheid van onze banken, hoe de staat dezelfde fouten maakt als in de grote depressie en nog meer, een aanrader: http://workforall.net/index.html

Lees verder

Permanente Portefeuille -0,6% ondanks Aandelen

Aandelen zijn het jaar slecht begonnen met een daling van -7,3%. Goud steeg 1,6% en de Duitse staatsobligatie, desondanks of misschien dankzij de vlucht uit de Griekse staatsobligatie, ging een stevige +3,4% hoger waardoor de permanente portefeuille zijn verlies wist te beperken met -0,6%.

Vorig jaar 2009 zijn aandelen het meest gestegen (+27%) terwijl staatsobligaties het slechtste rendement hadden (-2%). Dit jaar start het jaar net andersom. Ietwat ironisch heeft iedereen het over het faillissement van de staat maar staatsobligaties hebben wel voorlopig onze portefeuille gered.

Dat heeft er natuurlijk alles mee te maken dat wij enkel de Duitse staatsobligatie hebben in de permanente portefeuille. En net zoals bij banken, als men wegloopt van de ene, is dat in het voordeel van de iets sterkere. Griekse staatsobligatie houders dumpen het papier in ruil voor stevigere staatsobligaties zoals de Duitse. Echter, de Duitse zal ook vallen als het zo doorgaat, net zoals dat alle banken stevig afgestraft zijn, ook de iets sterkere.

Hoe lang het duurt vooraleer de Duitse ook kraakt is echter moeilijk in te schatten. Het kan snel gaan maar het kan ook nog jaren duren. We zullen zien voor 2010 maar het kan wel degelijk dat de Duitse staatsobligatie, net zoals in 2008, het beste rendement hebben van alle activa tegen einde van het jaar.

Maar het omgekeerde is zeker ook mogelijk. Voor hetzelfde geld wordt 2010 het jaar waarin het de staat is die omvalt en vele staten deze keer een 'bailout' moeten krijgen. Dat zou geen goede zaak worden voor de lange termijn staatsobligatie! Die zal dan serieus dalen in waarde.

Indien staatsobligaties inderdaad de slechtste investering worden is het nog afwachten wat de beste investering dan wel zal worden. Indien staten failliet gaan zullen aandelen het zeer slecht doen. Maar het is mogelijk dat in dergelijke deflationaire contractie goud ook daalt en het terug de dollar is die serieus stijgt. De euro zal in dat geval ook niet slecht zijn.

Over de paniek dat de Euro zijn waarde zou verliezen indien Griekenland of een ander land van de Eurozone failliet zou gaan. Dat is volgens mij een flagrante denkfout. Een failliet van een staat binnen die muntunie is een goede zaak voor de waarde van de munt. Indien Californië bv echt failliet gaat en 'default' op zijn schulden zal je de dollar zien springen. Naar boven! Net zoals het failliet van een grote bank als Lehman de dollar helemaal niet deed crashen in 2008, zoals de meeste goeroes voorspelden in 2007! (op uitzondering van Robert Prechter en Hugh Hendry), wel integendeel, hoe groter het faillissement, hoe meer de dollar steeg!

Waarom? Omdat een faillissement wil zeggen dat ze geen 'bailout' krijgen. Dat er geen kredietgeld is bij gecreëerd vanuit het niets door de centrale bank. Een faillissement is dus een tekort aan dollars. Door een faillissement krijgen plots veel mensen geen dollars meer voor hun staatsobligaties. Ze zijn waardeloos geworden. Daardoor gaan zij ook failliet want wie bezit al die staatsobligaties? Beleggers, pensioenfondsen en banken. Zij verliezen plots een groot deel van hun dollars, of euro's, en zijn plots een stuk armer. Samen met een staat zullen dus ook vele banken vallen, grote banken!

Het is een deflatie zo puur als hij kan zijn. Een failliet van Griekenland, zonder bailout, is het beste dat de Euro kan overkomen. Niet dat ik me illusies maak, een bailout zullen ze krijgen. Maar je weet nooit, Lehman Brothers is gevallen doordat de 'bailout boss' Paulson zijn aartsrivaal de redding niet toewenste. Dergelijke verassingen kunnen nog wel gebeuren. Laten we hopen dat er toch een staat onder de bailout radar valt en niet op tijd gered wordt zodat we tenminste van 1 kapitaalvernietiger vanaf zijn en de rest van de schrik terug wat discipline krijgt.

Het wordt interessant om zien hoe de permanente portefeuille zal reageren op zo een failliet van de staat. Zeker is dat alle staatsobligaties dan in een paniek hevig dalen, aandelen ook, goud neemt zeker toe in koopkracht maar wat het nominaal zal doen is onzeker, maar cash? Wat zal cash doen? Wel onze cash is korte termijn belegd bij de staat. De intrestvoet zal serieus stijgen omdat mensen vrezen dat ze hun geld, ook korte termijn, niet meer zullen terugzien eens uitgeleend aan de staat. Misschien krijg je intrestvoeten van 10% of meer maar je zal dan ook een serieus risico lopen op totaal verlies.

Omdat je een permanente portefeuille hebt blijf je echter zitten en ontvang je die 10%. Je weet dat indien het inderdaad fout gaat en de staat echt failliet gaat, je je cash kwijt zal zijn, ook je obligaties lange termijn ben je dan volledig kwijt. Maar je hebt die 25% goud nog. Die zal serieus stijgen in koopkracht omdat men zal vluchten van de staatsobligatie naar goud want goud is de laatste safe heaven.

Wel denk ik dat het tijd wordt ook een oorlogskas aan te leggen zoals ik gedaan heb. De permanente portefeuille kan, indien dergelijke rampzalige scenario's zich voordoen, slecht presteren. Wat het bijvoorbeeld niet bezit is echte cash. Dollar briefjes en euro briefjes. Alle cash is belegd in staatsobligaties. Indien de staat failliet gaat kan goud tijdelijke door de hevige contractie ook sterk dalen met bijvoorbeeld 50%. Je cash van je permanente portefeuille is weg omdat de staat failliet is, maar als je dan nog een beetje cash had, die waardevolle euro's en dollars, dan had je een pak meer koopkracht behouden.

Een ander scenario dat kan gebeuren is dat we niet echt een deflatie krijgen maar dat er wel een langdurige hyperinflatie optreedt. In dat scenario zit je elk jaar door het balanceren je aandelen en je goud te verkopen om cash en obligaties bij te kopen. Maar als die hyperinflatie jaren duurt zit je dus voortdurend waardevolle activa in een eindeloze put te dumpen. Het balanceren dat eigen is aan de permanente portefeuille kent dus ook gevaren in extreme rampzalige scenario's en daarom is een oorlogskas ernaast, die nooit gebalanceerd wordt, een goed idee als final backup.

Maar het scenario dat geen enkel goeroe voor mogelijk lijkt te houden is dat 2010 een prachtig jaar wordt met aandelen 'to the moon', huizenprijzen die terug aantrekken, banken die verder stabiliseren, en nog meer van dat moois. Er zijn wel degelijk signalen in die richting, die toegegeven, snel kunnen verdwijnen, maar ze kunnen even snel ook de headlines gaan domineren. Zoals bijvoorbeeld dat vastgoed in verschillende Europese hoofdsteden terug stijgt of dat het aantal uitstaande kredieten in België terug toeneemt: 

Figuur 2: Totaal Uitstaande kredieten België per Bestemming 

Bron: Beroepsvereniging van het Krediet - BVK

Het aantal uitstaande kredieten is van groot belang voor de economie. Indien de schuldenberg uitbreidt dan komt er een massa aan extra geld in de markt die de prijzen omhoog duwt, de economie doet uitbreiden, en de meeste schuldenaars en banken ten goede komt. Indien ze krimpt verdwijnt er een massa aan koopkracht, krimpt de economie en dalen de prijzen normaal gezien wat vele schuldenaars en banken in de problemen brengt. Je ziet dat vanaf 2006 tot en met 2008 de schuldenberg krimpt. Maar in 2009 gaat dat alweer omhoog! Dat stoort me enorm. Het stoort me ook dat de terugval tot nog toe eigenlijk te verwaarlozen is geweest. Van 23,8 miljard euro is de schuldenberg gedaald tot 20,5 miljard euro. Wauw! Dat was nogal een kredietcrisis in België! De schuldenberg is zomaar eventjes met 10% gedaald nadat ze bijna 200% gestegen was sinds 2001.

Dus ja, ik zou graag hebben dat de schuldenberg terug krimpt naar het niveau van 2001 maar de markt lijkt daar anders over te denken. Die zijn terug begonnen met nog meer te lenen. Als dat de komende jaren zo verder gaat dan kan de crisis evengoed pas binnen 10 jaar zich voordoen.

Dus mijn boodschap voor het geld dat je absoluut niet mag verliezen is en blijft: beleg het niet volgens een bepaalde toekomstverwachting want alles is en blijft mogelijk. Zorg dat je beschermd bent met dat kapitaal tegen zowel deflatie, als inflatie als welvaart. Tenzij je natuurlijk zeer bewust beslist van het risico te nemen en mogelijks veel te winnen maar ook mogelijks veel te verliezen.

Ik merk in mijn omgeving dat mensen die vroeger helemaal geen goud hadden het beginnen kopen. Dat is goed en ik raad iedereen aan van 25% fysiek goud te hebben. Maar besef dat met enkel goud en cash, op spaarrekeningen, je niet degelijk beschermd bent. Want als er inderdaad terug een periode van jaren welvaart aanbreekt, zoals in de jaren 80 of 90, dan zal je goud zien dalen in waarde maar de inflatie trekt wel terug flink aan. Dan zit je daar met je cash, die waarschijnlijk wel terug iets meer interest zal opleveren maar helemaal geen 7%, wat wel degelijk de inflatie is geweest tijdens onze periodes van welvaart. Met andere woorden, zowel je goud als je cash zullen dan serieus ondermaats presteren en dan ben je gezien. 25% aandelen is dan een must om je verliezen in goud en cash te neutraliseren zodat je dat rendement van gemiddeld 7% zeker haalt en je koopkracht behoudt.

Ik ben blij dat ik vorig jaar Harry Browne's permanente portefeuille heb mogen leren kennen. Anders had ik die verdomde 30 jarige staatsobligaties nooit gekocht! Enkel Harry Browne kon me doen inzien dat ze een broodnodig onderdeel zijn van een gespreide portefeuille zoals we nu ook weer zien.

Ik zie uit naar het verdere jaar 2010 en hoop stiekem dat mijn permanente portefeuille -15% zal hebben op het einde van dit jaar. Dat zou de grootste prijsdaling ooit zijn van een permanente portefeuille en dan is het zeer waarschijnlijk dat er een enorme deflatiegolf over onze regio's is neergedaald. Het record is -13% in 1990 in Japan en het was het begin van iets zeer mooi voor de permanente portefeuille eigenaar die de schade de jaren erop snel had goedgemaakt terwijl vastgoed 20 jaar erna maar liefst 80% is gedaald. De beurs 20 jaar later ook 4 keer goedkoper is. Een inflatie die zeer laag is geweest 20 jaar aan een stuk en het terugkeren van het gezond verstand: dat een eigen huis net zoals een eigen auto of zeilboot een onkost is, en geen investering. Dat aandelen, ook op een lange termijn van 20-30 jaar, een slechte investering kunnen zijn. Dat cash wel degelijk zijn waarde en koopkracht kan behouden en het volk niet langer moet beleggen om zijn koopkracht te behouden.

Marc Faber is voor het eerst vrij terughoudend betreffende zijn voorspellingen voor het komende jaar. Hoewel lange termijn (5-10 jaar) zijn visie nog steeds zeer duidelijk is (goud up, staatsobligaties down, aandelen up door inflatie) vindt hij het moeilijk 2010 te voorspellen. Aandelen zijn niet duidelijk 'overbought' volgens hem zoals begin 2008 toen hij correct aanraadde massaal aandelen te verkopen. Aandelen zijn ook niet duidelijk 'oversold' zoals begin 2009 toen hij correct aanraadde terug massaal in aandelen te stappen. Staatsobligaties zijn niet duidelijk 'overbought' zoals begin 2009 toen hij ook correct aanraadde ze te dumpen of te shorten en goud vond hij begin 2009 wat overbought maar gezien het sindsdien enkel hoger is gegaan had hij die dus mis maar blijft hij wel bij zijn standpunt dat het geen duidelijke 'buy' is voor 2010. Gezien zijn indrukwekkende juiste voorspellingen begin 2009 én begin 2008, spreekt dat boekdelen. Welkom in 2010!

Lees verder

Permanente Portefeuille +13% voor 2009

Trek de fles maar open want het was een goed jaar voor de permanente portefeuille. Obligaties daalden wel met -2% in 2009 en ook cash had een historisch lage rente van 0,7% maar goud steeg een knappe +25,7% en aandelen hadden in 2009 het beste rendement met +27,3%.

Gezondheid!

Hier de rendementen voor 2009 tot en met december:

Figuur 1: Rendementen 2009 Europese Permanente Portefeuille

In december zijn aandelen nog een stevige 5,7% hoger gegaan terwijl goud met +1,5% het wat rustiger deed. Hierdoor zijn aandelen met 27,3% dus meer gestegen in 2009 als goud met 25,7%.

Waar vorig jaar lange termijn staatsobligaties het beste rendement hadden met +18% (figuur 3) hadden ze dit jaar het slechtste rendement met -1,8% verlies. Weet dat dit interesten inbegrepen is. Gezien lange termijn staatsobligaties ongeveer 4% interest opleverden dit jaar ben je die dus volledig kwijt + nog iets meer.

Ook in 2009 werkte de permanente portefeuille zoals verwacht: wanneer iets veel daalde was er altijd een andere activa om die schade te herstellen. In januari en februari van 2009 zie je dat aandelen het heel slecht doen maar goud een goede tegenwicht biedt waardoor de verliezen beperkt blijven. Van maart tot juli deed goud het slecht maar nu zijn aandelen de drijvende kracht voor je rendementen. Vanaf juli doen zowel goud als aandelen het goed en begint de winst pas echt. Tot juli heeft de permanente portefeuille slechts een 2% rendement maar de 2e jaarhelft van 2009 komt daar nog eens 11% bij.

13% is een goed resultaat dat je koopkracht meer dan in stand houdt. Zij die willen kunnen balanceren maar indien je transactiekosten wil beperken kan je gerust wachten. Op de eerste tabel kan je zien dat aandelen en goud elk 28% van de portefeuille vertegenwoordigen dus je zou elk 3% kunnen verkopen en er obligaties en cash mee kunnen kopen die nu elk maar 22% vertegenwoordigen. Zo heb je weer van elk 25%. Maar je kan ook wachten tot het verschil groter wordt. Van 28% kan je wachten tot 35% alvorens te balanceren.

De permanente portefeuille in Amerika had geen -1,8% verlies zoals bij ons op de obligaties maar een enorme -21,8% verlies op de obligaties (Figuur 2). Goud en aandelen stegen ongeveer evenveel als bij ons (25%) waardoor het rendement van de permanente portefeuille er slechts 7,8% is dit jaar en geen 13% zoals bij ons.  Vorig jaar in 2008 hadden ze dan weer ook +0,9% en geen -2,7% zoals bij ons dankzij een veel grotere waardetoename van de obligaties met +33,4% versus +18% bij ons voor de obligaties. Hun interestvoeten zijn volatieler als de onze waardoor de waardes van de obligaties ook sterker schommelen.

Figuur 2: 2000-2009 Amerikaanse Permanente Portefeuille

We zijn ook een decennium afgesloten, hier de decennium resultaten van de Europese permanente portefeuille alsook bedrijfsobligaties, vastgoed en een typische 'neutrale' portefeuille met 50% aandelen en 50% bedrijfsobligaties (50/50):

Figuur 3: 2000-2009 Europese Permanente Portefeuille

Na 10 jaar investeren heb je met aandelen -18% minder euro's. Gezien alles gemiddeld zo een 50% duurder is geworden sinds 2000 (Belgische frank, gulden prijzen versus euro prijzen vandaag) ben je dus de helft van je koopkracht verloren met aandelen. Ook cash met slechts een groei van 35% van je kapitaal in 10 jaar waardoor je minder kan kopen als 10 jaar terug. Lange termijn staatsobligaties hadden wel een goed rendement van 7,1% per jaar, waardoor kapitaal verdubbeld is en koopkracht met 25% is toegenomen. Goud slaagde erin gemiddeld 10,6% rendement te hebben de laatste 10 jaar waardoor je kapitaal bijna 3 keer meer is en je dubbel zoveel kan kopen als 10 jaar terug.

De permanente portefeuille heeft met zijn 5,5% per jaar sinds 2000 voldaan aan zijn opdracht: behoud van je koopkracht. Noteer dat dit brutorendementen zijn zonder rekening te houden met belastingen en het jaarlijks balanceren. Als je die kosten inrekent trek je ongeveer 1,2% af en zit je met netto dus 4,3% per jaar. Dat is een stijging van niet 70% zoals de tabel weergeeft maar 50% na kosten betaald te hebben. Dankzij die 50% stijging kan je ongeveer evenveel kopen als 10 jaar terug.

Vastgoed is een enorme 171% gestegen sinds 2000. Noteer dat ik bij de waardestijging zoals gepubliceerd door stadim.be ook 1,5% netto huur inkomsten heb bijgerekend per jaar. Het hoge rendement komt niet dankzij die 1,5% per jaar huur rendement maar wel van de waardestijging van gemiddeld 9% per jaar sinds 2000. 171% is een toprendement dat evenhoog ligt als goud de laatste 10 jaar met 174%. Voor de komende 10 jaar verwacht ik hier heel andere resultaten! In het artikel Vastgoed vs Goud maak ik de case dat goud nog serieus zal stijgen ten opzichte van vastgoed.

Bedrijfsobligaties hebben het ook goed gedaan de laatste 10 jaar. Merk op dat de crisis van 2008 de verliezen bij bedrijfsobligaties eigenlijk beperkt bleven en er zelf een winst werd geboekt van 2% in 2008. Bedrijfsobligaties hebben de laatste 10 jaar met 70% brutorendement een zelfde resultaat als de permanente portefeuille.

Echter de typische conservatieve neutrale portefeuille met 50% aandelen en 50% bedrijfsobligaties heeft het de laatste 10 jaar slecht gedaan met een rendement van slechts 1,7% per jaar, of een groei van slechts 17% van je kapitaal. Je bent 20% koopkracht verloren..

Indien de komende 10 jaar een Japanse deflatie wordt zoals de jaren 90, of een jaren 70 inflatie periode, zal je met een 50/50 portefeuille weer gezien zijn en minder rendement hebben als de permanente portefeuille. Enkel indien we in een periode van welvaart krijgen de komende 10 jaar waar aandelen en bedrijfsobligaties het goed doen zal je met een 50/50 aandelen/bedrijfsobligaties, maar ook de 75/25 en 25/75 varianten het beter doen als de permanente portefeuille. Dat is 1 kans op 4.

Mijn moto voor 2010 en het komende decennia is dus, voor het geld dat je echt niet mag verliezen, heb je permanente portefeuille, don't worry, be happy!

Voor het geld dat je je kan permitteren te verliezen kan je goede investeringen proberen. Sommige goeroes zijn er subliem in en hebben veel betere rendementen dan de permanente portefeuille ooit kan halen. Roland Vandamme zijn rendement voor 2009 was weer schitterend met +37,61% nadat hij in 2008 slechts -7% verloren was. Zijn totaalrendement is nu 494% sinds 10 jaar en 3 maanden terug (29 september 1999). Je kan zijn portefeuille gewoon kopiëren indien je je abonneert op zijn nieuwsbrief. Voor zij die nog geen goud hebben een aanrader! Hij krijgt je wel in het goud!

Ook het Gold Discovery Fund van Willem Middelkoop waar je vanaf 50.000 euro kan in investeren heeft het uitmuntend gedaan met +60% rendement in 2009. In 2008 zijn ze pas begonnen, toen hadden ze een verlies rond de -25% maar ze waren slechts midden van het jaar begonnen. Het is een duur fonds met 2% beheerskosten en 20% van de winst maar +87% voor 2009 is toch een resultaat om u tegen te zeggen waardoor ze hun geld tot nu toe waard zijn.

Ik kan ook het boek aanraden van Willem Middelkoop, Overleef de kredietcrisis. Het boek is knap samengesteld. Een 20 tal interessante vragen die kort en degelijk beantwoord worden.

Marc De Mesel
Hoe Je Koopkracht Behouden:
http://www.marcdemesel.be

Lees verder

Build it and they will come NOT!

Het grootste winkelcentrum ter wereld bouwen maar er komt geen kat. Of, nog beter, een hele stad bouwen voor 1 miljoen mensen met verkeerspolitie en al maar zonder een inwoner? China, de motor van de (wereldeconomie) planeconomie, doet het zonder blozen.

Foto van verkeersagent in splinternieuwe spookstad 'Ordos'.

Te gek voor woorden, dus hier de video. Een hele stad gebouwd maar geen inwoners (vanaf 1:15 begint beste):

"Prices are too high, maybe later" zegt de consument en daarmee basta! Een even gek filmpje vind je hier over het grootste winkelcentrum ter wereld, ook in China in de buurt van de zuidelijke provincie Guangzhou, dat niet een beetje maar ook volledig geflopt is (klik op 'watch now' op de foto in midden).

Ook mijn investeringsheld Hugh Hendry is eens gaan kijken hoe het in het land dat 'groeit aan 8% per jaar' er werkelijk aan toe gaat maar kon de huurders van de prachtige nieuwe torens in het centrum van Shanghai ook niet echt vinden:

De Chinezen hebben het bont gemaakt maar in het Westen kunnen we er ook wat van. Zelfs in mijn eigen gemeente Beveren, bij Antwerpen, hebben ze een nieuw winkelcentrum onlangs geopend met maar liefst 100 nieuwe winkels. Hierdoor is het aantal winkels in onze gemeente in een klap verdubbeld van 100 naar 200.

Ze hadden gehoopt dat de mensen nu van heinde en verre zouden komen. Maar ook hier bleven ze weg. Met als gevolg, minder kopers door de crisis en nog eens dubbel zoveel winkels als vroeger. Als je er overdag wandelt zijn die winkels behoorlijk leeg.

Een investering moet net zoals een speculatie niet alleen een goed idee zijn om te slagen. Je moet ook een perfecte executie en vooral een goede timing hebben. Het is dat laatste waar zo goed als alle projecten, ondernemers en investeerders het fout in hadden. Een verkeerde timing. Ze dachten dat het goed ging met de economie maar het was fake. Gebouwd op een steeds uitbreiden van de schuldenberg die nu plots niet meer uitbreidt maar zelfs begint te krimpen.

Malinvesteringen zijn het. Onze wereld is overspoeld met malinvesteringen. De crisis is niet de oorzaak. De steeds uitbreidende schuldenberg was de oorzaak van het boven onze stand leven. Zoals Hugh Hendry pertinent vraagt:

"Who is going to pay that enormous pile of debt where that building is resting on?"

Het antwoord is: soms de overheid (en dus wij) die 'garant' staat en de schulden die niet meer worden afbetaald zelf gaat afbetalen, soms de spaarders en de aandeelhouders van een failliete bank die hun geld verliezen, maar in vele gevallen zal de schuld gewoon niet terug betaald worden en zullen vele bedrijfsobligaties, vele overheidsobligaties, vele aandelen en zelfs spaargelden waardeloos worden.

En dat gaat vooruit! In Amerika zijn er dit jaar 2009 nu 150 banken failliet gegaan, alsook nog veel meer bedrijven. Ook vele overheden beginnen nu de eerste tekenen van faillissement te tonen (schulden die lagere ratings krijgen en minder waard worden). En ook hier zal het nog hard worden.

Zeker, het grootste winkelcentrum ter wereld bij Guangzhou, de splinternieuwe spookstad in Ordos, de prachtige torens van Shanghai, maar ook de hoogste toren van de wereld in Dubai, de luxueuze nieuwe aangelegde wooneilanden, het winkelcentrum in mijn gemeente en die vele vele vastgoed, boeren, industrie en commerciële projecten zullen waarschijnlijk ooit wel van pas komen. Maar het is niet vandaag tegen de huidige prijzen. Het is niet morgen tegen iets lagere prijzen. Het is overmorgen tegen aanzienlijk lagere prijzen. En om hierin te slagen moet dus eerst een schuldenherschikking komen. Het kunnen terugbetalen van een veel lagere schuld. En dat gebeurt in de praktijk voornamelijk via faillissementen van die projecten of de ondernemingen, personen die de schuld moeten afbetalen.

Velen hopen nog dat ze die schuld wel zullen kunnen terugbetalen. Zoals Dubai dat beslist heeft een paar schijven interest gewoon niet meer te betalen maar nog steeds gelooft dat ze dat morgen wel terug gaan kunnen doen. Waarom morgen wel als het vandaag al niet meer kan? Omdat ze geloven dat de economie wel zal herstellen. Omdat ze denken dat ze uiteindelijk het meeste toch nog aan degelijke prijzen, later, zullen kunnen verkopen.

Net zoals de aandeelhouder dat zijn kapitaal heeft zien wegsmelten voor de zon, en gewoon is blijven zitten om zijn verlies goed te maken. Gewoon blijven zitten en hopen dat het terug aantrekt. Indien je met geld investeert dat je jaren kan missen kan je dat proberen. Maar voor de meeste mensen, ondernemingen en overheden is dat geld dat ze vandaag moeten terugbetalen en niet hebben. De meesten kunnen geen jaren wachten op een herstel en voelen zich met de dag in nauwere schoentjes.

In het begin kan je een crisis tijdelijk opvangen met eigen kapitaal. Maar als de verkoop, verhuur, de inkomsten 20%-30% lager blijven dan moet er vroeg of laat gesnoeid worden en/of erkend worden dat die schulden niet langer kunnen afbetaald worden of het hele bedrijf gaat ten onder.

“Hope is the worst of evils, for it prolongs the torment of man”. - Friedrich Nietzsche

Het is de hoop dat ze nog een hoge prijs kunnen krijgen dat alles leeg doet staan. Het is het niet erkennen van een nieuwe realiteit dat de miserie in stand houdt. Dat geldt voor werknemers die te hoge lonen gewoon zijn en werkloos blijven of worden. Bedrijven die te hoge verkoopprijzen gewoon zijn en verliezen opstapelen. Vastgoed eigenaars die niet willen bukken onder hun prijsverwachting en ook niets verkopen of verhuren.

Echter, zoals je kan zien in het artikel Vastgoed en Aandelen Tijdens Bank Crisissen is de kans groot dat het ergste nog moet komen, zowel in de werkloosheid, als in de vastgoed prijzen, als in de faillissementen, als op de beurs. Ook het artikel Grote Depressie Grafieken toont dit.

Pas u dus aan want het rendeert. Zij die eerst hun prijs genoeg verlagen of hun schuldendruk kunnen verlagen vinden een oplossing, vermijden nog grotere verliezen en kunnen hun geredde kapitaal of energie terug nuttig gaan besteden en geld verdienen.

Marc De Mesel
Hoe Je Koopkracht Behouden:
http://www.marcdemesel.be/

Lees verder

Goud Steekt Aandelen Voorbij, Permanente Portefeuille +11%

Het ongelooflijke is gebeurd de voorbije maand november. Dankzij een schitterend rendement van +7,2% heeft goud nu meer rendement (+24%) als aandelen in 2009 (+20%). Pijnlijk nadat aandelen in 2008 -43% verloren terwijl goud toen voorbij schaatste met +10%.

Het is niet dat ik partij trek, ik heb in mijn permanente portefeuille evenveel aandelen als goud (elk 25%). Aandelen hebben het knap gedaan dit jaar en ook in november hielden ze stand met een rendement van +1,6% voor de maand, zeker niet slecht in dit onweer van slecht nieuws. Goud echter ging volledig door het dak in november met een rendement van +7,2% voor de maand. Ook de 30 jarige staatsobligaties deden het goed met +2,8% de voorbije maand waardoor het totaalrendement van de permanente portefeuille +3% is in november. Dat is meer rendement dan je op een heel jaar krijgt op de beste (en riskantste!) spaarrekeningen.

Hier een overzicht van de permanente portefeuille en zijn activa sinds begin dit jaar:

Dankzij het rendement van +3% in november, de topmaand tot nu toe, is het totaalrendement van de permanente portefeuille +11% voor het jaar. Een subliem resultaat nadat de permanente portefeuille in 2008 slechts -2% was verloren.

Toen ik begon met mijn eerste maandelijkse rapport over de permanente portefeuille resultaten in september was de titel 'Permanente Portefeuille +9% Dankzij Aandelen'. Toen stonden aandelen op +24% en goud op +12%. Dat is in 2 maand toch snel veranderd. Aandelen staan op +20% maar goud staat nu op +24%. Een inhaalrace van jewelste! Bravo Goud!

De 30 jarige staatsobligaties beginnen er terug minder slecht uit te zien. Nadat staatsobligaties in 2008 een historisch resultaat hadden neergezet van +18% stonden ze dit jaar vooral negatief, 2 maand terug nog op -2%. Dat wil zeggen dat met een hoge interest van +4% je nog steeds verlies had, dus interest volledig weg en nog iets meer door de waardedaling van de obligatie. Nu staan ze op +1% voor het jaar dankzij de goede maand november.

Het wordt interessant wat december nog gaat doen nu Dubai beslist heeft zijn schulden even (wat het begin is van voorgoed) niet terug te betalen aan de rest van de wereld. Gaan de beurzen naar beneden knallen, en goud misschien mee, nu ook oliesjeiks met veel goud maar te weinig dollars komen te zitten? Schiet de intrestvoet van de lange termijn staatsobligatie terug naar beneden door een nieuwe deflatie pandoering en maken staatsobligaties hun grote comeback? Of stijgt de beurs lekker verder op een tapijt van zorgen?

Wat er ook gebeurt. Ik voel me vrij goed beschermd dankzij mijn permanente portefeuille en oorlogskas.

Omdat het einde van het jaar nadert en ik besloten heb elk jaar op het einde van het jaar te balanceren, ook al is dat niet echt nodig maar het geeft toch een prettig gevoel, kunnen we al eens kijken hoe de permanente portefeuille eruit ziet in euro's:

Ik vul 10.000 euro in per activa, of een totaal belegd bedrag van 40.000 euro. Voel u vrij er een paar nulletjes af te trekken of bij te voegen. Ook zijn hier niet de kosten ingerekend die je hebt zoals transactiekosten van aankoop en verkoop van activa alsook belastingen op dividenden of intresten of zelfs kapitaalbelasting in Nederland.

Om te balanceren moet je eerst weten naar hoeveel je moet balanceren. Het totaalbedrag is gegroeid van 40.000 euro naar 44.553 euro. Dit deel je door 4 = 11.138 euro, dat is het nieuwe ideaal. Als je zorgt dat in elke activa terug voor dat bedrag zit dan heb je terug 25% van elke activa. Dat wil zeggen dat je ongeveer 900 euro aandelen gaat verkopen, ongeveer 1200 euro fysiek goud gaat verkopen en je ongeveer 1000 euro 30 jarige staatsobligaties en 1000 euro cash gaat bijkopen.

Ik weet het, dat ziet er niet leuk uit. Die staatsobligaties spreken mij ook niet echt aan maar de case kan zeker gemaakt worden dat staatsobligaties en cash de beste belegging van 2010 kunnen worden. Bekijk het zo: door te balanceren oogst je prachtige winsten van goud en aandelen die je anders gewoon zou laten zitten met alle risico's vandien. En, door mooi 25% van elk te hebben ben je het beste beschermd tegen elk mogelijk scenario en dat is toch uiteindelijk het doel.

Tot eind volgende maand voor een final judgement over de race der activa en de permanente portefeuille voor 2009. Laten we hopen het champagne glas met overtuigingskracht te mogen heffen!

Advertentie door Marc:

Lees verder

Wat heeft de overheid met ons geld gedaan?

Een centrale bank die bepaalt hoeveel geld er beschikbaar is en wat de rentevoeten dienen te zijn is even schadelijk als een centrale overheid dat bepaalt hoeveel er geproduceerd moet worden en wat de prijzen moeten zijn. Een centrale planning leidt tot een verarming van iedereen.

Het was Ludwig Von Mises die als eerste in de geschiedenis duidelijk maakte waarom het communistische systeem niet zou werken. De centrale planners van het communisme, die besloten hoeveel producten er gemaakt dienden te worden en tegen welke prijs ze dienden verkocht te worden, konden nooit over genoeg informatie beschikken om hun werk goed te doen. Het gevolg is dat men teveel van bepaalde goederen had en serieuze tekorten van andere goederen.

Als je niet centrale planners maar gewoon de markt laat bepalen wat er geproduceerd moet worden en tegen welke prijs het verkocht mag worden dan loopt het vanzelf. Wat in overvloed is zal goedkoper worden, minder winst op gemaakt worden, en de productie afremmen. Wat tekort is zal duurder worden, winsten vergroten en extra productie stimuleren. Geen enkele centrale planner kan het beter doen dan de markt. De vrije markt economie waar prijszetting en productie aantallen door de markt gedicteerd worden zal dan ook efficiënter zijn, minder verspillen en de behoeften van de mensen beter bevredigen.

Ludwig Von Mises voorspelde dan ook dat het communisme zou verdwijnen en de socialisten van Duitsland de oorlog tegen Amerika zouden verliezen doordat de vrije markt van de Amerikaanse economie veel beter en efficiënter produceert dan de planeconomie van de socialisten en communisten. Zijn voorspellingen zijn beide uitgekomen.

Het boek 'Wat heeft de overheid met ons geld gedaan' is een Nederlands boek dat bondig uitlegt hoe ons vrije markt geld systeem, waar de consument bepaalde of zijn geld beschikbaar was en tegen welke interest, langzaam is veranderd in een centraal gepland systeem, waar centrale bankiers zijn gaan bepalen hoeveel geld er beschikbaar was en tegen welke interest.

Het boek leest in het begin wat moeilijk maar toch wordt je erin gezogen omdat het interessant is. Je begint te zien hoe het mogelijk is dat ons geld gemonopoliseerd werd. Hoe de overheid vervolgens op grote schaal aan valsmunterij (beter gekend als quantitive easing) is gaan doen waardoor elkeen die euro's bezit op lange termijn serieus koopkracht verliest.

Maar het boek toont ook aan hoe ons fiat geldsysteem de kloof tussen arm en rijk vergroot doordat vooral mensen met een vast inkomen gekoppeld aan 'officiële inflatie' cijfers hun koopkracht verliezen. Hoe een centrale inflatoire planning leidt tot meer booms en busts, 'get quick rich' speculatie mentaliteit promoot ten koste van noeste arbeid en creatie, lenen en eerst spenderen interessanter maakt als sparen, ondernemers op het verkeerde spoor zet door intrestvoeten te creëren die niets met de markt werkelijkheid te maken hebben, het aantal malinvesteringen laat toenemen, de wisselkoersen van de munten instabiel maakt tegenover elkaar en wereldhandel wordt tegen gewerkt en hoe de subtiele maar zware inflatie belasting een veel groter staatsapparaat mogelijk maakt.

Het boek doet je begrijpen waarom een vrij geldsysteem, los van manipulaties door centrale planners, waar hoeveel geld er beschikbaar is en tegen welke interestvoet bepaald wordt door de markt, een verrijking betekent voor ons allen en onze welvaart terug enorm zal doen toenemen.

Je kan het boek gratis downloaden of al voor 9,95 euro het papieren boekje krijgen bij je thuis. Het was Michaël Bauwens van het nieuw opgerichte Rothbard Instituut dat me het boek ter recensie opstuurde. Met het Rothbard Instituut hebben we de Nederlandse versie van het wereldbefaamde Ludwig Von Mises instituut dat pleit voor een vrije markt geldsysteem gebouwd op een harde valuta dat niet bijgeprint kan worden door de overheid. Rothbard heeft ook een blog dat de moeite is te checken. Knap initiatief van hen en met dit eerste Nederlandse boek dat ze uitbrengen, een vliegende start. Doe zo voort Rothbard!

Advertentie door Marc:

Lees verder

Vastgoed vs Goud: Huis Nog Nooit Zo Duur

In 1660, toen Nederland het meest welvarende land ter wereld was, betaalde je 5 kg goud voor een luxehuis in Amsterdam. Tijdens de grote depressie was datzelfde huis nog slechts 0,4 kg goud waard, 10 keer minder als 400 jaar ervoor. Vandaag betaal je 50 kg goud voor het huis, recordprijzen in de geschiedenis van de mensheid.

'Baksteen', een commentator op mijn website die tot voor kort, zoals de meeste Belgen, een baksteen in zijn maag had (bijna zijn hele kapitaal in vastgoed), heeft een interessante studie gemaakt over de gemiddelde prijs van een Belgisch huis in goud uitgedrukt:

(klik om te vergroten)
Bron data: stadim.be & measuringworth.org

Je ziet dat begin jaren 80, toen goud vrij hoog genoteerd was van waarde, en vastgoed tegelijkertijd serieus stagneerde en zelfs wat daalde, je slechts 2 tot 3 kg goud nodig had om een gemiddeld Belgisch huis te kopen. Echter in de jaren 80, 90 en na 2000 is die prijs geëxplodeerd, doordat goud terug daalde in waarde maar vastgoed terug serieus omhoog ging. In 2005, 20 jaar later, diende je maar liefst 5 keer meer goud te betalen, of 15 kg voor een gemiddeld Belgisch huis. Sinds 2005 is de prijs van een huis terug aan het zakken, niet omdat vastgoed in België sinds 2005 zakt, dat is pas sinds 2009, maar wel omdat goud sinds 2005 meer is gestegen in waarde als vastgoed. Vandaag eind 2009 kost een gemiddeld huis in België 9 kg goud.

De vraag is natuurlijk, whats next? Zal de prijs verder zakken? Met andere woorden, als je nu wat vastgoed verkoopt en omzet in goud, is dat nog steeds een schitterende deal? Wat is het potentieel? Als vastgoed bijvoorbeeld terug zakt tot 2-3 kg goud, zoals begin jaren 80 en vandaag krijg je nog 9 kg, dan kan je serieus winst maken. Met het goud dat je vandaag krijgt kan je misschien binnen 5 a 10 jaar, niet 1 huis maar 3 huizen kopen.

Maar goed, misschien stopt de daling vandaag al en wordt vastgoed in de toekomst terug duurder in goud uitgedrukt, gaan we terug naar 15 kilo en meer. Met andere woorden, de 9 kilo die je vandaag krijgt voor een huis kan je misschien maar een half huis mee kopen binnen 5 jaar. Uiteindelijk zijn we hier aan het speculeren over wat vastgoed zal doen.

Om goed te speculeren is het zinvol eens te kijken wat er in Amerika gebeurd is gezien zij meestal voorlopen op wat er bij ons ook zal gebeuren, gewoon wat later. Hier dezelfde grafiek maar dan van een gemiddeld huis in Amerika sinds 1890:

Bron: Adrian Ash - BullionVault.com - USA Chart

Hier is het uitgedrukt in ounces, dus niet in kg goud. Je betaalt dus 100 ounces goud begin jaren 80 voor een gemiddeld huis. Dat is ongeveer hetzelfde als bij ons begin jaren 80 want 32 ounces is gelijk aan 1 kg goud. 100 ounces is dus 3 kg goud. Ook in Amerika is het sindsdien serieus gestegen, en ongeveer evenveel als bij ons. Ook maal 5, dus 500 ounces, of 15 kg op de top in 2005. Sindsdien is het gedaald maar al een stuk meer als bij ons! Vandaag eind 2009 betaal je slechts 200 ounces of 6 kg goud voor een gemiddeld huis in Amerika. Dat is een pak minder als 9 kg goud bij ons. Als Amerika ons meestal voorloopt dan weet je wat je bij ons mag verwachten. Van 9 kg naar minstens 6 kg voor een gemiddeld Belgisch huis.

Ook de grafiek van Engeland is interessant:

Bron: Adrian Ash - BullionVault.com - UK Chart 

In Engeland was een huis begin jaren 80 gemiddeld ook slechts 100 ounces goud waard of 3 kg. Maar in Engeland zijn ze toch een stuk hoger gegaan. De top in 2005 was maar liefst 800 ounces, of 24 kg goud! Dat is wat meer als de 15 kg in België of Amerika. Dat heeft natuurlijk alles te maken met de pond die vrij sterk was (althans toen nog!). Sindsdien is het bergaf en vooral het laatste jaar heeft de pond een serieuze pandoering gekregen, zoals Frank de Baere dat zou zeggen. Gedeeld door 2, van 600 ounces naar 300 ounces doordat de pond natuurlijk compleet is weggezakt in waarde. En ja, dat kan ook met de euro gebeuren!

Dus de Engelsen staan vandaag net zoals bij ons op 300 ounces of 9 kg voor een gemiddeld huis. De Engelsen waren dus inderdaad duurder, maar dat is nu voorbij! Een gemiddeld huis in België kost vandaag evenveel als een gemiddeld huis in de UK! Dus voor al diegenen die nog in koor roepen: "jamaar wij zijn Engeland niet". Toch wel, we zijn Engeland wel. Onze huizen kosten vandaag evenveel als in Engeland.

Hier de stand van zaken in Nederland:

Bron data: VROM.nl & measuringworth.org

Net zoals in Engeland is vastgoed in Nederland naar het paradijs gerezen. Vastgoed in Nederland kwam net zoals in België en Amerika van 2-3 kg voor een gemiddeld huis begin jaren 80. Maar in 2005 diende je geen 15 kg goud zoals in België en Amerika maar gemiddeld 23 kg goud neer te leggen voor een gemiddeld huis. Sindsdien is het ook bergaf maar vandaag, eind 2009 staan ze nog steeds op 11 kg voor een gemiddeld huis. Een topper! Je betaalt dus in Nederland vandaag meer voor een gemiddeld huis als in België en Amerika, wat normaal is, maar ook als in Engeland! Ongeveer 20% meer, 11 kg in plaats van 9 kg goud in Engeland. Terwijl in 2005 het in Engeland  nog meer was (24 kg) als in Nederland (23 kg).

Jan, een lezer van het eerste uur die me de permanente portefeuille heeft leren kennen waar nu mijn geld in belegd is, stuurde me onlangs een grafiek op van de Bank of International Settlement in Zwitserland die bevestigt dat vandaag eind 2009 de prijzen van vastgoed in Nederland en België inderdaad het meest gestegen zijn van zowat alle Westerse landen!

Of hoe Belgen en Nederlanders zichzelf voor de zot kunnen houden dat de prijzen bij ons nog meevallen! Als die Amerikanen zeggen: "jamaar wij zijn België of Nederland niet", dan heeft dat nog enige grond van waarheid!  Maar omgekeerd niet. Onze bubbel in huizenprijzen is vandaag, nadat Amerika en vele anderen al serieus gecorrigeerd zijn, nu het grootste! Nu weten we dat het niet enkel de relatieve stijging is die het grootste is, zoals hierboven duidelijk te zien, maar ook de werkelijke prijs het hoogste is zoals af te leiden uit de goudprijs van onze huizen.

Op zich doet het er allemaal niet zoveel toe of de prijs vandaag 6 kg goud is voor een gemiddeld huis zoals in Amerika of 11 kg zoals in Nederland. Wat mij vooral interesseert is het einddoel en dat is toch wel zeer gelijklopend. Zowel in Amerika als in Engeland, België en Nederland kostte een gemiddeld huis 2-3 kg begin jaren 80. En dat is dan ook mijn speculatie. Ik verwacht dat we daar vrij snel zullen zijn, in elk land! De komende 5 a 10 jaar verwacht ik dat een gemiddeld huis weer 2 a 3 kg zal kosten. Of de vastgoed prijzen zakken in euro's nog een stuk naar beneden, of goud stijgt in euro's nog serieus, of beide, maar wat er ook gebeurt, die verhouding van 2-3 kg voor een gemiddeld huis verwacht ik terug te zien binnen de 5 a 10 jaar.

Nu, is dat een gevaarlijke speculatie? Uiteindelijk is 2-3 kg goud voor een huis toch een bodemprijs. Ik bedoel, dat was maar even het geval begin jaren 80 toen goud fenomenaal hoog stond gewaardeerd. Hoewel, als je kijkt naar de grafiek van Amerika die loopt vanaf 1890 zie je dat die prijs van 100 ounces of 3 kg meer als 1 keer is geraakt. Tijdens de grote depressie in de jaren 30 was het ook 100 ounces. En de periode daarvoor van 1890 tot 1910 was het ook 100 ounces.

Zo ook in de UK. Daar was de prijs van een gemiddeld huis niet enkel in de jaren 80 maar ook tijdens de grote depressie in de jaren 30 100 ounces. Dus eigenlijk is die 100 ounces of 3 kg niet echt een uitzondering, maar eerder de regel. Dit lijkt steeds terug te komen, vroeg of laat.

Gezien ik geloof dat we afstevenen op een nieuwe grote depressie vroeg ik mij af hoeveel de prijs van een gemiddeld huis in België en Nederland was tijdens de grote depressie van de jaren 30? Was dat net zoals in Engeland en Amerika slechts 2-3 kg, of was het bij ons erger? Zoals je ziet loopt de grafiek van België en Nederland pas vanaf 1960 dus daarop kunnen we het niet zien.

Daarom heb ik de Herengracht index omgezet in kg goud. De Herengracht index is de gemiddelde prijs van een 100 tal huizen aan de Herengracht in Amsterdam. Dit zijn luxehuizen in het centrum van Amsterdam:

Foto De Herengracht - Bron: This Old, Old House - Harf Zimmermann

Piet Eichholtz, een professor aan de universiteit in Maastricht, heeft een knappe studie gemaakt over de gemiddelde prijs van een huis aan de Herengracht in Amsterdam sinds 1628. Zijn conclusie is dat de vastgoed prijzen in de Herengracht historisch gezien nu even hoog gewaardeerd zijn als de vorige piek in 1736:

Bron: Deflatie in Aantocht - huizenmarkt-zeepbel.nl

Je ziet dat een Herengracht huis vandaag gemiddeld 2,5 miljoen euro kost, een prijs die ongeveer gelijk is aan de prijs die men in 1736 betaalde. Dat is een indicatie dat vastgoed relatief hoog gewaardeerd staat. Het hoogste uit de geschiedenis. Een gevaarlijke belegging dus. Zeker indien je ziet dat het vrij normaal is in de geschiedenis dat die prijs serieus kan terugvallen. In het artikel 'Verkoop dat huis NU' maak ik dan ook de case dat vastgoed zeer waarschijnlijk serieus zal dalen in koopkracht waarde.

Maar dit artikel gaat niet over vastgoed versus euro's maar vastgoed versus goud. Als je de Herengracht omzet in kg goud in plaats van euro's kom je met een toch wel heel ander grafiekje te zitten:

Toegegeven, de omzetting was niet eenvoudig. Ik mis data en heb op vele plaatsen data moeten afleiden maar de grote lijn is volgens mij duidelijk. Gedurende 400 jaar schommelt de prijs van een Herengracht huis tussen de 2 kg en de 8 kg goud. Begin deze eeuw gebeurt er iets bizar. Tijdens de grote depressie in de jaren 30 zakt de prijs voor het eerst onder de 2 kg en bodemt uit in 1938 op slechts 0,4 kg goud voor een Herengracht huis. Maar kort daarna gebeurt er nog iets opmerkelijkers. Vanaf 1960 schiet de prijs los door de vorige top van 8 kg 300 jaar terug tot maar liefst 60 kg in de jaren 70. Dan valt de prijs even terug tot 10 kg goud voor een huis begin jaren 80 omdat goud serieus stijgt in prijs terwijl vastgoed even daalt. Maar daarna, door het wegzakken van de prijs van goud en het terug enorm stijgen van de prijs van vastgoed schiet de ratio terug naar de hemel met een top van 75 kg goud in 2005 voor een Herengracht huis.

Het is verrassend te zien dat het luxehuis voor slechts 0,5 kg goud gekocht kon worden tijdens de depressie terwijl in Engeland en Amerika een gemiddeld huis toch 2-3 kg goud kostte. Misschien dat de oorlogdreiging in onze regio's eind jaren 30 die uitzonderlijk lage prijs in vergelijking met Engeland en Amerika verklaart. Duidelijk is alvast dat ook bij ons vastgoed serieus gedaald is tijdens de grote depressie en die 2-3 kg zeker een haalbare bodemprijs is. Vandaag je vastgoed verkopen voor 11 kg of 9 kg goud kan dus ook bij ons een zeer goede deal worden.

Wat ook belangrijk is om zien is dat de gemiddelde prijs van een luxehuis dus 4 kg goud was historisch gezien. Dat wil zeggen dat een gemiddeld huis in onze regio's van 1600 tot 1950 minder als 1 kg goud was. Er is dus iets zeer geks gebeurd dat huizen nu zo duur zijn in goud uitgedrukt. Je zou kunnen zeggen dat goud helemaal zijn koopkracht niet heeft behouden de laatste 50 jaar. Je hebt veel meer goud nodig vandaag om datzelfde huis te kopen als vroeger. Goud was dus een veel slechtere belegging als vastgoed de voorbije 50 jaar.

De verklaring hiervoor is dat alle munten zich ontkoppelt hebben van goud de laatste 50 jaar. Vele centrale banken hebben dan ook hun enorme voorraden goud op de vrije markt verkocht. Tegelijkertijd heb je een kettingreactie naar beneden gehad. Ook het brede publiek is goud minder gaan waarderen en heeft het vooral verkocht. Dit is een historisch moment geweest. Het afstappen van de goudstandaard, en het heeft dan ook gezorgd voor een historisch lage waardering van goud ten opzichte van vastgoed.

Wat me het meeste fascineert aan de Herengracht index in goud bekeken is dat de prijs van een Herengracht huis gedurende 400 jaar zeer stabiel is geweest. Het schommelde altijd tussen de 2kg en de 8kg goud. Je ziet dus dat goud destijds zijn koopkracht zeer goed bewaarde, en je met je geld (=goud) na verloop van tijd in vele gevallen MEER huis kon kopen. Inflatie was dus onbestaande. Zeker, je had soms prijsstijgingen maar daarna daalde de prijs terug.

Hoe erg de crisis ook wordt, we weten allemaal dat vastgoed nooit de prijzen in euro's van 30 jaar geleden zal halen (10.000 euro gemiddeld voor een huis). Dit omdat er zoveel euro's worden bijgeprint. Maar met goud is dat een heel ander verhaal. Er wordt maar 1% goud per jaar bijgevonden maar er worden ook 1% meer huizen gebouwd elk jaar. Daarom dat ik vastgoed in goudprijzen wil zien. De euro prijzen van vroeger kunnen we voorgoed vergeten. Maar de goudprijzen van vroeger kunnen wel degelijk terug komen!

Zij die dus rijk willen worden moeten volgens mij nu hun vastgoed verkopen en omzetten in goud. Er is een kans dat de speculatie fout loopt en vastgoed in goud uitgedrukt terug duurder wordt maar mijn gok is dat we terug 2-3 kg goud gaan betalen, of minder, voor een gemiddeld huis, en niet 10 kg zoals vandaag.

Indien je alles in goud te riskant vindt maar je toch gelooft dat vastgoed inderdaad zeer hoog genoteerd staat, kan je je vastgoed verkopen en de opbrengst in plaats van allemaal in goud, in een permanente portefeuille steken. Zo zal je, ook wanneer goud zou dalen, de enorme hoge koopkracht dat je vandaag nog voor vastgoed in België en Nederland kan krijgen behouden, wat er ook gebeurt. Een introductie tot de permanente portefeuille vind je hier: 'Speculeren versus Beleggen'.

Advertentie door Marc:

Lees verder

Permanente Portefeuille Beperkt Verlies Dankzij Goud

In de voorbije maand oktober verloren aandelen 4,4% van hun waarde, terwijl lange termijn staatsobligaties ook 1,5% daalden. Toch had de permanente portefeuille slechts 0,9% verlies dankzij het goede resultaat van +2,8% voor goud.

Met een aanvaardbaar rendement van -0,9% in oktober weet de permanente portefeuille zijn rendement grotendeels te behouden. Het totaalrendement voor 2009 tikt op +8,1%. Nog steeds goed voor een portefeuille die nauwelijks -2,7% verlies had in 2008. Hier een overzicht van de verschillende activa hun rendementen dit jaar tot en met oktober:

Aandelen doen met -4,4% een stapje terug in de maand oktober maar hebben nog steeds een totaalrendement in 2009 van +19%. Aandelen beleggers mogen zich dan wel in de handen wrijven maar om een herstel van -50% goed te maken (2008) heb je wel +100% nodig, en niet +19% dus we zijn er zeker nog niet! Laat je dus niet vangen door misrepresentaties al zou de beurs al +60% gestegen zijn vanuit zijn dieptepunt. Hoewel dit correct is geeft het toch een verkeerde indruk. Feit is dat de beurs nauwelijks een 4e herstelt heeft van het verlies in 2008. Er is dus nog 3/4e te gaan! Of dat zal gebeuren weet iedereen en niemand.

Maar aandelen waren voorlopig wel een goede belegging met nog steeds +19% voor 2009. Elkeen die dus eind 2008, en tot midden 2009 aangeraden heeft aandelen te kopen heeft het gelijk tot vandaag aan zijn zijde. Een rendement van +19% is zeker niet slecht. Het is het beste rendement van 2009 van alle activa.

Je zou denken dat met deze kleine correctie in oktober de lange termijn staatsobligaties terug omhoog zijn maar dat is niet gebeurd. De rente is in oktober toch terug gestegen waardoor de obligatie -1,5% waarde heeft verloren. Dit brengt het totaalverlies, en dat is interest van 4,5% inbegrepen, op -2% voor het jaar. Een slechte belegging tot nu toe die je hele interest heeft doen opgaan in rook + nog iets meer. Maar -2% is nu ook nog helemaal geen ramp en snel goed te maken. Toch elkeen die aangeraden heeft van 30 jarige obligaties te kopen als geconcentreerde speculatie (Hugh Hendry bv) heeft het gelijk nog niet aan zijn zijde voor 2009.

Cash brengt tegenwoordig niets meer op, ook in oktober kreeg je maar 0,03% stijging, wat het totaal op nauwelijks 1% brengt voor 2009. Maar dat wil niet zeggen dat cash trash is! Net nu het niets meer opbrengt zullen veel mensen eruit vluchten en hun geld voor langere periodes vastzetten om meer rente te hebben of naar meer risicovolle beleggingen gaan als aandelen, goud of bedrijfsobligaties met hogere rentes.

De ironie zou natuurlijk zijn dat we terug een deflatiepandoering krijgen, zoals Frank De Baere voorspelt, maar dat nu ook de intrestvoeten van de staatsobligaties niet langer dalen maar serieus gaan stijgen omdat men nu ook de overheid niet langer vertrouwt en dus meer interest wil. In zo een scenario zullen aandelen en bedrijfsobligaties naar beneden torpederen maar zelfs staatsobligaties die voor iets langere periode zijn vast gezet (1-5 jaar) zullen serieuze verliezen boeken. Goud kan het net zoals in de grote contractie in oktober 2008 dan ook moeilijk hebben maar cash op een veilige spaarrekening zal in dat scenario terug gaan floreren omdat het direct geniet van die rentestijgingen en als enigste geen kapitaalverlies kent. Dus die 25% cash, ook al brengt ze nu niets op, zit zeer goed in onze permanente portefeuille en blijft er mooi zitten, forever!

De redder in oktober was het goud. Weeraleens omhoog met deze maand +2,8%. Goud heeft in 2009 reeds +15% opgebracht nadat het in 2008 ook +10% gedaan heeft! Schitterende prestaties. Zelfs in vergelijking met aandelen in 2009 begint het zijn gat serieus dicht te rijden. +15% is niet zoveel minder als +19%. Als goud in 2009 weer aandelen verslaat zullen er vele aandelen beleggers zuur gaan beginnen kijken. Want als zelfs in 2009 aandelen, nadat ze zoveel verloren zijn, niet in staat zijn goud te verslaan, dan zal het nooit gebeuren! To be continued ...

De permanente portefeuille kiest geen favoriet maar zorgt ervoor dat het van elke activa een stevige portie heeft van 25%. Voorspellingen zijn fascinerend maar gevaarlijk indien je je pensioen gaat beleggen in functie daarvan. Velen stappen nu met hun pensioen uit de beurs, want het is al veel gestegen en zal waarschijnlijk terug crashen, anderen stappen nu terug in de beurs, want het kimaat is terug gestabiliseerd en de weg naar een herstel zekerder. 1 van de 2 zal waarschijnlijk ongelijk krijgen en zijn pensioen zien opgaan in smoke! Ben jij de gelukkige?

Neen, steek dat pensioen in een permanente portefeuille zodat je degelijk beschermd bent als:

1. de beurs crasht (dankzij je andere activa die de schade beperken, zoals nu in oktober, maar ook bv in februari waar aandelen op 1 maand -10% zakten maar goud dezelfde maand +13% omhoog ging waardoor de permanente portefeuille toch een winst had van 1,3% die maand)
2. als de beurs naar de hemel stijgt omdat je geen enkele rally zal missen doordat je ALTIJD een goede portie aandelen hebt (zoals bijvoorbeeld april waar goud met -5% daalde maar aandelen op 1 maand met 15% stegen waardoor je kapitaal in de permanente portefeuille toch groeide met 1,9%).

Het is een beetje als paardenwedden maar dan op elk paard gokken zodat je op het einde van de rit steeds met een smile naar huis kan.

Maar wat is er nu leuk aan op elk paard te wedden? De kunst is juist je superioriteit te tonen door te gokken op het juiste paard! Dat is pas inzicht, dat is pas kunnen! Dus kom ik graag terug op mijn gokje van vorige maand: "Ik gok dat aandelen iedereen blijven verbazen in 2009, goud het blijft ok doen en obligaties blijven wegzakken terwijl cash een lage rente blijft hebben." Oeps, dat is al voor 25% fout gebleken.

Maar, zoals een goede speculator beaamt zeg ik: wacht maar, ik zal wel gelijk krijgen! Ik wed voor 5 euro, dat kan ik wel missen zonder groen te lachen, dat mijn voorspelling juist zal blijken eind 2009 en dat 'aandelen minstens 20% winst zullen hebben eind 2009'! Wel heb ik graag een tegenpartij met gezicht. Dat maakt het genot van winnen nog zoveel leuker. Wie is mijn tegenpartij? Waar zitten al die beurscrash voorspellers?

Hoe Uw Koopkracht Behouden:

http://www.marcdemesel.be/

Lees verder

Waarom Banken Zo Snel Failliet Gaan

Waarom gaan banken zo snel failliet? Hoe kunnen we vermijden dat banken in de toekomst zo snel failliet gaan? Bestaan er bij ons überhaupt nog veilige banken? En wat is er goed aan een bankfaillissement? Simpele vragen die hier ook een even simpel antwoord krijgen.

Zij die geen zin hebben in video kunnen zich beperken tot de bondige geschreven samenvatting te vinden onder elke video.

Samenvatting : Banken beleggen 10 keer meer geld (al het geld van de spaarders) dan hun eigen kapitaal groot is. Al de winsten zijn voor dat eigen kapitaal maar ook alle verliezen zijn voor het eigen kapitaal. Hierdoor kunnen ze hun eigen kapitaal makkelijk verdubbelen of vertienvoudigen maar ook makkelijk vernietigen, 10 keer achtereen.

Samenvatting: Banken hebben nu slechts 10% eigen kapitaal in reserve waardoor ze de spaarders hun geld niet kunnen teruggeven bij een bankrun en waardoor ze al bij 10% verlies hun hele kapitaal wegvegen en failliet zijn. Indien banken 100% eigen kapitaal in reserve hebben dan kunnen ze altijd, ook bij een bankrun, elke spaarder hun geld teruggeven, en kunnen ze ook alle verliezen die ze met de spaarders hun geld boeken, ook indien die enorm zijn, wel degelijk zelf betalen.

Samenvatting: Geen enkele bank heeft 100% eigen kapitaal in reserve maar sommige banken hebben het geld van de spaarders wel degelijk conservatief belegd zodat ze een grote depressie kunnen overleven. Om te weten of jouw bank veilig is moet je dus toegang krijgen tot hun balans sheet waar staat in wat ze de spaarders hun geld belegd hebben zodat je kan kijken of dit relatief veilig is. Geen enkele Belgische of Nederlandse bank publiceert dit bij mijn weten in begrijpbare taal en dus ken ik geen enkele veilige bank in onze regio's. Wel bestaan dergelijke veilige banken in Zwitserland.

Samenvatting: Wanneer een bank failliet gaat worden de resterende activa door de curator terug verdeeld onder de spaarders. Zo kunnen spaarders op zoek gaan naar een betere bankier die meer verstand heeft van goed beleggen. Zolang de verlieslatende bank gered wordt kan het nog meer schade aanrichten en nog meer kapitaal vernietigen van de spaarders.

Lees verder

Beleggersbeurs = Speculatiebeurs

Begin deze maand was er de Vlaamse hoogmis voor Beleggers getiteld 'Dag van de Tips'. Speculatie tips waren er genoeg maar belegger tips, hoe je je kapitaal kan beschermen tegen elk klimaat, waren afwezig. Analist.be vroeg achter mijn indrukken over de sfeer op de beurs:

Interview Marc De Mesel door Analist.be.

Voor zij die liever geen video bekijken, hier mijn indrukken in een notedop:

• Beleggersbeurzen zijn het interessants wanneer de markt gedeprimeerd is zoals 6 maanden terug toen de beurs op een dieptepunt stond. Veel kritische lezingen, veel wijze opmerkingen zoals 'men kan de toekomst natuurlijk niet voorspellen' of 'beleggen doe je niet met geld dat je niet kan missen' (ze bedoelen natuurlijk 'speculeren doe je niet met geld dat je niet kan missen'. Immers elkeen die geld heeft is verplicht het gespreid te beleggen zodat hij zijn kostbare spaarpot niet helemaal verliest bij een bankfaillissement, beurscrash, hyperinflatie of andere rampscenario).
• Wanneer de markt gedeprimeerd was 6 maand terug kwam er geen kat naar de beleggersbeurs. De 'beleggers' waren te druk bezig hun wonden te likken omdat ze zich als speculators gedragen hebben.
• De beleggersbeurs was nu terug populair, nadat de beurs de laatste maanden goed omhoog is. Veel volk dus maar voornamelijk oninteressante lezingen vol met speculatie tips.
• Beleggersbeurzen hebben nog steeds geen respect voor goud nadat het in 2008 als enige activa al de rest weeraleens ZWAAR heeft verslaan. Goud verdient dus niet enkel als beleggingsactiva maar ook als speculatieactiva zijn plaats op een beleggerscongres. Maar daar was niets van terug te vinden.
• Zelfs Umicore, de trots van Belgie in het maken en verkopen van goudstaven, heeft geen respect voor zijn eigen goud activiteiten maar wentelt zich liever in de hoop op herstel van hun 'meer lucratieve activiteiten'*.
• Speculeren is niet hetzelfde als beleggen. Ik heb op de beleggersbeurs veel speculatie tips gezien maar geen enkele presentatie over een beleggingsportefeuille die je kapitaal beschermt, wat er morgen ook gebeurd.

*Over Umicore: Onder 'lucratieve activiteiten' bedoelt Umicore die activeiten die verantwoordelijk zijn voor de enorme verliezen in 2008 en het bedrijf hebben opgezadeld met torenhoge schulden die al hernieuwd moeten worden de komende jaren. Het is te hopen dat hun bankier dan nog steeds centjes heeft! Misschien geen slecht idee voor Umicore om zich te gaan focussen op die activiteiten die het bedrijf hebben groot gemaakt? Je weet wel die lompe commodity business, het verkopen van domme metalen met weinig 'toegevoegde waarde' aan kleine marges. Ze kunnen beginnen met die onnozele goudstaven drukkerij, die ze gelukkig nog niet afgestoten hebben, en waarvan ze het monopolie hebben in België, terug te waarderen naar behoren en degelijk uit te buiten? Bijvoorbeeld door Umicore goudstaven rechtstreeks te gaan verkopen aan het publiek? Door de referentie te worden van elke goud koper en niet een onbereikbaar consortium?

Niet vermeld in het interview:

• Of de vele speculatie tips goede tips waren kan enkel de toekomst uitwijzen. Mijn indrukken waren dat er vooral veel koopadviezen waren voor vooral grote Belgische bedrijven. De Bel20 stond begin oktober op 2500 punten en staat vandaag 29 oktober op 2400 punten dus voorlopig is dat nog geen denderende tip geweest.
• De weinige defensieve portefeuilles dat je kon terugvinden na veel zoeken en doorvragen geloven nog steeds in voornamelijk vastrentend papier als een veilige 'safe heaven' en nemen goud nog steeds niet ernstig als een verplicht onderdeel. Argumenten dat IJslanders met vastrentend papier hun kapitaal verwoest hebben, en je echt wel goud nodig had om je defensieve portefeuille te doen werken, vallen nog steeds in dovemansoren.

Advertentie door Marc:

Lees verder

Permanente Portefeuille +9% Dankzij Aandelen

Met een sterk rendement van 2,1% in september is de permanente portefeuille bezig aan zijn opmars. Het totaalrendement voor 2009 tikt nu op 9%. Niet slecht voor een portefeuille die nauwelijks 2,7% verlies had in 2008.

De permanente portefeuille houdt zich niet bezig met de toekomst te proberen voorspellen maar bestaat uit 25% aandelen, 25% obligaties, 25% goud en 25% cash. Hier een overzicht van de verschillende activa hun rendementen dit jaar:

Ook deze maand zijn het de aandelen die weer stevig omhoog zijn met maar liefst 4,3%. Dit brengt het totaalrendement voor aandelen in 2009 voorlopig op 24%. Ook goud deed het in september weer goed met een rendement van 2,7% wat het totaalrendement van goud voor 2009 voorlopig op 12% brengt. Obligaties hielden stand met 0,7% rendement deze maand maar staan nog steeds negatief op -1% voor het jaar wat wil zeggen dat je de intrest die je krijgt hebt zien opgaan in rook + nog iets meer. Cash heeft ook in september weer een historisch laag rendement gekend van 0,03% waardoor het totaalrendement van cash voor 2009 op slechts 1% staat.

De 25% aandelen waar we begin 2009 mee begonnen vertegenwoordigen nu 28% van de permanente portefeuille. Goud vertegenwoordigt nu 26%. Obligaties en cash elk 23% van de portefeuille. Balanceren doen we enkel op het einde van het jaar zodat elke activa terug 25% is. Enkel indien aandelen morgen zouden exploderen in prijs en 35% van de portefeuille vertegenwoordigen of totaal in elkaar klappen en slechts 15% van de portefeuille vertegenwoordigen zullen we vervroegd balanceren. Maar zolang dat niet gebeurt blijven we er mooi af en laten we het balanceren voor op ons eindejaarsfeestje.

Toch weer verrassend resultaat. Waar vorig jaar aandelen serieus wogen op het rendement (-43% in 2008) en het vooral de obligaties waren die de permanente portefeuille recht hielden (+18% in 2008) is het dit jaar voorlopig net omgekeerd. De obligaties doen niet veel nuttigs maar de aandelen zijn bezig met het beste jaar in lange tijd neer te zetten. Ook goud blijft echter trouw bijdragen tot het rendement nadat het ook in 2008 voor 10,7% rendement had gezorgd:

Niettegenstaande vastgoed blijft dalen, de economie op een laag pitje blijft draaien en de werkloosheid blijft stijgen is 2009 voorlopig verre van een deflatie jaar. De inflatie slaagt hevig toe in aandelen en goud. Zij die op de kantlijn staan in vastrentend papier of cash betalen de rekening door de boot te missen en hun koopkracht te zien afnemen ten opzichte van aandelen en goud.

Wat de rest van het jaar zal doen, verdere inflatie of terug deflatie zoals in 2008 zullen we zien. Ik gok dat aandelen iedereen blijven verbazen, goud het blijft ok doen en obligaties blijven wegzakken terwijl cash een lage rente blijft hebben. Marc Faber zal dus gelijk gekregen hebben dat de beurs het goed ging doen in 2009 maar hij zal ook ongelijk krijgen dat goud het minder goed zou gaan doen in 2009. Hugh Hendry heeft de bal misslaan in 2009 en de hele rally in aandelen en goud gemist terwijl hij zat te wachten op een heropleving van obligaties. Roland Vandamme heeft goed gescoord dankzij zijn goud en kleine positie agressieve aandelen.

Althans, dat is wat ik denk dat er zal gebeuren. We zijn nog maar begin oktober en er is nog een heel kwartaal te gaan. Wat denk jij dat er nog zal gebeuren in 2009? Jouw pronostiekjes zijn alvast welkom en 5 euro inzetten doe ik graag voor zij die er zin in hebben! Maar ons waardevol pensioen, onze financiële zekerheid, erop verwedden doen we hier alvast niet.

Lees verder

Permanente Portefeuille Moeilijk Maar Bevrijdend

Heb jij ooit al eens een belegging gekocht waarvan je verwacht dat het zal dalen in waarde? Het is iets dat maar weinig beleggers ooit hebben gedaan. Toch is dat net wat je moet doen wanneer je een echt gespreide portefeuille wil hebben die je kapitaal in ELK economisch klimaat zal beschermen.

Iets kopen waarvan je gewoon weet dat het een rampzalige investering wordt heb ik nog nooit gedaan. Tot vorige week. Ik heb 25% van mijn portefeuille in aandelen gestoken. Wel een index fonds met lage kosten en grote spreiding maar nog steeds aandelen! Je weet wel die zooi die vorig jaar je kapitaal heeft gedeeld door 2 en nu op 6 maand 50% en meer terug omhoog is terwijl de economie verder de afgrond inzakt. Niet echt een aantrekkelijk instap moment!

Maar ik heb vorige week ook iets moois gekocht. 25% van mijn kapitaal in 30 jarige Duitse staatsobligaties gestoken. Je weet wel dat papier waar de meeste goeroes en bankiers neerbuigend naar kijken maar dat in 2008 de beste belegging bleek te zijn en je kapitaal heeft doen toenemen met 20%. De laatste 6 maand zijn ze terug 10% verloren in waarde en gezien de economie verder de grond in zakt is daar geen enkele reden toe. Een mooi instap moment!

Ik zou die aandelen niet durven gekocht hebben zonder ook die staatsobligaties te kopen. En gezien aandelen veel zwaarder kunnen dalen dan dat staatsobligaties tegelijk kunnen stijgen stelt het me ook gerust dat ik nog eens 25% van mijn kapitaal in fysiek goud en zilver heb en nog eens 25% van mijn kapitaal in cash. Als aandelen dan inderdaad morgen weer de dieperik in zouden gaan dan heb ik de staatsobligaties, goud en cash om de schade te beperken.

Nu ik de aandelen en staatsobligaties gekocht heb en mijn permanente portefeuille volledig is kan ik eindelijk beginnen profiteren van ELK economisch klimaat. Want ik moet toegeven dat ik het vrij moeilijk had de laatste maanden. Ik baal van grote verliezen maar het voelt even slecht de boot te missen. En dat was mijn situatie de laatste maanden met die enorme rally in aandelen terwijl ik er geen had! Dat slaapt ook slecht. Want je kapitaal profiteert niet. En hoe meer ze omhoog gaan hoe moeilijker het wordt van alsnog in te stappen en hoe meer je baalt. Je verwacht een crash en dus stap je niet in maar je weet niet hoe lang het nog zal duren. Voor hetzelfde geld is je visie fout en breekt er terug een grote periode van welvaart aan, verdriedubbelen aandelen het komende jaar om hoger uit te komen als voor de crisis.

Harry Browne, de uitvinder van de permanente portefeuille, vat het goed samen: 'The best kept secret in the investing world: Almost nothing turns out as expected.'

Misschien blijkt mijn visie over aandelen compleet fout, doen ze het toch goed het komende jaar en zijn het misschien obligaties of goud die een slechte belegging blijken. Volgend jaar zullen we het weten. Ik zal echter dankzij de permanente portefeuille nog steeds een degelijk rendement hebben en mijn koopkracht behouden, wat er ook gebeurt.

Het duurt een hele tijd voor dat je genoeg vertrouwen hebt dat de permanente portefeuille echt werkt. Maar ik kan niet anders dan vaststellen dat het heeft gewerkt in Amerika dat sinds 1972 door een serieuze inflatie, een prachtige welvaart maar ook vele recessies is gegaan (zie artikel: 'Rendement Permanente Portefeuille sinds 1972'). Dat de permanente portefeuille ook heeft gewerkt in Japan dat sinds 1989 in een enorme deflatiegolf zit dat nu 20 jaar later nog steeds bezig is (zie artikel: 'De Permanente Portefeuille in Japan'). Dat de permanente portefeuille heeft gewerkt in IJsland 2008 waar de hele economie is weggezakt en de munt 70% van zijn waarde verloren is (zie artikel: 'De Permanente Portefeuille in IJsland'). En dat de permanente portefeuille ook bij ons heeft gewerkt desondanks de dotcom bust, een serieuze inflatie en vervolgens een kredietcrisis (zie artikel: De Permanente Portefeuille in Europa)

Ik heb de permanente portefeuille op allerhande manieren proberen 'optimaliseren'. In plaats van enkel aandelen, obligaties en cash uit Europa, ook Amerikaanse activa erin proberen steken (zie artikel: Amerikaanse of Europese Permanente Portefeuille?). In plaats van 4 verschillende activa, aandelen/obligaties/goud/cash, slechts 3 verschillende nemen en cash eruit laten (zie artikel: 3 vs 4 Activa - Revised). In plaats van elk jaar te balanceren, nooit te balanceren. Maar het had allemaal geen zin. De permanente portefeuille is zeer goed bedacht door de uitvinder Harry Browne. Hij heeft er ook zijn leven lang aan gewerkt om het zo goed mogelijk te krijgen. Less is more, is wel degelijk zijn filosofie geweest. Keep it simple but essential.

Toch denk ik 1 zwakheid gevonden te hebben in de permanente portefeuille, namelijk de kracht ervan, het balanceren, kan ook zijn zwakheid worden indien er zich rampscenario's zouden voordoen zoals een hyperinflatie, een nationalisatie van alle aandelen of een lang aanslepend staatsfaillissement (zie artikel: Beschermen Tegen Rampscenario's). Daarom dat ik naast mijn permanente portefeuille ook een oorlogskas aanleg met 10% van mijn kapitaal, just in case.

Er vertrouwen in krijgen dat de permanente portefeuille werkt, dat de verschillende activa die erin zitten inderdaad een must zijn en inderdaad als communicerende vaten werken en dus werkelijk omgekeerd gecorreleerd zijn, dat duurt even. Het lezen van bovenstaande artikels zal je helpen vertrouwen te krijgen. Maar de reden waarom ik pas vorige week heb kunnen overgaan tot de aankoop van de permanente portefeuille, terwijl ik er al maanden over aan het zeuren ben, is dat het veel tijd gekost heeft van de activa op zo een manier te kunnen kopen dat er geen tussenspelers zijn. Want je kan dan nog een schitterende portefeuille hebben, als je effecten verloren gaan in een bankfaillissement dan ben je het ook kwijt. Hoe waardevol de effecten ook zijn.

Voor de aandelen heb ik een fonds gevonden dat een index volgt, met goedkope beheerskosten, die te vertrouwen zijn, en waar ik rechtstreeks kan inschrijven zonder tussenspeler zodat mijn aandeel in het fonds niet verloren kan gaan bij bankfaillissement (Zie artikel: Securities Lending & Vanguard Index Fondsen). Voor de 30 jarige obligaties heb ik ontdekt hoe ze juist werken, waar je ze kan kopen en hoe je ze ook veilig kan bewaren buiten het banksysteem (zie artikel: 30 jarige Staatsobligaties Kopen - Waarom & Hoe). Voor het goud heb ik bestudeerd hoe je het fysiek best kan kopen zodat je geen papieren goud hebt (zie artikel: Hoe Fysiek Goud en Zilver Kopen). En voor de cash heb ik ook een goede oplossing gevonden hoe je het veilig kan opslaan, een rente krijgen maar toch nog je cash hebben indien alle banken over kop gaan (zie artikel: De Veiligste Spaarrekening).

Mijn portefeuille pagina is upgedate (zie artikel: Mijn Huidige Portefeuille). Ik heb een fout ontdekt in mijn rendementsberekeningen van 2008. Ik had geen -8% verlies maar -10% verlies. Gezien de meeste beleggers minstens -25% verlies hadden in 2008 nog steeds een resultaat waar ik zeer tevreden over ben. Mijn winst voor 2009 is voorlopig +12%.

Het was even slikken vorige week met de aankoop van de aandelen maar vanaf nu begint een nieuwe periode voor me gezien ik eindelijke degelijk beschermd ben met mijn volwaardige permanente portefeuille. Gedaan met angstig de markten te volgen, gedaan met piekeren wat te doen, gedaan met ongerust te zijn over mijn pensioen.

Bobby McFerrin had destijds ook zelfmoordplegende beleggers in zijn achterhoofd bij het schrijven van zijn wereldberoemde liedje 'Don't Worry Be Happy'. Nu kan ik me eindelijk zo gaan voelen, wat er morgen ook in de krant verschijnt:

Bobby McFerrin - Don't Worry Be Happy

Lees verder